कॉल रेकॉर्डिंग आणि WhatsApp चॅट न्यायालयात वैध पुरावा ठरतात का?
होय. कॉल रेकॉर्डिंग, WhatsApp चॅट, ईमेल आणि CCTV फुटेज हे इलेक्ट्रॉनिक अभिलेख आहेत आणि ते संबद्ध व खरे असतील, आणि प्रत किंवा प्रिंटआउट सादर केली जात असेल तेथे त्यासोबत भारतीय साक्ष्य अधिनियम, 2023 (Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023) च्या कलम 63(4) नुसार आवश्यक असलेले प्रमाणपत्र असेल, तर ते पुरावा म्हणून वापरता येतात. रेकॉर्डिंग गुपचूप केले होते एवढ्याच कारणावरून ते नाकारले जात नाही, पण त्याला किती महत्त्व द्यायचे ते न्यायालय ठरवते.
मूळ फोन किंवा उपकरण जपून ठेवा, आणि फाइल संपादित करू नका, छाटू नका किंवा हटवू नका; समोरचा पक्ष न्यायवैद्यक (फॉरेन्सिक) तपासणीची मागणी करू शकतो. केवळ स्क्रीनशॉट कमकुवत ठरतात, कारण ते सहज बनावट तयार करता येतात; चॅट एक्सपोर्ट करा आणि ते प्रमाणपत्रासह दाखल करा; या प्रमाणपत्राचे आता दोन भाग आहेत, एक उपकरणाचा ताबा असलेल्या व्यक्तीने सही केलेला आणि एक तज्ज्ञाने सही केलेला. 2025 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की पती किंवा पत्नीचे गुपचूप रेकॉर्ड केलेले दूरध्वनी संभाषण वैवाहिक कार्यवाहीत वापरता येते. ज्या कॉलमध्ये तुम्ही स्वतः एक पक्ष आहात तो रेकॉर्ड करणे हे इतर लोकांमधील कॉल टॅप किंवा हॅक करण्यापेक्षा वेगळे आहे; तसे करणे हा स्वतःच गुन्हा ठरू शकतो.
काय करावे, क्रमाने
- मूळ फोन किंवा उपकरण जपून ठेवा, आणि फाइल संपादित करू नका, छाटू नका किंवा हटवू नका.
- केवळ स्क्रीनशॉटवर अवलंबून राहण्याऐवजी चॅट एक्सपोर्ट करा; स्क्रीनशॉट कमकुवत ठरतात, कारण ते सहज बनावट तयार करता येतात.
- प्रत किंवा प्रिंटआउट भारतीय साक्ष्य अधिनियम, 2023 च्या कलम 63(4) नुसार आवश्यक असलेल्या प्रमाणपत्रासह दाखल करा.
- प्रमाणपत्राच्या दोन्ही भागांवर सह्या घ्या, एकावर उपकरणाचा ताबा असलेल्या व्यक्तीची आणि एकावर तज्ज्ञाची.
- फक्त तेच कॉल रेकॉर्ड करा ज्यांत तुम्ही स्वतः एक पक्ष आहात, आणि इतर लोकांमधील कॉल टॅप किंवा हॅक करू नका; तसे करणे हा स्वतःच गुन्हा ठरू शकतो.
लागू होणाऱ्या तरतुदी
कायदा: भारतीय साक्ष्य अधिनियम, 2023 ची कलमे 61 ते 63 आणि अनुसूची (कलम 63 ने भारतीय पुरावा अधिनियम, 1872 (Indian Evidence Act, 1872) च्या कलम 65B ची जागा घेतली आहे). Arjun Panditrao Khotkar, (2020) 7 SCC 1; Vibhor Garg, 2025 INSC 829.
शेवटचे अद्ययावतीकरण: 17/10/2026.
कायदा जाणून घ्या: 130 सोपी कायदेशीर उत्तरे
कार्यक्षेत्र: कार्यक्षेत्रे
हे पान 17/10/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.
← कायदा जाणून घ्या