ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ: ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ, ਕੈਪਟਿਵ ਅਤੇ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਸੋਲਰ
ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਖਪਤਕਾਰ ਹੁਣ ਗ੍ਰੀਨ ਬਿਜਲੀ ਸਿੱਧੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਪ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਹਰ ਰਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ
- ਗ੍ਰੀਨ ਊਰਜਾ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ। ਬਿਜਲੀ (ਗ੍ਰੀਨ ਊਰਜਾ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਰਾਹੀਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ) ਨਿਯਮ, 2022 (Electricity (Promoting Renewable Energy Through Green Energy Open Access) Rules, 2022) ਹੇਠ 100 kW ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੰਟਰੈਕਟ ਡਿਮਾਂਡ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਲੋਡ ਵਾਲਾ ਖਪਤਕਾਰ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਰਾਹੀਂ ਗ੍ਰੀਨ ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ। 100 kW ਇੱਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੰਡ ਲਾਇਸੈਂਸੀ ਦੇ ਇੱਕੋ ਬਿਜਲੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚਲੇ ਕਈ ਕਨੈਕਸ਼ਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਹੱਦ 1 MW ਸੀ।
- ਵੇਰਵੇ ਸੂਬਾਈ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸੂਬਾਈ ਬਿਜਲੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਖ਼ਰਚੇ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੂਬੇ ਹੋਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
- ਕੈਪਟਿਵ ਉਤਪਾਦਨ। ਜਿਸ ਖਪਤਕਾਰ ਕੋਲ ਨਿਯਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੈਪਟਿਵ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਕੈਪਟਿਵ ਢਾਂਚਿਆਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।
- ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਤੇ ਲੱਗਾ ਸੋਲਰ ਸੂਬਾਈ ਨੈੱਟ-ਮੀਟਰਿੰਗ ਜਾਂ ਗ੍ਰਾਸ-ਮੀਟਰਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਹੇਠ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
- ਮੁੱਖ ਸਮਝੌਤੇ:
- ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਮਝੌਤਾ (power purchase agreement, PPA);
- ਕੈਪਟਿਵ ਢਾਂਚਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ;
- ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਛੱਤ ਦੀਆਂ ਲੀਜ਼ਾਂ;
- ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ;
- EPC ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ।
- ਕਦਮ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ:
- ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ;
- ਰਾਹ ਚੁਣੋ;
- ਡਿਵੈਲਪਰ ਨਾਲ ਟਰਮ ਸ਼ੀਟ;
- PPA ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਝੌਤੇ;
- ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਜਾਂ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ;
- ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ (commissioning);
- ਬਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ;
- ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਸੂਬਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਝਗੜੇ।
- ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ:
- ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਲੋਡ;
- ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ;
- ਖਪਤ ਦਾ ਡਾਟਾ;
- ਡਿਵੈਲਪਰ ਦੀ ਟਰਮ ਸ਼ੀਟ।
ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋਗੇ
- ਗ੍ਰੀਨ ਐਨਰਜੀ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ (Green energy open access)
- 2022 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ 100 kW ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਰੀਦਣਾ।
- ਕੈਪਟਿਵ ਉਤਪਾਦਨ (Captive generation)
- ਅਜਿਹਾ ਪਲਾਂਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਰੂਲਜ਼, 2005 (Electricity Rules, 2005) ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
- ਗਰੁੱਪ ਕੈਪਟਿਵ
- ਕਈ ਖਪਤਕਾਰ ਜੋ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
- ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਸੋਲਰ ਅਤੇ ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ (Rooftop and net metering)
- ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿੱਡ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਕ੍ਰਾਸ-ਸਬਸਿਡੀ ਸਰਚਾਰਜ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸਰਚਾਰਜ (Cross-subsidy surcharge and additional surcharge)
- ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਦੇਣਯੋਗ ਖ਼ਰਚੇ।
- ਬੈਂਕਿੰਗ (Banking)
- ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿੱਡ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰੱਖਣਾ।
ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ
ਕਦਮ 1: ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਖਪਤਕਾਰ ਦਾ ਲੋਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਊਰਜਾ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਕੀ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਉਪਲਬਧ ਹੈ;
- ਖ਼ਰਚੇ (ਕ੍ਰਾਸ-ਸਬਸਿਡੀ ਸਰਚਾਰਜ, ਵਾਧੂ ਸਰਚਾਰਜ, ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ);
- ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।
ਕਦਮ 2: ਰਾਹ ਦੀ ਚੋਣ
| ਰਾਹ | ਮੁੱਖ ਫ਼ਾਇਦੇ | ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ |
|---|---|---|
| ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ | ਕੋਈ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ | ਖ਼ਰਚੇ, ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ |
| ਗਰੁੱਪ ਕੈਪਟਿਵ | ਜਿੱਥੇ ਕੈਪਟਿਵ ਦਰਜਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ਉੱਥੇ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ | ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੀਆਂ ਕਸੌਟੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ |
| ਛੱਤ ਤੇ ਜਾਂ ਥਾਂ ਤੇ | ਘੱਟ ਗ੍ਰਿੱਡ ਖ਼ਰਚੇ | ਥਾਂ, ਅਤੇ ਮੀਟਰਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ |
ਕਦਮ 3: PPA
PPA ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
- ਟੈਰਿਫ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ;
- ਮਿਆਦ;
- ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਖ਼ਰੀਦ (minimum offtake);
- ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ (ਨਵੇਂ ਖ਼ਰਚੇ ਜਾਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਕੌਣ ਚੁੱਕੇਗਾ);
- ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ (curtailment);
- ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ;
- ਸਮਝੌਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ;
- ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ।
ਕਦਮ 4: ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ
ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਅਰਜ਼ੀ, ਮੀਟਰਿੰਗ, ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਹੱਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਦਮ 5: ਝਗੜੇ
ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਝਗੜੇ ਸੂਬਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। PPA ਦੇ ਝਗੜੇ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਜਾਂ ਸਾਲਸੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਵਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਕੀ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਰਾਹੀਂ ਗ੍ਰੀਨ ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਕੰਟਰੈਕਟ ਡਿਮਾਂਡ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਲੋਡ 100 kW ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ।
ਜੇ ਸੂਬਾ ਓਪਨ ਐਕਸੈਸ ਖ਼ਰਚੇ ਵਧਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
PPA ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ (change-in-law) ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਤ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਰਚਾ ਕੌਣ ਚੁੱਕੇਗਾ।
ਕੀ ਗਰੁੱਪ ਕੈਪਟਿਵ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ?
ਇਹ ਚੰਗਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੀਆਂ ਕਸੌਟੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣ। ਨਾਕਾਮੀ ਨਾਲ ਸਰਚਾਰਜ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।
ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪੰਨਾ Lokesh Bhardwaj Law Offices ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮ (Bar Council of India Rules) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। LBLO ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈ ਐਂਗੇਜਮੈਂਟ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 14/11/2026 ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੀ।
← ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ