પોલીસ FIR નોંધવાની ના પાડે તો શું કરવું?
પોલીસ અધિકારના (કોગ્નિઝેબલ) કોઈ પણ ગુના માટે પોલીસે FIR નોંધવી જ પડે; તેમાં તેમને કોઈ વિવેકાધિકાર નથી. પોલીસ સ્ટેશન ના પાડે તો BNSS ની કલમ 173(4) હેઠળ ફરિયાદ લેખિતમાં નાયબ પોલીસ કમિશનર (Deputy Commissioner of Police) ને મોકલો, અને તેનાથી પણ કામ ન થાય તો સોગંદનામા અને તમે પહેલાં પોલીસ પાસે ગયા હતા તેના પુરાવા સાથે કલમ 175(3) હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટને અરજી કરો.
દરેક ફરિયાદની નકલ, તેની પહોંચ અથવા ઈમેલ અને સ્પીડ પોસ્ટના રેકોર્ડ સાથે સાચવી રાખો. ગુનો ગમે ત્યાં બન્યો હોય, FIR કોઈ પણ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાવી શકાય છે; તેને ઝીરો FIR કહેવાય છે અને તે યોગ્ય પોલીસ સ્ટેશનને તબદીલ કરવી જ પડે. કલમ 173(2) હેઠળ તમને FIR ની નકલ મફત મેળવવાનો હક છે. ત્રણથી સાત વર્ષ સુધીની સજાને પાત્ર ગુનાઓમાં પોલીસ FIR નોંધતાં પહેલાં વધુમાં વધુ 14 દિવસની પ્રાથમિક તપાસ કરી શકે છે, પણ સીધેસીધી ના પાડી શકતી નથી.
શું કરવું, ક્રમ પ્રમાણે
- તમારી ફરિયાદ પોલીસ સ્ટેશનમાં લેખિતમાં આપો અને પહોંચ સાથે તેની નકલ રાખો.
- પોલીસ સ્ટેશન ના પાડે તો BNSS ની કલમ 173(4) હેઠળ ફરિયાદ લેખિતમાં નાયબ પોલીસ કમિશનરને મોકલો.
- દરેક ફરિયાદની નકલ તેની પહોંચ સાથે, અથવા ઈમેલ અને સ્પીડ પોસ્ટના રેકોર્ડ સાથે, સાચવી રાખો.
- તેનાથી પણ કામ ન થાય તો સોગંદનામા અને તમે પહેલાં પોલીસ પાસે ગયા હતા તેના પુરાવા સાથે કલમ 175(3) હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટને અરજી કરો.
- FIR નોંધાઈ જાય પછી કલમ 173(2) હેઠળ તેની મફત નકલ માગો.
લાગુ પડતી જોગવાઈઓ
કાયદો: કલમ 173 અને 175, ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023). FIR નોંધવી ફરજિયાત છે તે વાત સુપ્રીમ કોર્ટે Lalita Kumari, (2014) 2 SCC 1 ના બંધારણીય બેન્ચના ચુકાદામાં નક્કી કરી દીધી છે. વધુ વાંચો: પીડિતો અને ફરિયાદીઓ માટે.
છેલ્લે અપડેટ: 17/10/2026.
આ પાનું 17/10/2026 ના રોજના કાયદાનો શૈક્ષણિક સારાંશ છે. તે કાનૂની સલાહ નથી.
← કાયદો જાણો