ESOP दिले जातात तेव्हाच त्यांवर कर लागतो का?
नाही. पर्याय (option) दिला जाण्यावर कर लागत नाही. तुम्ही तो वापरता (exercise) तेव्हा, वापराच्या तारखेला शेअर्सचे वाजवी बाजारमूल्य वजा तुम्ही भरलेली किंमत, ही रक्कम तुमच्या पगारात अनुलाभ (perquisite) म्हणून करपात्र ठरते, आणि नियोक्ता उद्गम कर कपात (TDS) करतो. नंतर तुम्ही शेअर्स विकता तेव्हा, होणारा नफा भांडवली नफा म्हणून करपात्र ठरतो.
01/04/2026 पासून आयकर अधिनियम, 2025 (Income-tax Act, 2025) लागू आहे, आणि अनुलाभाचे मूल्यांकन करण्याचा नियम आयकर अधिनियम, 1961 (Income-tax Act, 1961) खालील नियमासारखाच आहे. वाजवी बाजारमूल्य नियमांनी विहित केलेल्या पद्धतीने ठरवले जाते. नियोक्ता पात्र स्टार्ट-अप असेल तर या अनुलाभावरील कर, शेअर्स वाटप झालेल्या वर्षी न कापता, अधिनियमाने ठरवलेल्या मुदतीत नंतर कापला किंवा भरला जातो.
काय करावे, क्रमाने
- निहित होण्याच्या (vesting) तारखा, वापराची किंमत आणि वापराचा कालावधी जाणून घेण्यासाठी ESOP योजना आणि तुमचे अनुदान पत्र (grant letter) वाचा.
- पर्याय वापरण्यापूर्वी वाजवी बाजारमूल्य जाणून घ्या, कारण फरकावरील कर पगार म्हणून देय होतो.
- नियोक्ता पात्र स्टार्ट-अप आहे का आणि कर पुढे ढकलण्याची सवलत तुम्हाला लागू होते का, हे नियोक्त्याला विचारा.
- पर्याय वापरल्याच्या नोंदी जपून ठेवा; शेअर्स विकताना भांडवली नफा काढण्यासाठी त्या लागतात.
लागू होणाऱ्या तरतुदी
कायदा: आयकर अधिनियम, 2025 (Income-tax Act, 2025) ची कलमे 17(1)(d), 17(4) आणि 392(3) (पूर्वी आयकर अधिनियम, 1961 (Income-tax Act, 1961) ची कलमे 17(2)(vi) आणि 192(1C)). अधिक वाचा: विलीनीकरण, अधिग्रहण आणि ESOP.
शेवटचे अद्ययावतीकरण: 15/11/2026.
हे पान 15/11/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.
← कायदा जाणून घ्या