मृत्युपत्र, बक्षीसपत्र की हक्कसोडपत्र: मुलाला किंवा मुलीला मालमत्ता हस्तांतरित करण्यासाठी कोणते चांगले?
मृत्युपत्राला मुद्रांक शुल्काचा काहीही खर्च येत नाही, ते फक्त मृत्यूनंतरच अमलात येते आणि बदलता येते; बक्षीसपत्राने (gift deed) हस्तांतरण लगेच होते, पण दिल्लीत त्यावर पालक आणि अपत्य यांच्यातही हस्तांतरणपत्राचे पूर्ण शुल्क लागते, आणि ते रद्द करणे अतिशय कठीण असते; हक्कसोडपत्र (relinquishment deed) फक्त विद्यमान सहमालकांमध्येच करता येते आणि त्याला मुद्रांकासाठी Rs. 1,000 आणि नोंदणीसाठी Rs. 1,000 खर्च येतो.
अपत्यासाठी तरतूद करू इच्छिणाऱ्या एकट्या मालकासाठी नोंदणीकृत मृत्युपत्र सहसा योग्य ठरते. वारशाने मिळालेल्या मालमत्तेची आपापसात व्यवस्था लावणाऱ्या वारसांसाठी हक्कसोडपत्र किंवा नोंदणीकृत कौटुंबिक समझोता हा योग्य दस्त आहे.
काय करावे, क्रमाने
- आधी हे ठरवा की तुम्ही अपत्यासाठी तरतूद करणारे एकटे मालक आहात, की वारशाने मिळालेल्या मालमत्तेची आपापसात व्यवस्था लावणारे वारस आहात.
- तुम्ही एकटे मालक असाल तर नोंदणीकृत मृत्युपत्र करा, कारण त्याला मुद्रांक शुल्काचा काहीही खर्च येत नाही, ते फक्त मृत्यूनंतरच अमलात येते आणि बदलता येते.
- लगेच हस्तांतरण हवे असेल तरच बक्षीसपत्र निवडा, कारण दिल्लीत त्यावर हस्तांतरणपत्राचे पूर्ण शुल्क लागते आणि ते रद्द करणे अतिशय कठीण असते.
- वारशाने मिळालेल्या मालमत्तेची व्यवस्था लावण्यासाठी विद्यमान सहमालकांमध्ये हक्कसोडपत्र वापरा, ज्याला मुद्रांकासाठी Rs. 1,000 आणि नोंदणीसाठी Rs. 1,000 लागतात, किंवा नोंदणीकृत कौटुंबिक समझोता करा.
लागू होणाऱ्या तरतुदी
कायदा: मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, 1882 (Transfer of Property Act, 1882) ची कलमे 122 ते 126; भारतीय उत्तराधिकार अधिनियम, 1925 (Indian Succession Act, 1925) ची कलमे 59 ते 63; दिल्लीला लागू असलेल्या भारतीय मुद्रांक अधिनियम, 1899 (Indian Stamp Act, 1899) ची अनुसूची I-A. संबंधित: खासगी विश्वस्त संस्थेद्वारे संपत्तीचे जतन.
शेवटचे अद्ययावतीकरण: 17/10/2026.
हे पान 17/10/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.
← कायदा जाणून घ्या