શું માતાપિતા કે વરિષ્ઠ નાગરિકો દીકરા, દીકરી કે પુત્રવધૂને પોતાના ઘરમાંથી કાઢી શકે?
દિલ્હીમાં, હા. જે વરિષ્ઠ નાગરિક કે માતાપિતા સાથે દુર્વ્યવહાર થતો હોય અથવા જેમનું ભરણપોષણ ન થતું હોય, તે દીકરા, દીકરી કે કાનૂની વારસદારને મિલકતમાંથી કાઢવા માટે જિલ્લાના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (ડેપ્યુટી કમિશનર) ને અરજી કરી શકે છે, પછી તે મિલકત સ્વઉપાર્જિત હોય કે વડીલોપાર્જિત. પુત્રવધૂ સામે કોઈ પણ આદેશ કરતા પહેલાં સહિયારા ઘર (shared household) માં રહેવાના તેના અધિકારને ધ્યાનમાં લેવો જ પડે.
આ સત્તા દિલ્હીના નિયમોમાંથી આવે છે; સ્થિતિ રાજ્ય પ્રમાણે જુદી છે. આદેશ સામે ડિવિઝનલ કમિશનરને અપીલ કરી શકાય છે. અલગથી, જે માતાપિતા પોતાનું ભરણપોષણ કરી શકતાં ન હોય તે ભરણપોષણ ટ્રિબ્યુનલ (Maintenance Tribunal) સમક્ષ પુખ્ત સંતાનો પાસેથી માસિક ભથ્થાનો દાવો કરી શકે છે, જેની ઉપલી મર્યાદા અધિનિયમમાં મહિને રૂ. 10,000 છે, અને સંભાળના વચન પર કરેલી બક્ષિસ કે તબદીલી, જો સંભાળનો ઇનકાર થાય તો, રદબાતલ જાહેર કરાવી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે 2007 નો અધિનિયમ ઘરેલુ હિંસા અધિનિયમ (Domestic Violence Act) હેઠળના પુત્રવધૂના રહેઠાણના અધિકારને ઉપરવટ જતો નથી; હકીકતોના આધારે બંને વચ્ચે સંતુલન કરવામાં આવે છે.
શું કરવું, ક્રમ પ્રમાણે
- દુર્વ્યવહાર કે ઉપેક્ષાના બનાવો તારીખો સાથે લખી રાખો, અને તમારી મિલકતના કાગળો તૈયાર રાખો.
- દીકરા, દીકરી કે કાનૂની વારસદારને મિલકતમાંથી કાઢવા માટે દિલ્હીમાં તમારા જિલ્લાના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (ડેપ્યુટી કમિશનર) ને અરજી કરો.
- જો પુત્રવધૂ ઘરમાં રહેતી હોય તો અરજીમાં તે જણાવો, કારણ કે સહિયારા ઘરમાં રહેવાના તેના અધિકારને પહેલાં ધ્યાનમાં લેવો જ પડે.
- તમે દિલ્હીની બહાર રહેતા હો તો તમારા રાજ્યની સ્થિતિ તપાસો, કારણ કે આ સત્તા દિલ્હીના નિયમોમાંથી આવે છે.
- જો તમે પોતાનું ભરણપોષણ કરી શકતા ન હો તો ભરણપોષણ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ પુખ્ત સંતાનો પાસેથી માસિક ભથ્થાનો દાવો કરો, જેની ઉપલી મર્યાદા મહિને રૂ. 10,000 છે.
લાગુ પડતી જોગવાઈઓ
કાયદો: માતાપિતા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના ભરણપોષણ અને કલ્યાણ અધિનિયમ, 2007 (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007) ની કલમ 4, 5, 9 અને 23; દિલ્હી માતાપિતા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના ભરણપોષણ અને કલ્યાણ નિયમો, 2009 (Delhi Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Rules, 2009) નો નિયમ 22(3) (2016 અને 2017 માં સુધાર્યા મુજબ); ઘરેલુ હિંસાથી મહિલાઓનું રક્ષણ અધિનિયમ, 2005 (Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005) ની કલમ 17 અને 19. S. Vanitha v. Deputy Commissioner, (2021) 15 SCC 730; Satish Chander Ahuja v. Sneha Ahuja, (2021) 1 SCC 414. વધુ વાંચો: વસિયત અને ઉત્તરાધિકાર.
છેલ્લે અપડેટ: 17/10/2026.
કાયદો જાણો: 130 સરળ કાનૂની જવાબો
કાર્યક્ષેત્ર: કૌટુંબિક & વ્યક્તિગત
આ પાનું 17/10/2026 ના રોજના કાયદાનો શૈક્ષણિક સારાંશ છે. તે કાનૂની સલાહ નથી.
← કાયદો જાણો