વસિયતનામું, બક્ષિસ દસ્તાવેજ (gift deed) કે હકત્યાગ દસ્તાવેજ (relinquishment deed): સંતાનને મિલકત તબદીલ કરવા માટે કયું વધુ સારું છે?
વસિયતનામા પર કોઈ સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગતી નથી, તે માત્ર અવસાન પછી જ અમલમાં આવે છે અને બદલી શકાય છે; બક્ષિસ દસ્તાવેજ તરત તબદીલી કરે છે પણ દિલ્હીમાં માતાપિતા અને સંતાન વચ્ચે પણ તેના પર તબદીલી (conveyance) ની પૂરી ડ્યુટી લાગે છે, અને તે રદ કરવો ખૂબ અઘરો છે; હકત્યાગ દસ્તાવેજ માત્ર હાલના સહ-માલિકો વચ્ચે જ થઈ શકે છે અને તેમાં સ્ટેમ્પ પેટે રૂ. 1,000 અને નોંધણી પેટે રૂ. 1,000 લાગે છે.
સંતાન માટે જોગવાઈ કરવા માગતા એકમાત્ર માલિક માટે સામાન્ય રીતે નોંધાયેલું વસિયતનામું યોગ્ય છે. વારસામાં મળેલી મિલકતની અંદરોઅંદર વહેંચણી કરતા વારસદારો માટે હકત્યાગ અથવા નોંધાયેલી કૌટુંબિક સમજૂતી (family settlement) યોગ્ય દસ્તાવેજ છે.
શું કરવું, ક્રમ પ્રમાણે
- પહેલાં નક્કી કરો કે તમે સંતાન માટે જોગવાઈ કરતા એકમાત્ર માલિક છો કે વારસામાં મળેલી મિલકતની અંદરોઅંદર વહેંચણી કરતા વારસદારો.
- તમે એકમાત્ર માલિક હો તો નોંધાયેલું વસિયતનામું બનાવો, કારણ કે તેના પર કોઈ સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગતી નથી, તે માત્ર અવસાન પછી જ અમલમાં આવે છે અને બદલી શકાય છે.
- તરત તબદીલી જોઈતી હોય તો જ બક્ષિસ દસ્તાવેજ પસંદ કરો, કારણ કે દિલ્હીમાં તેના પર તબદીલીની પૂરી ડ્યુટી લાગે છે અને તે રદ કરવો ખૂબ અઘરો છે.
- વારસામાં મળેલી મિલકતની વહેંચણી માટે હાલના સહ-માલિકો વચ્ચે હકત્યાગ દસ્તાવેજ, સ્ટેમ્પ પેટે રૂ. 1,000 અને નોંધણી પેટે રૂ. 1,000 ના ખર્ચે, અથવા નોંધાયેલી કૌટુંબિક સમજૂતી વાપરો.
લાગુ પડતી જોગવાઈઓ
કાયદો: મિલકત તબદીલી અધિનિયમ, 1882 (Transfer of Property Act, 1882) ની કલમ 122 થી 126; ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1925 (Indian Succession Act, 1925) ની કલમ 59 થી 63; દિલ્હીને લાગુ પડતા ભારતીય સ્ટેમ્પ અધિનિયમ, 1899 (Indian Stamp Act, 1899) ની અનુસૂચિ I-A. સંબંધિત: ખાનગી ટ્રસ્ટ દ્વારા સંપત્તિની જાળવણી.
છેલ્લે અપડેટ: 17/10/2026.
કાયદો જાણો: 130 સરળ કાનૂની જવાબો
કાર્યક્ષેત્ર: કૌટુંબિક & વ્યક્તિગત
આ પાનું 17/10/2026 ના રોજના કાયદાનો શૈક્ષણિક સારાંશ છે. તે કાનૂની સલાહ નથી.
← કાયદો જાણો