Lokesh Bhardwaj Law Offices ← सर्व कार्यक्षेत्रे

हे पान इंग्रजीत लिहिलेल्या पानाचे भाषांतर आहे. दोन्हींमध्ये फरक असल्यास इंग्रजी मजकूर ग्राह्य धरला जाईल. इंग्रजी पान वाचा

Lokesh Bhardwaj Law Offices · वकील आणि कायदेशीर सल्लागार, नवी दिल्ली · lokeshbhardwajlawoffices.com
कार्यक्षेत्र

ग्राहक प्रकरणे: सदोष वस्तू, सेवेतील त्रुटी, विमा, वैद्यकीय आणि शिक्षणविषयक वाद

ग्राहक संरक्षण अधिनियम, 2019 (Consumer Protection Act, 2019) ग्राहकाला सदोष वस्तू, सेवेतील त्रुटी, अनुचित व्यापार प्रथा आणि जादा आकारणी यांविषयी तक्रार करू देतो.

Rs. 50 लाखांपर्यंत जिल्हा आयोग, Rs. 2 कोटींपर्यंत राज्य आयोग, Rs. 2 कोटींपेक्षा जास्त राष्ट्रीय आयोग; Rs. 50 लाखांपर्यंत विमा लोकपाल.
मूल्यानुसार तीन स्तर

थोडक्यात

तुमच्या कानावर पडणाऱ्या संज्ञा

ग्राहक (Consumer)
पुनर्विक्रीसाठी किंवा व्यापारी उद्देशासाठी नव्हे, तर मोबदला देऊन वस्तू खरेदी करणारी किंवा सेवा घेणारी व्यक्ती. स्वयंरोजगारासाठीचा वापर सर्वसाधारणपणे यात येतो.
सेवेतील त्रुटी (Deficiency in service)
सेवेच्या दर्जात किंवा पद्धतीत दोष, अपूर्णता किंवा कमतरता.
अनुचित व्यापार प्रथा (Unfair trade practice)
दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती, खोटी निवेदने, छुपे शुल्क.
उत्पादन दायित्व (Product liability)
सदोष उत्पादनामुळे झालेल्या हानीसाठी उत्पादक, विक्रेता किंवा सेवा देणारा यांच्याविरुद्धचे दावे.
दावा नाकारणे (Repudiation)
विमा कंपनीने दावा पूर्णपणे किंवा अंशतः नाकारणे.
आधीपासूनचा आजार आणि स्थगन कालावधी (Pre-existing disease and moratorium period)
आरोग्य विमा दाव्यांच्या वादांची नेहमीची कारणे.
तक्रार निवारण अधिकारी आणि Bima Bharosa (Grievance Redressal Officer and Bima Bharosa)
विमा कंपनीचा तक्रार अधिकारी, आणि IRDAI चे ऑनलाइन तक्रार पोर्टल.
वैद्यकीय नोंदी आणि डिस्चार्ज सारांश (Medical records and the discharge summary)
त्यांच्या प्रती मिळवण्याचा रुग्णाला हक्क आहे, आणि त्या मुख्य पुरावा असतात.
तज्ज्ञांचे मत (Expert opinion)
उपचार मान्य दर्जानुसार झाले का याबाबत स्वतंत्र डॉक्टरांचे मत.

सविस्तर

1. दाखल करण्यापूर्वी.

2. तक्रार.

तिच्यात पुढील गोष्टी असतात:

प्रतिज्ञापत्र आणि दस्तऐवज जोडले जातात. आयोगात मध्यस्थी उपलब्ध आहे.

3. विमा दावे.

मार्ग असा आहे:

  1. विमा कंपनीचा तक्रार कक्ष.
  2. आवश्यक असल्यास Bima Bharosa.
  3. एकतर लोकपाल (विनाशुल्क, Rs. 50 लाखांपर्यंत भरपाई, केवळ विमा कंपनीवर बंधनकारक) किंवा ग्राहक आयोग (कमाल मर्यादा नाही, दोन्ही बाजूंवर बंधनकारक, अपील करता येते).

निवड रकमेवर आणि तुम्हाला अपिलाची गरज भासू शकते का यावर अवलंबून असते.

4. वैद्यकीय निष्काळजीपणा.

संपूर्ण नोंदी तातडीने मिळवा. त्यासाठी रुग्णालयाला लेखी विनंती करा. दुसऱ्या डॉक्टरांचे मत घेण्याचा विचार करा. रुग्णालय आणि डॉक्टर यांच्याविरुद्ध दावे करता येतात. प्रत्येक प्रकरण तथ्यांवर अवलंबून असते, आणि निष्काळजीपणा सिद्ध करण्याचा निकष कठोर आहे.

5. शिक्षणविषयक वाद.

प्रवेश मागे घेतल्यानंतर फी परत मिळवणे, मान्यता किंवा नोकरीविषयी दिशाभूल करणारे दावे, आणि प्रमाणपत्रे नाकारणे हे नेहमीचे वाद आहेत. एखादा विशिष्ट वाद अधिनियमाखाली "सेवा" ठरतो का हे त्याच्या स्वरूपावर अवलंबून असते. नियामक मान्यता किंवा परीक्षांशी संबंधित काही प्रकरणे त्याऐवजी रिट न्यायालयांकडे जातात.

6. अपिले.

प्रत्येक अपिलाची स्वतःची मुदत आणि पूर्व-ठेव असते. राज्य आयोगाकडे 45 दिवसांच्या आत अपील करता येते (कलम 41); राज्य आयोगाने तक्रारीवर दिलेल्या आदेशापासून 30 दिवसांच्या आत राष्ट्रीय आयोगाकडे (कलम 51); आणि राष्ट्रीय आयोगाने तक्रारीवर दिलेल्या आदेशापासून 30 दिवसांच्या आत सर्वोच्च न्यायालयाकडे (कलम 67). प्रत्येक प्रकरणात, रक्कम द्यायची असलेल्या अपीलकर्त्याने आदेशित रकमेच्या 50% आधी जमा केलेच पाहिजेत. पुरेसे कारण असल्यास विलंब माफ करता येतो.

लोक विचारतात ते प्रश्न

ग्राहक आयोगात मला वकील लागतो का?

नाही, पण मसुदा आणि पुरावा महत्त्वाचे ठरतात, विशेषतः बिल्डर, विमा आणि वैद्यकीय प्रकरणांमध्ये.

दावा Rs. 80 लाखांचा आहे. मी लोकपालाकडे (Ombudsman) जाऊ शकतो का?

लोकपाल Rs. 50 लाखांपेक्षा जास्त भरपाई देऊ शकत नाही, म्हणून एवढ्या रकमेच्या दाव्यासाठी ग्राहक आयोग हाच मंच आहे.

विमान कंपनीने माझे उड्डाण रद्द केले. ते ग्राहक प्रकरण ठरते का?

होय, नियमांनुसार आवश्यक असलेला परतावा किंवा भरपाई दिली गेली नसेल तर.

परदेशातील ऑनलाइन विक्रेत्याविरुद्ध मी तक्रार करू शकतो का?

प्लॅटफॉर्म भारतात काम करत असेल तर त्याला पक्षकार करता येते. ई-कॉमर्स नियम प्लॅटफॉर्मवर कर्तव्ये टाकतात.

कोचिंग सेंटर फी परत करण्यास नकार देते. ती सेवेतील त्रुटी आहे का?

करारावर आणि काय वचन दिले होते यावर अवलंबून, ती असू शकते.

ही उत्तरे शैक्षणिक स्वरूपाचे सारांश आहेत; ती कोणत्याही वैयक्तिक प्रकरणावरील कायदेशीर सल्ला नाहीत.

नियुक्ती

गंभीर प्रश्नासाठी नीट वाचलेली कागदपत्रे हवीत.

भेटी पूर्वनियोजित वेळ घेऊन G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi येथे होतात. पत्रव्यवहार प्रमुख वकील वाचतात.

अस्वीकरण कार्यालय कोणत्या क्षेत्रांतील काम स्वीकारते हे या पानावर सांगितले आहे; हे पान माहितीपर आहे, बार कौन्सिल ऑफ इंडिया नियम (Bar Council of India Rules), प्रकरण II, भाग VI, नियम 36 यांचे पालन करून प्रसिद्ध केले आहे, आणि ही जाहिरात किंवा अशील मिळवण्याचा प्रयत्न नाही. येथील कोणताही मजकूर कायदेशीर सल्ला नाही, आणि हे पान वाचल्याने वकील-अशील संबंध निर्माण होत नाही.

हे पान बार कौन्सिल ऑफ इंडिया नियमांनी (Bar Council of India Rules) दिलेल्या परवानगीनुसार Lokesh Bhardwaj Law Offices च्या कामाविषयी सर्वसाधारण माहिती देते. हा कायदेशीर सल्ला नाही, आणि यामुळे वकील-अशील संबंध निर्माण होत नाही. LBLO कोणत्याही प्रकरणात केवळ लेखी मान्य केलेल्या नियुक्तीच्या आधारेच काम पाहते.

शेवटचा आढावा: 15/11/2026. Lokesh Bhardwaj Law Offices.

कायद्याची स्थिती 15/11/2026 रोजीची.

WhatsApp