Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ

ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ਰੁਜ਼ਗਾਰ · ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ

ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨੋਟਿਸ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੀ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ?

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਦੁਰਾਚਾਰ (misconduct) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ, 2020 (Industrial Relations Code, 2020) ਹੇਠ "ਕਾਮਾ" (worker), ਯਾਨੀ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 18,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਕਰੀ ਹੋਵੇ, ਲਿਖਤੀ ਨੋਟਿਸ, ਹਰ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਸਾਲ ਲਈ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਛਾਂਟੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ, ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਹੁਨਰ ਫ਼ੰਡ (worker re-skilling fund) ਵਿੱਚੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਜਰਤ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

ਕਾਮਾ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (conciliation officer) ਕੋਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ; 300 ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਾਮਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ, ਖਾਣ ਜਾਂ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਪਣੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਹੇਠ ਹਰਜਾਨੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 21/11/2025 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਝਗੜੇ ਐਕਟ, 1947 (Industrial Disputes Act, 1947) ਹੀ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ

  1. ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚਿੱਠੀ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹਾ, ਆਪਣਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਲਿਖ ਲਓ।
  2. ਦੇਖੋ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ, 2020 ਹੇਠ "ਕਾਮਾ" ਹੋ: ਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਹੁਦੇ ਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 18,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ।
  3. ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੋ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਰਾਚਾਰ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
  4. ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮਾ ਹੋ, ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  5. ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਹੇਠ ਹਰਜਾਨੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ।

ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ

ਕਾਨੂੰਨ: ਧਾਰਾ 30, ਦਿੱਲੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਐਕਟ, 1954 (Delhi Shops and Establishments Act, 1954); ਧਾਰਾ 2(q), 2(zr), 70, 79 ਅਤੇ 83, ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ, 2020 (Industrial Relations Code, 2020)।

ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 16/11/2026।

ਇਹ ਪੰਨਾ 16/11/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬੇਦਾਅਵਾ ਇਹ ਪੰਨਾ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਅਧਿਆਇ II, ਭਾਗ VI, ਨਿਯਮ 36 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਲਈ 16/11/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਦ (limitation) ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਫ਼ੀਸਾਂ, ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਰਕੂਲਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਓ।
WhatsApp