ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਕਰਜ਼ੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਬਕਾਏ ਸਨ। ਕੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੁਕਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ?
ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਦਾਰਾ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਜਾਂ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ। ਅਪਵਾਦ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸਹਿ-ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਾਮਨ (ਗਾਰੰਟਰ) ਵਜੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ; ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਮਾਨਤ (ਸਕਿਓਰਿਟੀ) ਵਾਲਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਦਾਰਾ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਬਕਾਇਆ ਨਾ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਿਆ ਘਰ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਈ ਕਾਰ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ; ਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਣਚੁਕਾਇਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸਮੇਤ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਲਿਖੋ, ਬਕਾਏ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮੰਗੋ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੀਮੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਚੁਕਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਇਕਰਾਰ (undertaking) ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵਾਂ ਵਾਅਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਸੂਲੀ ਏਜੰਟ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ
- ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸਮੇਤ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਬਕਾਏ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮੰਗੋ।
- ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਕਰਜ਼ਦਾਰ, ਜ਼ਾਮਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੀਮੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਬੀਮਾ ਕਵਰ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਹੇਠ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ।
- ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਛੱਡੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰਸ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।
- ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੋ ਕਿ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਵਾਲਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਿਆ ਘਰ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਈ ਕਾਰ ਨਾ ਵਿਕੇ।
- ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮਝ ਨਾ ਲਓ, ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਇਕਰਾਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰੋ।
ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ
ਕਾਨੂੰਨ: ਜ਼ਾਬਤਾ ਦੀਵਾਨੀ, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 50 ਅਤੇ 52 (ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈ ਹੈ); ਹਿੰਦੂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ, 1956 (Hindu Succession Act, 1956) ਦੀ ਧਾਰਾ 6(4) (2005 ਦੀ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ (pious obligation) ਨਹੀਂ); ਭਾਰਤੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਐਕਟ, 1872 (Indian Contract Act, 1872) ਦੀ ਧਾਰਾ 128।
ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 17/10/2026।
ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ: 130 ਸਰਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਵਾਬ
ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ: ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ & ਝਗੜੇ
ਇਹ ਪੰਨਾ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ