ભારતમાં મુદતની સમયમર્યાદાઓ: કાયદાવાર, કેલ્ક્યુલેટર સાથે
દરેક કાયદા માટે: મુદત, તેને ઠરાવતી જોગવાઈ, મુદત શરૂ કરતી ઘટના, તેની ગણતરી કેવી રીતે કરવી, અને વિલંબ માફ થઈ શકે કે નહીં.
ટૂંકમાં
- મુદતની સમયમર્યાદા એટલે દાવો, અપીલ, અરજી કે ફરિયાદ દાખલ કરવા માટે કાયદો જે સમય આપે છે તે. તે પછી કરાયેલું ફાઇલિંગ મુદત બહાર (time-barred) ગણીને નકારી શકાય, સિવાય કે કાયદો વિલંબ માફ કરવાની છૂટ આપે.
- દરેક મુદત કાયદાએ જણાવેલી ચોક્કસ ઘટનાથી ચાલે છે: હુકમનામા કે આદેશની તારીખ, એવોર્ડ મળવો, આદેશની જાણ કરાવી, ચૂકની તારીખ, અથવા દાવાનું કારણ ઊભું થાય તે દિવસ. તે ઘટનાનો દિવસ ગણાતો નથી (કલમ 12(1), મુદત અધિનિયમ, 1963; કલમ 9, સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897).
- મોડું ફાઇલિંગ માફ થઈ શકે કે નહીં તે કાયદા પર આધાર રાખે છે. મુદત અધિનિયમ, 1963 ની કલમ 5 પૂરતા કારણસર અપીલો અને અરજીઓ માટે તેની છૂટ આપે છે, પણ દાવાઓ માટે નહીં; કેટલાક વિશેષ કાયદા ફક્ત નિશ્ચિત વધારાની મુદત આપે છે, અથવા કોઈ જ નહીં.
- આ પાનું અને તેનું કેલ્ક્યુલેટર સામાન્ય માહિતી આપે છે. વાસ્તવિક બાબતમાં છેલ્લી તારીખ એડવોકેટે વર્તમાન કાયદો, કોઈ સુધારો અને હકીકતો સાથે સરખાવીને તપાસવી જ જોઈએ.
મુદત કેલ્ક્યુલેટર
કાયદો અને કાર્યવાહી પસંદ કરો, મુદત શરૂ કરતી ઘટનાની તારીખ દાખલ કરો, અને કેલ્ક્યુલેટર તે નોંધના પોતાના નિયમો તબક્કાવાર લાગુ કરે છે.
કેલ્ક્યુલેટર જે કાનૂની નોંધો બતાવે છે (કાર્યવાહીઓ, જોગવાઈઓ, મુદતો, નિયમો અને નોંધો) તે ડેટાસેટમાં પ્રકાશિત થયા મુજબ અંગ્રેજીમાં છે.
આ સામાન્ય ગણતરી છે, કાનૂની સલાહ નથી. વર્તમાન કાયદો, કોઈ સુધારો અને તમારી બાબતની હકીકતો એડવોકેટ સાથે તપાસો.
- પસંદ કરો
- શરૂઆતની ઘટનાની તારીખ
- આની તારીખ: {event}
- કોઈ નિશ્ચિત મુદત નથી
- છેલ્લી તારીખ
- વિલંબ માફ થાય તો બહારની તારીખ
- વધારાની તારીખ
- જોગવાઈ
- મુદત
- તારીખ કેવી રીતે કાઢવામાં આવી
- શરૂઆત: {date} ({event}).
- શરૂઆતની ઘટનાનો દિવસ, {date}, ગણાતો નથી; મુદત {next} થી ચાલે છે.
- આ નોંધના ગણતરીના ઉદાહરણની જેમ, શરૂઆતની ઘટનાનો દિવસ ગણાતો નથી.
- દિવસે દિવસે ગણેલા {n} દિવસ {date} ના રોજ પૂરા થાય છે.
- {n} કેલેન્ડર મહિના અનુરૂપ તારીખ, {date}, ના રોજ પૂરા થાય છે.
- {n} કેલેન્ડર વર્ષ અનુરૂપ તારીખ, {date}, ના રોજ પૂરાં થાય છે.
- છેલ્લા મહિનામાં શરૂઆતની તારીખને મળતી તારીખ નથી, તેથી તે મહિનાનો છેલ્લો દિવસ વપરાય છે. આ પ્રથાની કોઈ ભારતીય ચુકાદાથી પુષ્ટિ થઈ નથી: તપાસો.
- મુદત શરૂઆતની ઘટનાના મહિનાના છેલ્લા દિવસ, {date}, થી ચાલે છે.
- પ્રમાણિત નકલ મેળવવામાં ગયેલા {n} દિવસ ઉમેરાય છે: {date}.
- અધિકારક્ષેત્ર વગરની અદાલતમાં ગયેલા {n} દિવસ ઉમેરાય છે: {date}.
- મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં, {date} ના રોજ સહી કરેલી લેખિત કબૂલાત નવી મુદત શરૂ કરે છે.
- દાખલ કરેલી કબૂલાતની તારીખ મુદતના અંત પહેલાંની નથી, તેથી દર્શાવેલા નિયમ હેઠળ તે નવી મુદત શરૂ કરતી નથી.
- {a} અને જાહેર કરાયેલી તારીખ {b} માંથી જે પછીની હોય તે લાગુ પડે છે: {date}.
- ઉપરના પગલા પરથી કાઢેલી શરૂઆતની તારીખ: {date}.
- વિલંબ માફીની જોગવાઈ હેઠળ વધારાના {n}: {date}.
- શરૂઆતની ઘટનાથી ગણેલી {n} ની બહારની મર્યાદા: {date}.
- નિયમ
- {date} ના રોજ {day} છે.
- જો તે દિવસે અદાલત કે સત્તાધિકારી બંધ હોય, તો અદાલત બંધ હોવા અંગેનો નિયમ જુઓ.
- આ ફોરમ માટે રજાઓ માટે કોઈ આપોઆપ લંબાણ જણાવ્યું નથી; તપાસો.
- વિલંબ માફી
- મળી શકે
- મળી શકતી નથી
- પ્રશ્ન ઊભો થતો નથી
- કસોટી
- બહારની મર્યાદા
- કલમ 5 ને બાકાત કરનાર જોગવાઈ
- ક્રમવાર પગલાં
- આ પગલું જોવા માટે તારીખ દાખલ કરો.
- માન્ય શરૂઆતની તારીખ દાખલ કરો.
- કાયદો અને કાર્યવાહી પસંદ કરો.
- પૂરી નોંધ વાંચો
- {total} માંથી {n} નોંધો દર્શાવી છે
- શનિવાર
- રવિવાર
- ગુનાની સજા
- પ્રમાણિત નકલ મેળવવામાં ગયેલા દિવસ (વૈકલ્પિક)
- અધિકારક્ષેત્ર વગરની અદાલતમાં ગયેલા દિવસ, પહેલો અને છેલ્લો દિવસ ગણીને (વૈકલ્પિક)
- જવાબદારીની લેખિત કબૂલાતની તારીખ (વૈકલ્પિક)
- કોઈ બહારની તારીખ ગણાઈ નથી: ઉપરની વિલંબ માફીની નોંધ કહે છે કે સ્થિતિ નક્કી થઈ નથી.
દરેક નોંધ
69 નોંધો.
| કાર્યવાહી | કાયદો | જોગવાઈ | મુદત | વિલંબ માફી |
|---|---|---|---|---|
| ઉછીનાં આપેલાં નાણાંની વસૂલાત માટે દાવો (માગણીએ ચૂકવવાપાત્ર ન હોય તેવી લોન) | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 19, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| ઉછીનાં આપેલાં નાણાંની વસૂલાત માટે દાવો, જ્યાં ધીરનારે નાણાં ચેકથી આપ્યાં હોય | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 20, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| માગણીએ ચૂકવવાપાત્ર હોવાના કરાર હેઠળ ઉછીનાં આપેલાં નાણાંની વસૂલાત માટે દાવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 21, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| માલિકી હક (title) પર આધારિત, સ્થાવર મિલકત કે તેમાંના કોઈ હિતના કબજા માટે દાવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 65, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (કલમ 27 સાથે) | મુદત: 12 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| માલિકી હક પર નહીં પણ અગાઉના કબજા પર આધારિત, સ્થાવર મિલકતના કબજા માટે દાવો, જે કબજામાં હોય ત્યારે કબજો છીનવાયો હોય તેવા વાદી દ્વારા | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 64, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 12 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| કરારના ચોક્કસ પાલન (specific performance) માટે દાવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 54, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| ઘોષણા (declaration) મેળવવા માટે દાવો (દસ્તાવેજની બનાવટ કે દત્તક ગ્રહણની અમાન્યતાની ઘોષણા સિવાય) | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 58, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| જેના માટે અનુસૂચિમાં બીજે ક્યાંય મુદત ઠરાવી ન હોય તેવો કોઈ પણ દાવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 113, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| જેના માટે અનુસૂચિના ત્રીજા વિભાગમાં બીજે ક્યાંય મુદત ઠરાવી ન હોય તેવી કોઈ પણ અરજી | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 137, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: હા |
| દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) હેઠળ કોઈ પણ હુકમનામા કે આદેશ સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ (ઉદાહરણ તરીકે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં રેગ્યુલર ફર્સ્ટ અપીલ, આદેશ સામે ફર્સ્ટ અપીલ કે રેગ્યુલર સેકન્ડ અપીલ) | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 116(a), અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 90 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા, 1908 હેઠળ કોઈ પણ હુકમનામા કે આદેશ સામે હાઈકોર્ટ સિવાયની અદાલતમાં અપીલ (ઉદાહરણ તરીકે સિવિલ જજના હુકમનામા સામે ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ સમક્ષ) | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 116(b), અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| હાઈકોર્ટના હુકમનામા કે આદેશ સામે તે જ હાઈકોર્ટમાં અપીલ (લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ અને સિંગલ જજ પાસેથી ડિવિઝન બેન્ચમાં થતી અદાલતની અંદરની બીજી અપીલો) | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 117, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| દીવાની અદાલતના કોઈ પણ હુકમનામા (ફરજિયાત મનાઈ હુકમ આપતા હુકમનામા સિવાય) કે આદેશના અમલ (execution) માટે અરજી | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 136, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 12 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| ફરજિયાત મનાઈ હુકમ (mandatory injunction) આપતા હુકમનામાના અમલ માટે અરજી | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: અનુચ્છેદ 135, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (અનુચ્છેદ 136 માંનો અપવાદ) | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| નિયમ: છેલ્લો દિવસ અદાલત બંધ હોય ત્યારે આવે | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 4, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: પૂરતા કારણસર નિયત મુદત લંબાવવી અને તે કઈ કાર્યવાહીને લાગુ પડે છે | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 5, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: પહેલો દિવસ અને પ્રમાણિત નકલો મેળવવાનો સમય બાદ કરવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 12, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: અધિકારક્ષેત્ર વગરની અદાલતમાં સદ્ભાવથી ગયેલો સમય બાદ કરવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 14, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: કાર્યવાહી પર સ્ટે હોય અથવા નોટિસ કે મંજૂરી જરૂરી હોય તે સમય બાદ કરવો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 15, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: વિશેષ કે સ્થાનિક કાયદાઓએ ઠરાવેલી મુદતો | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: કલમ 29(2), મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: કેન્દ્રીય અધિનિયમોમાં "from" (થી) શબ્દ પહેલો દિવસ બાદ કરે છે | કાયદો: સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897 | જોગવાઈ: કલમ 9, સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: સુપ્રીમ કોર્ટે COVID-19 નો સમયગાળો (15/03/2020 થી 28/02/2022) બાદ કર્યો તે | કાયદો: મુદત અધિનિયમ, 1963 | જોગવાઈ: 10/01/2022 ની તારીખનો આદેશ, In Re: Cognizance for Extension of Limitation, M.A. No. 21 of 2022 in M.A. No. 665 of 2021 in Suo Motu W.P.(C) No. 3 of 2020 (અનુચ્છેદ 142, ભારતનું બંધારણ) | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| નિયમ: મહિના અને વર્ષ કેવી રીતે ગણાય છે | કાયદો: સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897 | જોગવાઈ: કલમ 3(35), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897; કલમ 2(j) અને 24, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: ગણતરીનો નિયમ | વિલંબ માફી: લાગુ પડતું નથી |
| ચેક રિટર્ન (dishonour) માટેની ફરિયાદ (કલમ 138) | કાયદો: વટાઉખત અધિનિયમ, 1881 | જોગવાઈ: કલમ 142(1)(b), કલમ 138 ના પરંતુકના ખંડ (a), (b) અને (c) સાથે વાંચતાં | મુદત: 1 મહિનો | વિલંબ માફી: હા |
| ગુનાની નોંધ (કોગ્નિઝન્સ) લેવા માટેની મુદત (ફરિયાદ કે FIR) | કાયદો: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | જોગવાઈ: કલમ 514, પ્રકરણ XXXVIII (કલમ 513 થી 519) | મુદત: કેસ પ્રમાણે બદલાય છે | વિલંબ માફી: હા |
| મેજિસ્ટ્રેટે આપેલી દોષિત ઠરાવણી સામે સેશન્સ કોર્ટમાં અપીલ | કાયદો: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | જોગવાઈ: કલમ 415(3), ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 (અપીલનો અધિકાર); અનુચ્છેદ 115(b)(ii), અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (Limitation Act, 1963) (મુદત) | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| દોષિત ઠરાવણી સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ (સેશન્સ જજ કે એડિશનલ સેશન્સ જજ સમક્ષ ચાલેલી ટ્રાયલ, અથવા સાત વર્ષથી વધુની સજાવાળી કોઈ પણ ટ્રાયલ) | કાયદો: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | જોગવાઈ: કલમ 415(2), ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 (અપીલનો અધિકાર); અનુચ્છેદ 115(b)(i), અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (મુદત) | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| નીચલી ફોજદારી અદાલતના તારણ, સજા કે આદેશ સામે ફોજદારી રિવિઝન | કાયદો: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | જોગવાઈ: કલમ 438 અને 442, ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 (સત્તા); અનુચ્છેદ 131, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (મુદત) | મુદત: 90 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| હાઈકોર્ટને તેની અંતર્ગત સત્તાઓ હેઠળ અરજી (ઉદાહરણ તરીકે FIR કે ફોજદારી કાર્યવાહી રદ કરાવવા) | કાયદો: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | જોગવાઈ: કલમ 528, ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 | મુદત: કોઈ નિશ્ચિત મુદત નથી | વિલંબ માફી: ના |
| મોટર અકસ્માતમાંથી ઊભો થતો વળતરનો દાવો | કાયદો: મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 | જોગવાઈ: કલમ 166(3), મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 (સુપ્રીમ કોર્ટના 04/11/2025 ના વચગાળાના આદેશથી તેના અમલ પર અસર) | મુદત: 6 મહિના | વિલંબ માફી: ના |
| મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલના એવોર્ડ સામે અપીલ | કાયદો: મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 | જોગવાઈ: કલમ 173(1), મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 | મુદત: 90 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| દીવાની કે ફોજદારી તિરસ્કારની કાર્યવાહી શરૂ કરવી | કાયદો: અદાલતના તિરસ્કાર અધિનિયમ, 1971 | જોગવાઈ: કલમ 20, અદાલતના તિરસ્કાર અધિનિયમ, 1971 | મુદત: 1 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| માહિતી માટેની વિનંતીનો જાહેર માહિતી અધિકારીનો જવાબ | કાયદો: માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 | જોગવાઈ: કલમ 7(1), માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 (પરંતુક: જીવન કે સ્વાતંત્ર્ય માટે 48 કલાક) | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: ના |
| જાહેર માહિતી અધિકારીના નિર્ણય (કે માની લેવાયેલા ઇનકાર) સામે પહેલી અપીલ | કાયદો: માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 | જોગવાઈ: કલમ 19(1), માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| પ્રથમ અપીલ સત્તાધિકારીના નિર્ણય (કે નિર્ણય ન થવા) સામે બીજી અપીલ | કાયદો: માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 | જોગવાઈ: કલમ 19(3), માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 | મુદત: 90 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| ગ્રાહક ફરિયાદ | કાયદો: ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | જોગવાઈ: કલમ 69(1), ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | મુદત: 2 વર્ષ | વિલંબ માફી: હા |
| જિલ્લા પંચના આદેશ સામે અપીલ | કાયદો: ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | જોગવાઈ: કલમ 41, ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | મુદત: 45 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| રાજ્ય પંચે તેના મૂળ અધિકારક્ષેત્રમાં કરેલા આદેશ સામે અપીલ (કલમ 47(1)(a)(i) કે (ii)) | કાયદો: ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | જોગવાઈ: કલમ 51(1), ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| રાષ્ટ્રીય પંચે તેના મૂળ અધિકારક્ષેત્રમાં કરેલા આદેશ સામે અપીલ (કલમ 58(1)(a)(i) કે (ii)) | કાયદો: ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | જોગવાઈ: કલમ 67, ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| લવાદ એવોર્ડ રદ કરાવવા માટે અરજી (કલમ 34) | કાયદો: લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 | જોગવાઈ: કલમ 34(3) અને તેનો પરંતુક | મુદત: 3 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| કલમ 37 હેઠળ અપીલ (ઉદાહરણ તરીકે કલમ 34 હેઠળ એવોર્ડ રદ કરતા કે રદ કરવાનો ઇનકાર કરતા, અથવા કલમ 9 નું પગલું મંજૂર કે નામંજૂર કરતા આદેશ સામે) | કાયદો: લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 | જોગવાઈ: કલમ 37, વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 ની કલમ 13(1A) કે 13(1) સાથે વાંચતાં (નિર્દિષ્ટ મૂલ્યના વાણિજ્યિક વિવાદો) અથવા અનુચ્છેદ 116 અને 117, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 (બીજા કેસો) | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| કોઈ માગણી પર લવાદ શરૂ કરવો (લવાદ શરૂ કરવાની નોટિસ), અને કલમ 11(6) હેઠળ લવાદની નિમણૂક માટેની સંબંધિત અરજી | કાયદો: લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 | જોગવાઈ: કલમ 43(1), 43(2) અને 21; મુદત અધિનિયમ, 1963 ની અનુસૂચિનો એ અનુચ્છેદ જે દાવામાં એ જ માગણીને લાગુ પડત (ઉદાહરણ તરીકે કરારભંગ માટે અનુચ્છેદ 55); કલમ 11(6) ની અરજી માટે અનુચ્છેદ 137 | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: ના |
| લવાદ એવોર્ડ કરવાની સમયમર્યાદા, અને લવાદનો આદેશ (mandate) લંબાવવા અદાલતને અરજી (કલમ 29A) | કાયદો: લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 | જોગવાઈ: કલમ 29A(1), (3), (4) અને (5); કલમ 23(4) | મુદત: 12 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| કોમર્શિયલ કોર્ટ કે કોમર્શિયલ ડિવિઝનના ચુકાદા કે આદેશ સામે અપીલ (કલમ 13) | કાયદો: વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 | જોગવાઈ: કલમ 13(1A) (અને કલમ 13(1)) | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| વાણિજ્યિક દાવામાં લેખિત જવાબ (વાણિજ્યિક વિવાદો માટે સુધારેલો CPC નો ઓર્ડર VIII નિયમ 1) | કાયદો: વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 | જોગવાઈ: ઓર્ડર VIII નિયમ 1 અને તેનો પરંતુક, ઓર્ડર V નિયમ 1(1) નો બીજો પરંતુક, અને ઓર્ડર VIII નિયમ 10 નો પરંતુક, વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 ની કલમ 16 અને અનુસૂચિથી સુધારેલી CPC | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: ના |
| Part II હેઠળ NCLT ના આદેશ સામે NCLAT માં અપીલ (કલમ 61) | કાયદો: નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 61(2) અને તેનો પરંતુક | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| સંહિતા હેઠળ NCLAT ના આદેશ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ (કલમ 62) | કાયદો: નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 62(1) અને 62(2) | મુદત: 45 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| નાણાકીય લેણદાર (કલમ 7) કે ઓપરેશનલ લેણદાર (કલમ 9) દ્વારા કોર્પોરેટ નાદારી નિરાકરણ શરૂ કરવા અરજી | કાયદો: નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 238A, અનુચ્છેદ 137, અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 સાથે | મુદત: 3 વર્ષ | વિલંબ માફી: હા |
| કલમ 13(2) હેઠળની ડિમાન્ડ નોટિસ સામે દેવાદારની રજૂઆત કે વાંધો (કલમ 13(3A)) | કાયદો: નાણાકીય અસ્કયામતોના સિક્યુરિટાઇઝેશન અને પુનર્રચના તથા સિક્યુરિટી ઇન્ટરેસ્ટના અમલ બાબત અધિનિયમ, 2002 (SARFAESI) | જોગવાઈ: કલમ 13(2) અને 13(3A) | મુદત: કોઈ નિશ્ચિત મુદત નથી | વિલંબ માફી: ના |
| કલમ 17 હેઠળ DRT ના આદેશ સામે DRAT માં અપીલ (કલમ 18) | કાયદો: નાણાકીય અસ્કયામતોના સિક્યુરિટાઇઝેશન અને પુનર્રચના તથા સિક્યુરિટી ઇન્ટરેસ્ટના અમલ બાબત અધિનિયમ, 2002 (SARFAESI) | જોગવાઈ: કલમ 18(1) અને તેના પરંતુકો; કલમ 18(2), દેવાંની વસૂલાત અને નાદારી અધિનિયમ, 1993 ની કલમ 20(3) ના પરંતુક સાથે | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| અધિનિયમ હેઠળ DRT ના આદેશ સામે DRAT માં અપીલ (કલમ 20) | કાયદો: દેવાંની વસૂલાત અને નાદારી અધિનિયમ, 1993 | જોગવાઈ: કલમ 20(3) અને તેનો પરંતુક; કલમ 21 (પૂર્વ-જમા રકમ) | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| ઓથોરિટી કે એડજ્યુડિકેટિંગ ઓફિસરના નિર્દેશ, નિર્ણય કે આદેશ સામે રિયલ એસ્ટેટ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ (કલમ 44) | કાયદો: રિયલ એસ્ટેટ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 44(2) અને તેનો પરંતુક; કલમ 43(5) નો પરંતુક (પ્રમોટર દ્વારા પૂર્વ-જમા રકમ) | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| રિયલ એસ્ટેટ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણય કે આદેશ સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ (કલમ 58) | કાયદો: રિયલ એસ્ટેટ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 58(1) અને તેનો પરંતુક | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| રિયલ એસ્ટેટ નિયમન સત્તામંડળ કે એડજ્યુડિકેટિંગ ઓફિસરને ફરિયાદ (કલમ 31) | કાયદો: રિયલ એસ્ટેટ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 2016 | જોગવાઈ: કલમ 31(1); છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટના મત મુજબ મુદત અધિનિયમનો કોઈ અનુચ્છેદ લાગુ પડતો નથી | મુદત: કોઈ નિશ્ચિત મુદત નથી | વિલંબ માફી: ના |
| એડજ્યુડિકેટિંગ ઓથોરિટીના નિર્ણય કે આદેશ સામે પહેલી અપીલ (કલમ 107(1)) | કાયદો: કેન્દ્રીય માલ અને સેવા કર અધિનિયમ, 2017 | જોગવાઈ: કલમ 107(1) અને (4) | મુદત: 3 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| એપેલેટ ઓથોરિટી કે રિવિઝનલ ઓથોરિટીના આદેશ સામે માલ અને સેવા કર એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ (કલમ 112(1)) | કાયદો: કેન્દ્રીય માલ અને સેવા કર અધિનિયમ, 2017 | જોગવાઈ: કલમ 112(1) અને (6), Finance (No. 2) Act, 2024 થી સુધારેલી (01/08/2024 થી અમલમાં); 30/06/2026 નું જાહેરનામું S.O. 3502(E) | મુદત: 3 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલની સ્ટેટ બેન્ચ કે એરિયા બેન્ચના આદેશ સામે કાયદાના નોંધપાત્ર પ્રશ્ન પર હાઈકોર્ટમાં અપીલ (કલમ 117) | કાયદો: કેન્દ્રીય માલ અને સેવા કર અધિનિયમ, 2017 | જોગવાઈ: કલમ 117(2) અને પરંતુક | મુદત: 180 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| પ્રિન્સિપલ કમિશનર કે કમિશનરથી નીચલા દરજ્જાના કસ્ટમ્સ અધિકારીના નિર્ણય કે આદેશ સામે અપીલ (કલમ 128) | કાયદો: કસ્ટમ્સ અધિનિયમ, 1962 | જોગવાઈ: કલમ 128(1) અને પરંતુક | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| એડજ્યુડિકેટિંગ ઓથોરિટી તરીકે કમિશનરના કે કમિશનર (અપીલ્સ) ના આદેશ સામે કસ્ટમ્સ, એક્સાઇઝ અને સર્વિસ ટેક્સ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ (કલમ 129A) | કાયદો: કસ્ટમ્સ અધિનિયમ, 1962 | જોગવાઈ: કલમ 129A(3) અને (5) | મુદત: 3 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| ડ્યૂટીના દર કે આકારણી માટે માલના મૂલ્ય સંબંધી આદેશ સિવાય, CESTAT ના આદેશ સામે કાયદાના નોંધપાત્ર પ્રશ્ન પર હાઈકોર્ટમાં અપીલ (કલમ 130) | કાયદો: કસ્ટમ્સ અધિનિયમ, 1962 | જોગવાઈ: કલમ 130(2)(a) અને (2A) | મુદત: 180 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| આકારણી, દંડ કે બીજા અપીલપાત્ર આદેશ સામે પહેલી અપીલ (કલમ 356 અને 357; સ્વરૂપ અને મુદત કલમ 358 હેઠળ) | કાયદો: આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 | જોગવાઈ: કલમ 358(3) અને (5), આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 249(2) અને (3) ને અનુરૂપ) | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| જોઇન્ટ કમિશનર (અપીલ્સ) કે કમિશનર (અપીલ્સ) ના આદેશ, અથવા કલમ 362(1) માં ગણાવેલા બીજા આદેશો સામે આવકવેરા એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ | કાયદો: આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 | જોગવાઈ: કલમ 362(3) અને (5), આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 253(3) અને (5) ને અનુરૂપ) | મુદત: 2 મહિના | વિલંબ માફી: હા |
| આવકવેરા એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલના આદેશ સામે કાયદાના નોંધપાત્ર પ્રશ્ન પર હાઈકોર્ટમાં અપીલ (કલમ 365) | કાયદો: આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 | જોગવાઈ: કલમ 365(2)(a) અને (3), આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 260A(2)(a) અને (2A) ને અનુરૂપ) | મુદત: 120 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| ખાતાકીય ઉપાયો પૂરા કર્યા પછી (કલમ 20), નોકરીની બાબતમાં સરકારી કર્મચારીની મૂળ અરજી (કલમ 19) | કાયદો: વહીવટી ટ્રિબ્યુનલ અધિનિયમ, 1985 | જોગવાઈ: કલમ 21(1)(a), (1)(b) અને (3), કલમ 20(2) સાથે વાંચતાં | મુદત: 1 વર્ષ | વિલંબ માફી: હા |
| હાઈકોર્ટના ચુકાદા કે આદેશ સામે બંધારણના અનુચ્છેદ 136 હેઠળ અપીલ માટે ખાસ પરવાનગીની અરજી (દીવાની) | કાયદો: સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમો, 2013 | જોગવાઈ: ઓર્ડર XXI નિયમ 1, સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમો, 2013; અનુચ્છેદ 133(b) અને (c), અનુસૂચિ, મુદત અધિનિયમ, 1963 | મુદત: 90 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| બંધારણના અનુચ્છેદ 137 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા કે આદેશના રિવ્યૂ માટે અરજી | કાયદો: સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમો, 2013 | જોગવાઈ: ઓર્ડર XLVII નિયમ 2, સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમો, 2013 | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| એડજ્યુડિકેટિંગ ઓફિસર (કલમ 127 હેઠળ સિવાય) કે યોગ્ય પંચ (CERC કે રાજ્ય પંચ) ના આદેશ સામે અપીલ (કલમ 111) | કાયદો: વીજળી અધિનિયમ, 2003 | જોગવાઈ: કલમ 111(2) અને પરંતુક | મુદત: 45 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| કલમ 100 CPC માંના કોઈ આધાર પર APTEL ના નિર્ણય કે આદેશ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ (કલમ 125) | કાયદો: વીજળી અધિનિયમ, 2003 | જોગવાઈ: કલમ 125 અને પરંતુક | મુદત: 60 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
| બાંધકામ અને આયોજિત વિકાસ અંગેના આદેશો કે નોટિસો સામે અપીલ, જેમાં અનધિકૃત બાંધકામનું સીલિંગ (કલમ 345A), કામ અટકાવવું (કલમ 344), બાંધકામ નકશાની મંજૂરી કે નામંજૂરી (કલમ 336) અને મંજૂરી રદ કરવી (કલમ 338) સામેલ છે (કલમ 347B) | કાયદો: દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અધિનિયમ, 1957 | જોગવાઈ: કલમ 347B(2) અને પરંતુક | મુદત: 30 દિવસ | વિલંબ માફી: હા |
મુદતો કેવી રીતે ગણાય છે
આ નિયમો બધા કાયદાઓમાં લાગુ પડે છે, સિવાય કે કોઈ કાયદો તેમને બાકાત કરે. દરેક નિયમ ગણતરીના ઉદાહરણ સાથે મુદત અધિનિયમના પાના પર પૂરેપૂરો આપેલો છે.
છેલ્લો દિવસ અદાલત બંધ હોય ત્યારે આવે
કલમ 4, મુદત અધિનિયમ, 1963. છેલ્લા દિવસે અદાલતની કચેરી બંધ હોવાથી પક્ષકારે એક દિવસ ગુમાવવો ન જોઈએ. નિયમ છેલ્લી તારીખને ફક્ત ખરેખર અદાલત બંધ હોય ત્યારે જ ખસેડે છે, પક્ષકારની સગવડ માટે નહીં.
- જ્યાં નિયત મુદત અદાલત બંધ હોય તે દિવસે પૂરી થાય, ત્યાં દાવો, અપીલ કે અરજી અદાલત ફરી ખૂલે તે દિવસે દાખલ કરી શકાય (કલમ 4).
- કોઈ દિવસે અદાલત તેના સામાન્ય કામકાજના કલાકોના કોઈ પણ ભાગ દરમિયાન બંધ રહે, તો તે દિવસે અદાલત બંધ ગણાય છે (કલમ 4 નું સ્પષ્ટીકરણ).
- કલમ 4 ફક્ત "નિયત મુદત" (prescribed period) ને લાગુ પડે છે; તે લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 (Arbitration and Conciliation Act, 1996) ની કલમ 34(3) હેઠળના વધારાના 30 દિવસ જેવી માફ કરી શકાય તેવી મુદતને લંબાવતી નથી (My Preferred Transformation and Hospitality v. Faridabad Implements).
- પહેલાં મુદતની ગણતરી કરો; જો તેનો છેલ્લો દિવસ બંધ દિવસ હોય તો જ કલમ 4 તેને ખસેડે છે; મુદતની વચ્ચે આવતી રજાઓ બાદ થતી નથી.
- જ્યાં મુદત અધિનિયમ લાગુ પડતો નથી, ત્યાં સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897 (General Clauses Act, 1897) ની કલમ 10 આવો જ લાભ આપી શકે, પણ જ્યાં મુદત અધિનિયમ લાગુ પડે ત્યાં તે લાગુ પડતી નથી (My Preferred Transformation and Hospitality v. Faridabad Implements).
પૂરતા કારણસર નિયત મુદત લંબાવવી અને તે કઈ કાર્યવાહીને લાગુ પડે છે
કલમ 5, મુદત અધિનિયમ, 1963. કડક સમયમર્યાદાઓ ગુણવત્તાવાળા કેસોને બહાર રાખી શકે, તેથી વિલંબનો ખુલાસો થાય ત્યારે અદાલતો મોડી અપીલો અને અરજીઓ સ્વીકારી શકે છે. દાવાઓને બાકાત રખાયા છે કારણ કે તેમની મુદતો લાંબી છે અને તેમના પરની મનાઈ સંપૂર્ણ છે.
- કલમ 5 કોઈ પણ અપીલ કે કોઈ પણ અરજીને લાગુ પડે છે, સિવાય કે દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ના ઓર્ડર XXI ની કોઈ પણ જોગવાઈ હેઠળની અરજી (કલમ 5).
- કલમ 5 દાવાઓને લાગુ પડતી નથી (કલમ 5; કલમ 3).
- મુદતની ગણતરીમાં હાઈકોર્ટના કોઈ આદેશ, પ્રથા કે ચુકાદાથી ગેરમાર્ગે દોરાવું પૂરતું કારણ હોઈ શકે (કલમ 5 નું સ્પષ્ટીકરણ).
- કલમ 5 કોઈ બહારની મર્યાદા ઠરાવતી નથી, પણ વિશેષ કાયદો સ્પષ્ટ રીતે કે આવશ્યક અર્થથી તેના પર મર્યાદા મૂકી શકે કે તેને બાકાત કરી શકે (કલમ 29(2); Union of India v. Popular Construction Co.).
- સારો ન્યાય થાય તે માટે પૂરતા કારણનો અર્થ ઉદારતાથી કરાય છે (Collector, Land Acquisition, Anantnag v. Mst. Katiji), પણ તેનું અસ્તિત્વ પૂર્વશરત છે અને અદાલત ગુણદોષમાં ગયા વગર અતિશય વિલંબ, બેદરકારી કે ખંતના અભાવ માટે વિલંબ માફીનો ઇનકાર કરી શકે (Pathapati Subba Reddy v. Special Deputy Collector).
- વિલંબ નિયત મુદતના છેલ્લા દિવસથી (કલમ 4, 12, 14 અને 15 હેઠળની બધી બાકાતીઓ પછી) દાખલ કર્યાની તારીખ સુધી ગણો.
પહેલો દિવસ અને પ્રમાણિત નકલો મેળવવાનો સમય બાદ કરવો
કલમ 12, મુદત અધિનિયમ, 1963. પહેલો દિવસ સામાન્ય રીતે અધૂરો દિવસ હોય છે, અને પક્ષકાર હુકમનામા અને ચુકાદા વગર અપીલ કરી શકતો નથી, તેથી કાયદો તે દિવસો તેની વિરુદ્ધ ગણતો નથી. નકલો માટે અરજી કરવામાં પક્ષકારના પોતાના વિલંબથી ગયેલો સમય બાદ થતો નથી.
- દાવો, અપીલ કે અરજી માટે કોઈ પણ મુદતની ગણતરીમાં, જે દિવસથી મુદત ગણવાની હોય તે દિવસ બાદ કરો (કલમ 12(1)).
- અપીલ, અથવા અપીલની પરવાનગી, રિવિઝન કે રિવ્યૂ માટેની અરજી માટે, ચુકાદો જાહેર થયો તે દિવસ અને હુકમનામા, સજા કે આદેશની નકલ મેળવવા માટે જરૂરી સમય બાદ કરો (કલમ 12(2)).
- હુકમનામા કે આદેશ સામે અપીલ, રિવિઝન કે રિવ્યૂ, અથવા તેની સામે અપીલની પરવાનગી માટે, ચુકાદાની નકલ મેળવવા માટે જરૂરી સમય પણ બાદ કરો (કલમ 12(3)).
- એવોર્ડ રદ કરાવવાની અરજી માટે, એવોર્ડની નકલ મેળવવા માટે જરૂરી સમય બાદ કરો (કલમ 12(4)).
- નકલ માટે અરજી કરાય તે પહેલાં અદાલતે હુકમનામું કે આદેશ તૈયાર કરવામાં લીધેલો સમય બાદ થતો નથી (કલમ 12 નું સ્પષ્ટીકરણ).
- મુદત ચુકાદો જાહેર થાય ત્યારથી ચાલે છે; નકલનો સમય ફક્ત તે પક્ષકારની અરજી પર નકલ તૈયાર થતી હતી તે સમયગાળા માટે જ બાદ થાય છે, અને જે પક્ષકારે અરજી ન કરી હોય તેને, પછીથી મફત નકલ મળી હોય તોપણ, કોઈ બાકાતી મળતી નથી (A. Rajendra v. Gonugunta Madhusudhan Rao).
- જ્યાં વિશેષ કાયદો નકલ ઉપલબ્ધ કરાવાય કે મળે તે તારીખથી મુદત શરૂ કરે, ત્યાં તેના બદલે તે કાયદો લાગુ પડે છે (કલમ 29(2)).
અધિકારક્ષેત્ર વગરની અદાલતમાં સદ્ભાવથી ગયેલો સમય બાદ કરવો
કલમ 14, મુદત અધિનિયમ, 1963. જે પક્ષકાર પોતાનો ઉપાય ખંતથી પણ ખોટી અદાલતમાં ચલાવે છે તે પોતાના હકો પર ઊંઘી ગયો નથી. તેથી કાયદો તે સમય તેની વિરુદ્ધ ગણતો નથી.
- દાવા માટે, વાદી પ્રતિવાદી સામે એ જ મુદ્દા પર બીજી દીવાની કાર્યવાહી (પહેલી અદાલત, અપીલ કે રિવિઝન), યોગ્ય ખંત અને સદ્ભાવથી, એવી અદાલતમાં ચલાવતો હતો જે અધિકારક્ષેત્રની ખામી કે એવા જ પ્રકારના કારણસર તે સાંભળી શકતી ન હતી, તે સમય બાદ કરો (કલમ 14(1)).
- અરજી માટે, એ જ પક્ષકાર સામે એ જ દાદ માટેની કાર્યવાહીને આ જ નિયમ લાગુ પડે છે (કલમ 14(2)).
- અગાઉની કાર્યવાહી દાખલ થઈ તે દિવસ અને પૂરી થઈ તે દિવસ, બંનેને બાદ કરવાના દિવસો તરીકે ગણો (કલમ 14 નું સ્પષ્ટીકરણ (a)).
- સદ્ભાવ માટે યોગ્ય કાળજી અને ધ્યાન જરૂરી છે (કલમ 2(h)).
- પક્ષકારો કે દાવાનાં કારણોનું ખોટું જોડાણ (misjoinder) એવા જ પ્રકારનું કારણ છે (સ્પષ્ટીકરણ (c)); પહેલો દાવો અધિકારક્ષેત્રની ખામીને કારણે નિષ્ફળ જાય તેમ હોવાથી ઓર્ડર XXIII નિયમ 1 હેઠળ પરવાનગી લઈને દાખલ કરાયેલા નવા દાવાને આ લાભ મળે છે (કલમ 14(3)).
- કલમ 14 બાકાતી છે, લંબાણ નહીં, તેથી વિશેષ કાયદામાં વિલંબ માફી પરની ઉપલી મર્યાદા તેને બાકાત કરતી નથી (Consolidated Engineering Enterprises).
કાર્યવાહી પર સ્ટે હોય અથવા નોટિસ કે મંજૂરી જરૂરી હોય તે સમય બાદ કરવો
કલમ 15, મુદત અધિનિયમ, 1963. અદાલતે પક્ષકારને રોક્યો હોય ત્યારે અથવા કાયદો તેને નોટિસની મુદત પૂરી થવાની રાહ જોવાનું કહેતો હોય ત્યારે દાવો ન કરવા બદલ તેને દોષ આપી શકાય નહીં. તે સમયગાળા પાછા ઉમેરાય છે.
- મનાઈ હુકમ કે આદેશથી સ્ટે થયેલા દાવા કે અમલની અરજી માટે, સ્ટે ચાલુ રહ્યો તે સમય, તે થયો તે દિવસ અને પાછો ખેંચાયો તે દિવસ બાદ કરો (કલમ 15(1)).
- જે દાવા માટે અગાઉથી વૈધાનિક નોટિસ (ઉદાહરણ તરીકે દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા, 1908 ની કલમ 80 હેઠળની નોટિસ) અથવા સરકાર કે બીજા સત્તાધિકારીની સંમતિ કે મંજૂરી જરૂરી હોય, તેમાં નોટિસની મુદત કે મંજૂરી મેળવવા જરૂરી સમય બાદ કરો, જેમાં મંજૂરીની અરજીનો દિવસ અને આદેશ મળ્યાનો દિવસ બંને ગણાય છે (કલમ 15(2) અને સ્પષ્ટીકરણ).
- રિસીવર કે લિક્વિડેટરના દાવા કે અમલ માટે, નાદારી કે કંપની સમેટવાની (winding up) કાર્યવાહી દાખલ થયાથી નિમણૂકના ત્રણ મહિના પછી સુધીનો સમયગાળો બાદ કરો (કલમ 15(3)).
- હરાજીમાં ખરીદનારના કબજાના દાવા માટે, વેચાણ રદ કરાવવાની કાર્યવાહી ચાલી તે સમય બાદ કરો (કલમ 15(4)).
- કોઈ પણ દાવા માટે, પ્રતિવાદી ભારતમાંથી અને કેન્દ્ર સરકારના વહીવટ હેઠળના ભારત બહારના પ્રદેશોમાંથી ગેરહાજર હતો તે સમય બાદ કરો (કલમ 15(5)).
વિશેષ કે સ્થાનિક કાયદાઓએ ઠરાવેલી મુદતો
કલમ 29(2), મુદત અધિનિયમ, 1963. ઘણા કાયદા પોતાની સમયમર્યાદાઓ ઠરાવે છે. કલમ 29(2) તેમને અનુસૂચિની મુદતોની જેમ કામ કરાવે છે અને ગણતરીના સામાન્ય નિયમો તેમાં લઈ જાય છે, સિવાય કે વિશેષ કાયદો તે નિયમોને બાકાત કરે.
- જ્યાં વિશેષ કે સ્થાનિક કાયદો અનુસૂચિથી જુદી મુદત ઠરાવે, ત્યાં કલમ 3 જાણે તે મુદત અનુસૂચિમાં હોય તેમ લાગુ પડે છે (કલમ 29(2)).
- કલમ 4 થી 24 તે મુદતને ફક્ત ત્યાં સુધી જ લાગુ પડે છે જ્યાં સુધી વિશેષ કાયદો તેમને સ્પષ્ટ રીતે બાકાત ન કરે (કલમ 29(2)).
- બાકાતી શબ્દોમાં હોવી જરૂરી નથી: તે વિશેષ કાયદાની ભાષા અને યોજનામાંથી પણ નીકળી શકે, ઉદાહરણ તરીકે ઉપલી મર્યાદાવાળા લંબાણ પછીના "but not thereafter" શબ્દો કલમ 5 ને બાકાત કરે છે (Union of India v. Popular Construction Co.).
- કલમ 5 ને બાકાત કરવાથી કલમ 12 અને 14 જેવી બાકાતીની જોગવાઈઓ આપોઆપ બાકાત થતી નથી (Consolidated Engineering Enterprises; My Preferred Transformation and Hospitality v. Faridabad Implements).
- અનુસૂચિ અને કલમ 29(2) અદાલતોમાં કામ કરે છે; ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ મુદત અધિનિયમ ત્યારે જ લાગુ પડે જો તેનો કાયદો તેને લાગુ કરે (Consolidated Engineering Enterprises).
- લગ્ન કે છૂટાછેડાના કાયદામાં અન્યથા જોગવાઈ ન હોય તો, અધિનિયમ આવા કાયદાઓ હેઠળની કાર્યવાહીને લાગુ પડતો નથી (કલમ 29(3)).
કેન્દ્રીય અધિનિયમોમાં "from" (થી) શબ્દ પહેલો દિવસ બાદ કરે છે
કલમ 9, સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897. પહેલો દિવસ ગણાતો નથી તે દર્શાવવા સંસદ "from" (થી) વાપરે છે. આ નિયમ બીજા કેન્દ્રીય અધિનિયમોની મુદતો માટે મુદત અધિનિયમની કલમ 12(1) જેવું જ પરિણામ આપે છે.
- કેન્દ્રીય અધિનિયમ કે રેગ્યુલેશનમાં, "from" (થી) શબ્દ દિવસોની શ્રેણી કે બીજા સમયગાળાનો પહેલો દિવસ બાદ કરે છે, અને "to" (સુધી) શબ્દ છેલ્લો દિવસ સામેલ કરે છે (કલમ 9(1), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897).
- તે 03/01/1868 પછી ઘડાયેલા કેન્દ્રીય અધિનિયમો અને 14/01/1887 ના રોજ કે તે પછી ઘડાયેલા રેગ્યુલેશનને લાગુ પડે છે (કલમ 9(2)).
- જ્યાં મુદત અધિનિયમ લાગુ પડે, ત્યાં કલમ 12(1) એ જ બાકાતી આપે છે; લવાદ અધિનિયમની કલમ 34(3) ને બંને સાથે લાગુ પાડવામાં આવી હતી (State of Himachal Pradesh v. Himachal Techno Engineers).
સુપ્રીમ કોર્ટે COVID-19 નો સમયગાળો (15/03/2020 થી 28/02/2022) બાદ કર્યો તે
10/01/2022 ની તારીખનો આદેશ, In Re: Cognizance for Extension of Limitation, M.A. No. 21 of 2022 in M.A. No. 665 of 2021 in Suo Motu W.P.(C) No. 3 of 2020 (અનુચ્છેદ 142, ભારતનું બંધારણ). મહામારી દરમિયાન અદાલતો અને વકીલો સામાન્ય રીતે કામ કરી શકતા ન હતા, તેથી સુપ્રીમ કોર્ટે તે સમયગાળા માટે મુદત સ્થગિત કરી. લઘુતમ 90 દિવસે જેમનો સમય તે ગાળામાં પૂરો થઈ ગયો હતો તે બધાને દાખલ કરવાની વાજબી તક આપી.
- બધી ન્યાયિક કે અર્ધ-ન્યાયિક કાર્યવાહીમાં કોઈ પણ સામાન્ય કે વિશેષ કાયદા હેઠળની મુદત માટે 15/03/2020 થી 28/02/2022 સુધીનો સમયગાળો બાદ ગણાય છે (નિર્દેશ I).
- 03/10/2021 ના રોજ બાકી રહેલી મુદત, જો હોય તો, 01/03/2022 થી ઉપલબ્ધ બને છે (નિર્દેશ II).
- જ્યાં મુદત 15/03/2020 અને 28/02/2022 ની વચ્ચે પૂરી થઈ ગઈ હોત, ત્યાં દરેકને 01/03/2022 થી 90 દિવસ, અથવા વાસ્તવિક બાકી મુદત તેનાથી લાંબી હોય તો તે, મળે છે (નિર્દેશ III).
- લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 ની કલમ 23(4) અને 29A, વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 (Commercial Courts Act, 2015) ની કલમ 12A, વટાઉખત અધિનિયમ, 1881 (Negotiable Instruments Act, 1881) ની કલમ 138 ના પરંતુક (b) અને (c), અને કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટેની મુદતો, વિલંબ માફીની બહારની મર્યાદાઓ અને કાર્યવાહીની સમાપ્તિ ઠરાવતા બીજા કાયદાઓ માટે પણ એ જ સમયગાળો બાદ થાય છે (નિર્દેશ IV).
- 15/03/2020 અને 28/02/2022 બંનેને ગણતાં આ ગાળો 716 દિવસનો છે.
મહિના અને વર્ષ કેવી રીતે ગણાય છે
કલમ 3(35), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897; કલમ 2(j) અને 24, મુદત અધિનિયમ, 1963. મહિનો કેલેન્ડરનો એકમ છે, દિવસોની નિશ્ચિત સંખ્યા નહીં, તેથી ત્રણ મહિના 89 થી 92 દિવસ હોઈ શકે. આ રીતે કહેવાથી મહિનાને દિવસોમાં ફેરવતી વખતે થતી ભૂલો ટળે છે.
- "મહિનો" એટલે બ્રિટિશ કેલેન્ડર પ્રમાણે ગણાતો મહિનો (કલમ 3(35), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897), જેને સુપ્રીમ કોર્ટ ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર તરીકે વાંચે છે.
- મહિનાઓની મુદત છેલ્લા મહિનાની તે તારીખે પૂરી થાય છે જે શરૂઆતની તારીખને અનુરૂપ હોય; ત્રણ મહિના એટલે 90 દિવસ નહીં (State of Himachal Pradesh v. Himachal Techno Engineers).
- દિવસોમાં દર્શાવેલી મુદત દિવસે દિવસે ગણાય છે; જે કાયદો એક જ જોગવાઈમાં "ત્રણ મહિના" અને "ત્રીસ દિવસ" વાપરે છે તે જુદા એકમોનો અર્થ કરે છે (State of Himachal Pradesh v. Himachal Techno Engineers).
- "મુદતની સમયમર્યાદા" (period of limitation) એટલે અનુસૂચિમાંની મુદત; "નિયત મુદત" (prescribed period) એટલે અધિનિયમ હેઠળ, બાકાતીઓ પછી, ગણાયેલી તે મુદત (કલમ 2(j), મુદત અધિનિયમ, 1963). કલમ 2(h) સદ્ભાવ (યોગ્ય કાળજી અને ધ્યાન) ની વ્યાખ્યા આપે છે, જે કલમ 14 માટે મહત્ત્વની છે.
- દસ્તાવેજો ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડરના સંદર્ભમાં કરાયેલા ગણાય છે (કલમ 24, મુદત અધિનિયમ, 1963).
- જ્યાં છેલ્લા મહિનામાં શરૂઆતની તારીખને અનુરૂપ તારીખ ન હોય (ઉદાહરણ તરીકે 31/01 વત્તા એક મહિનો), ત્યાં આ ડેટાસેટ તે મહિનાનો છેલ્લો દિવસ (28/02 કે 29/02) વાપરે છે; આ પ્રથાની આ સમીક્ષામાં કોઈ ભારતીય ચુકાદા સામે પુષ્ટિ થઈ નથી.
નક્કી ન થયેલા મુદ્દા
સંશોધકોએ 14/11/2026 ના રોજ આ મુદ્દાઓને નક્કી ન થયેલા કે પુષ્ટિ ન થયેલા તરીકે નોંધ્યા. જ્યાં લાગુ પડે ત્યાં નોંધો તે જણાવે છે.
- મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988, કલમ 166(3): તેની માન્યતાનો પ્રશ્ન સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડતર છે; 04/11/2025 નો વચગાળાનો આદેશ નિર્દેશ આપે છે કે દાવાઓ મુદત બહાર ગણીને કાઢી નાખવા નહીં, અને વિલંબ માફ થઈ શકે કે નહીં તે નક્કી થયું નથી (નોંધ).
- અદાલતના તિરસ્કાર અધિનિયમ, 1971, કલમ 20: ચાલુ અવજ્ઞા વર્ષ ફરી શરૂ કરે છે કે નહીં, અને મુદત અધિનિયમની કલમ 5 લાગુ પડી શકે કે નહીં, તેની પુષ્ટિ થઈ નથી (નોંધ).
- વટાઉખત અધિનિયમ, 1881: અદાલત બંધ હોય ત્યારે કલમ 142 ની ફરિયાદનો છેલ્લો દિવસ ખસે છે કે નહીં તેની પુષ્ટિ થઈ નથી (નોંધ).
- ગ્રાહક અપીલો: 2019 નો અધિનિયમ આદેશની તારીખથી ગણે છે છતાં, નકલ મેળવવાનો સમય બાદ થાય છે કે નહીં તેની પુષ્ટિ થઈ નથી (નોંધો).
- CGST Act, 2017, કલમ 112(6): 01/05/2026 પહેલાં જણાવાયેલા આદેશો માટે, વધારાના ત્રણ મહિના 31/07/2026 થી ચાલે છે કે નહીં તે નક્કી થયું નથી (નોંધ).
- આવકવેરો: 01/04/2026 પછી આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 હેઠળની કાર્યવાહીમાંના આદેશો સામેની અપીલોને કયો અધિનિયમ લાગુ પડે તેની ચકાસણી થઈ નથી (નોંધો).
- વહીવટી ટ્રિબ્યુનલ અધિનિયમ, 1985, કલમ 21(3): S.S. Rathore v. State of M.P. માંની એક આડકતરી ટિપ્પણી વિલંબ માફી પર છ મહિનાની મર્યાદાનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે લખાણમાં નથી (નોંધ).
- રજાઓ: અદાલતો ન હોય તેવા ટ્રિબ્યુનલો અને સત્તાધિકારીઓ સમક્ષ રજાના દિવસે આવતા છેલ્લા દિવસને મુદત અધિનિયમની કલમ 4 ખસેડે છે કે નહીં તેની ચકાસણી થઈ નથી (કલમ 4).
- મહિનાનો અંત: જ્યાં છેલ્લા મહિનામાં શરૂઆતની તારીખને અનુરૂપ તારીખ ન હોય (ઉદાહરણ તરીકે 31/01 વત્તા એક મહિનો), ત્યાં ડેટાસેટ તે મહિનાનો છેલ્લો દિવસ વાપરે છે; આ પ્રથાની કોઈ ભારતીય ચુકાદા સામે પુષ્ટિ થઈ નથી (મહિનાની ગણતરી).
- COVID સમયગાળાનો આદેશ: 01/03/2022 થી 90 દિવસમાં 01/03/2022 ને પહેલો દિવસ ગણવો કે નહીં તે આદેશમાં નક્કી નથી; આપેલા ઉદાહરણમાં બંને અર્થ 30/05/2022 પર લઈ જાય છે (નોંધ).
કાયદા
- મુદત અધિનિયમ, 1963 (23 નોંધો)
- વટાઉખત અધિનિયમ, 1881 (1 નોંધ)
- ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 (5 નોંધો)
- મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 (2 નોંધો)
- અદાલતના તિરસ્કાર અધિનિયમ, 1971 (1 નોંધ)
- માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 (3 નોંધો)
- ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 (4 નોંધો)
- લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 (4 નોંધો)
- વાણિજ્યિક અદાલત અધિનિયમ, 2015 (2 નોંધો)
- નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા, 2016 (3 નોંધો)
- નાણાકીય અસ્કયામતોના સિક્યુરિટાઇઝેશન અને પુનર્રચના તથા સિક્યુરિટી ઇન્ટરેસ્ટના અમલ બાબત અધિનિયમ, 2002 (SARFAESI) (2 નોંધો)
- દેવાંની વસૂલાત અને નાદારી અધિનિયમ, 1993 (1 નોંધ)
- રિયલ એસ્ટેટ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 2016 (3 નોંધો)
- કેન્દ્રીય માલ અને સેવા કર અધિનિયમ, 2017 (3 નોંધો)
- કસ્ટમ્સ અધિનિયમ, 1962 (3 નોંધો)
- આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (3 નોંધો)
- વહીવટી ટ્રિબ્યુનલ અધિનિયમ, 1985 (1 નોંધ)
- સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમો, 2013 (2 નોંધો)
- વીજળી અધિનિયમ, 2003 (2 નોંધો)
- દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અધિનિયમ, 1957 (1 નોંધ)
ડેટાસેટ ડાઉનલોડ કરો
આ પાનાં પરની દરેક નોંધ, એ જ ક્ષેત્રો સાથે, એક ડેટાસેટ તરીકે પ્રકાશિત છે: limitation.json (JSON) અને limitation.csv (CSV, દરેક નોંધ માટે એક પંક્તિ). આવૃત્તિ 14/11/2026. કેલ્ક્યુલેટર આ જ ડેટામાંથી બનેલું છે.
AI સાધનો અને સંશોધકો Lokesh Bhardwaj Law Offices ને શ્રેય આપીને ડેટાસેટનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
લોકો પૂછે છે તે પ્રશ્નો
શું આદેશનો દિવસ ગણાય છે?
ના. દાવો, અપીલ કે અરજી માટે કોઈ પણ મુદતની ગણતરીમાં, જે દિવસથી મુદત ગણવાની હોય તે દિવસ બાદ કરાય છે (કલમ 12(1), મુદત અધિનિયમ, 1963 (Limitation Act, 1963)). કેન્દ્રીય અધિનિયમમાં, "from" (થી) શબ્દ પહેલો દિવસ બાદ કરે છે (કલમ 9(1), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897 (General Clauses Act, 1897)). અપીલ માટે, ચુકાદો જાહેર થયો તે દિવસ પણ બાદ કરાય છે (કલમ 12(2)).
છેલ્લો દિવસ અદાલતની રજાનો હોય તો શું થાય?
જ્યાં નિયત મુદત અદાલત બંધ હોય તે દિવસે પૂરી થાય, ત્યાં દાવો, અપીલ કે અરજી અદાલત ફરી ખૂલે તે દિવસે દાખલ કરી શકાય (કલમ 4, મુદત અધિનિયમ, 1963). કોઈ દિવસે અદાલત તેના સામાન્ય કામકાજના કલાકોના કોઈ પણ ભાગ દરમિયાન બંધ રહે, તો તે દિવસે અદાલત બંધ ગણાય છે. કલમ 4 ફક્ત નિયત મુદતને લાગુ પડે છે, પૂરતા કારણસર અદાલત આપી શકે તેવી વધારાની મુદતને નહીં. અદાલતો ન હોય તેવા ટ્રિબ્યુનલો અને સત્તાધિકારીઓ સમક્ષ તે લાગુ પડે છે કે નહીં તેની કેટલીક નોંધો માટે ચકાસણી થઈ નથી, અને દરેક નોંધ તે જણાવે છે.
શું વિલંબ હંમેશાં માફ થઈ શકે?
ના. મુદત અધિનિયમ, 1963 ની કલમ 5 અપીલો અને અરજીઓને લાગુ પડે છે, દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ના ઓર્ડર XXI હેઠળની અરજીઓ સિવાય, અને દાવાઓને લાગુ પડતી નથી. વિશેષ કાયદો તેને સ્પષ્ટ રીતે કે પોતાની યોજનાથી બાકાત કરી શકે: લવાદ અને સમાધાન અધિનિયમ, 1996 (Arbitration and Conciliation Act, 1996) ની કલમ 34(3) ની જેમ, ઉપલી મર્યાદાવાળા લંબાણ પછીના "but not thereafter" શબ્દો કલમ 5 ને બાકાત કરે છે (Union of India v. Popular Construction Co.).
શું COVID સમયગાળાની બાકાતી હજી લાગુ પડે છે?
સુપ્રીમ કોર્ટના 10/01/2022 ના આદેશે બધી ન્યાયિક કે અર્ધ-ન્યાયિક કાર્યવાહીમાં કોઈ પણ સામાન્ય કે વિશેષ કાયદા હેઠળની મુદત માટે 15/03/2020 થી 28/02/2022 સુધીનો સમયગાળો બાદ કર્યો. જ્યાં મુદત તે ગાળામાં પૂરી થઈ ગઈ હોત, ત્યાં 01/03/2022 થી 90 દિવસ, અથવા વાસ્તવિક બાકી મુદત લાંબી હોય તો તે, ચાલ્યા. હવે તે ફક્ત એવાં જૂનાં દાવાનાં કારણો અને આદેશો માટે મહત્ત્વનું છે જે હજી મુદતના મુદ્દે પડકારાઈ રહ્યાં હોય.
શું ત્રણ મહિના એટલે 90 દિવસ?
ના. મહિનો બ્રિટિશ કેલેન્ડર પ્રમાણે ગણાય છે (કલમ 3(35), સામાન્ય કલમો અધિનિયમ, 1897), અને મહિનાઓની મુદત છેલ્લા મહિનાની અનુરૂપ તારીખે પૂરી થાય છે; ત્રણ મહિના એટલે 90 દિવસ નહીં (State of Himachal Pradesh v. Himachal Techno Engineers). દિવસોમાં દર્શાવેલી મુદત દિવસે દિવસે ગણાય છે.
શું ખોટી અદાલતમાં ગયેલો સમય ગણાય છે?
દાવા માટે, વાદી એ જ પ્રતિવાદી સામે એ જ બાબત પર બીજી દીવાની કાર્યવાહી, યોગ્ય ખંત અને સદ્ભાવથી, એવી અદાલતમાં ચલાવતો હતો જે અધિકારક્ષેત્રની ખામીને કારણે તે સાંભળી શકતી ન હતી, તે સમય બાદ થાય છે (કલમ 14(1), મુદત અધિનિયમ, 1963); અરજી માટે, એ જ દાદ માટેની કાર્યવાહીને આ જ નિયમ લાગુ પડે છે (કલમ 14(2)). અગાઉની કાર્યવાહી દાખલ થઈ તે દિવસ અને પૂરી થઈ તે દિવસ, બંને બાદ થાય છે.
શું કાનૂની નોટિસ કે રિમાઇન્ડર મુદત લંબાવે છે?
પોતાની મેળે નહીં. મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં સહી કરેલી જવાબદારીની લેખિત કબૂલાત સહી કર્યાની તારીખથી નવી મુદત શરૂ કરે છે (કલમ 18, મુદત અધિનિયમ, 1963). લેણદારે મોકલેલી કાનૂની નોટિસો કે રિમાઇન્ડર મુદત લંબાવતાં નથી, કારણ કે કલમ 18 દેવાદારની કબૂલાત માગે છે (Srinivasa Reddy Velagala v. Sravanthi Infratech Pvt. Ltd.).
આ જવાબો શૈક્ષણિક સારાંશ છે; તે કોઈ પણ વ્યક્તિગત બાબત અંગેની કાનૂની સલાહ નથી.
ગંભીર પ્રશ્ન માટે કાગળો પૂરેપૂરા વંચાય તે જરૂરી છે.
રૂબરૂ મુલાકાત (કોન્ફરન્સ) અગાઉથી સમય લઈને G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ખાતે થાય છે. પત્રવ્યવહાર પ્રિન્સિપાલ પોતે વાંચે છે.
કાયદો 14/11/2026 ના રોજ હતો તે મુજબ દર્શાવ્યો છે.
← બધાં કાર્યક્ષેત્રો