ಗುತ್ತಿಗೆ, ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ: ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರು
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ
- ಯಾವ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ? ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ:
- ದೆಹಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, 1958 (Delhi Rent Control Act, 1958, DRC Act) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ, ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕರ (Rent Controller) ಮುಂದೆ, ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
- ಅದರ ಹೊರಗಿರುವ ಆವರಣಗಳನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಬಾಡಿಗೆ ರೂ. 3,500 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಲ್ಲಿ (ಬಾಡಿಗೆ ಮಿತಿ, rent ceiling; ಸೆಕ್ಷನ್ 3(c)), ಗುತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ನೋಟಿಸ್ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ದಾವೆಯ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯ. DRC ಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುವ ಆಧಾರವೆಂದರೆ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ತಮಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯ (bona fide requirement; ಸೆಕ್ಷನ್ 14(1)(e)). ಇದು ತ್ವರಿತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ (ಸೆಕ್ಷನ್ 25B); ಸೆಕ್ಷನ್ 14A ಯಿಂದ 14D ವರೆಗಿನ ವಿಶೇಷ ಆಧಾರಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ನಿಯಂತ್ರಕರಿಂದ ಪ್ರತಿವಾದಿಸುವ ಅನುಮತಿ (leave to defend) ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
- ವಾಣಿಜ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕರಣಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ, ಬಾಡಿಗೆ ಏರಿಕೆ, ಲಾಕ್ ಇನ್, ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಡು ಮಾಡಿದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
- ಲೀವ್ ಅಂಡ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್. ಅನೇಕ ಮಾಲೀಕರು ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಬದಲು ಲೀವ್ ಅಂಡ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ (leave and licence) ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾರಾಂಶ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
- ನೋಂದಣಿ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇರುವ, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ, ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಾಡಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲೇಬೇಕು (ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1908 (Registration Act, 1908) ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 17(1)(d)), ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುತ್ತಿಗೆಗೂ ಮುದ್ರಾಂಕ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ನೋಂದಣಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೂ ನೋಂದಾಯಿಸದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಬಹುದು.
ನೀವು ಕೇಳುವ ಪದಗಳು
- ಗುತ್ತಿಗೆದಾತ, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ; ಮಾಲೀಕ, ಬಾಡಿಗೆದಾರ; ಪರವಾನಗಿದಾತ, ಪರವಾನಗಿದಾರ (Lessor, lessee; landlord, tenant; licensor, licensee)
- ಗುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿಯ ಅಡಿಯ ಪಕ್ಷಕಾರರು.
- ಲಾಕ್ ಇನ್ ಅವಧಿ (Lock-in period)
- ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವೂ (ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ) ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅವಧಿ.
- ಬಾಡಿಗೆ ಏರಿಕೆ (Escalation)
- ಬಾಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆವರ್ತಕ ಹೆಚ್ಚಳ.
- ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ (Security deposit)
- ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಬಾಕಿಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮರುಪಾವತಿಸಬಹುದಾದ ಮೊತ್ತ.
- ಖಾಲಿ ಮಾಡುವ ನೋಟಿಸ್ (Notice to quit)
- ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ನೋಟಿಸ್; ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೊರಗೆ ಸ್ವಾಧೀನ ದಾವೆಗೆ ಮೊದಲು ಇದು ಅಗತ್ಯ.
- ಪ್ರತಿವಾದಿಸುವ ಅನುಮತಿ (Leave to defend)
- ಸೆಕ್ಷನ್ 25B ಅಡಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅನುಮತಿ.
- ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಾಡಿಗೆ (Standard rent)
- DRC ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಕರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಬಾಡಿಗೆ.
- ಮೀನ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಾನಿಪರಿಹಾರ (Mesne profits and damages for use and occupation)
- ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿದ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಹಾರ.
- ಉಪ ಬಾಡಿಗೆ (Sub-letting)
- ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆವರಣವನ್ನು ಬೇರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದು. ಇದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಆಧಾರ.
ವಿವರವಾಗಿ
1. DRC ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ.
ಸೆಕ್ಷನ್ 14 ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ:
- ನೋಟಿಸ್ ನಂತರವೂ ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಸದಿರುವುದು;
- ಉಪ ಬಾಡಿಗೆ;
- ದುರ್ಬಳಕೆ;
- ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯ;
- ಗಣನೀಯ ಹಾನಿ.
ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅಗತ್ಯವು ನಿಜವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಸತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾಲೀಕರು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಂಗತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಸೆಕ್ಷನ್ 25B ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮನ್ಸ್ ತಲುಪಿದ 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ, ಆಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುವ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ (ಸೆಕ್ಷನ್ 25B(4)). ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಆದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 25B(8) ರ ಪರಂತುಕದ ಅಡಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಪುನರೀಕ್ಷಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದೇಶದ ದಿನದಿಂದ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಸೆಕ್ಷನ್ 14(7)).
2. DRC ಕಾಯ್ದೆಯ ಹೊರಗಿನ ಸ್ವಾಧೀನ ದಾವೆಗಳು.
ಮಾಲೀಕರು:
- ನೋಟಿಸ್ ಮೂಲಕ ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ (ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ);
- ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಮೀನ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ಸ್ಗಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ;
- ದಾವೆ ನಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಠೇವಣಿ ಇಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ಕೋರಬಹುದು.
ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಬಾಡಿಗೆದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, CPC ಯ Order XII Rule 6 ರ ಅಡಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತೀರ್ಪು ಬೇಗನೆ ಡಿಕ್ರಿ ತರಬಹುದು.
3. ವಾಣಿಜ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಕರಡು.
ಮುಂದಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಂಶಗಳು:
- ಲಾಕ್ ಇನ್ ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಗಮನ;
- ಬಾಡಿಗೆ ಏರಿಕೆ;
- ಒಳಾಂಗಣ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ರಹಿತ ಅವಧಿ;
- ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಶುಲ್ಕಗಳು;
- ಬಳಕೆಯ ಷರತ್ತು;
- ಉಪ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರ;
- ವಿಳಂಬದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಠೇವಣಿಯ ಮರುಪಾವತಿ;
- ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ, ಸ್ಥಾನವನ್ನು (seat) ತಿಳಿಸಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ.
4. ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ.
ಬಾಡಿಗೆ ರಶೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ನೋಟಿಸ್ಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿ. ಮಾಲೀಕರು ಬಾಡಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಲ್ಲಿ, DRC ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ನಿಯಂತ್ರಕರ ಬಳಿ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಠೇವಣಿ ಇಡಬಹುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 27).
ಜನರು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
DRC ಕಾಯ್ದೆ ನನ್ನ ಅಂಗಡಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಅದು ಬಾಡಿಗೆ, ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಅಧಿಸೂಚಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಆರು ತಿಂಗಳಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಹಾಕಬಹುದೇ?
ಇಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಕಾನೂನು ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಬಳಸಿ.
ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ?
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ತ್ವರಿತವಾಗಿರಲೆಂದೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವಾದದ ಅನುಮತಿ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
11 ತಿಂಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವೇ?
ಅದು ಕಡ್ಡಾಯ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ವಾಸಿಸುವವರು ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಾಲೀಕರು ನನ್ನ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಒಂದು ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್, ನಂತರ ವಸೂಲಾತಿ ದಾವೆ, ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದ ಅನುಮತಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ.
ಈ ಉತ್ತರಗಳು ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಸಾರಾಂಶಗಳು; ಇವು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.
ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಓದಿದ ಕಡತ ಬೇಕು.
ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ಭೇಟಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ, G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕಚೇರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೇ ಓದುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪುಟವು ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿಯಮಗಳ (Bar Council of India Rules) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಿರುವಂತೆ, Lokesh Bhardwaj Law Offices ನ ಕೆಲಸದ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ ಎಂಗೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ LBLO ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
15/11/2026 ರಂದು ಇದ್ದಂತೆ ಕಾನೂನನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
← ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು