Lokesh Bhardwaj Law Offices ← कायदा जाणून घ्या

हे पान इंग्रजीत लिहिलेल्या पानाचा अनुवाद आहे. दोन्हींत फरक असेल तेथे इंग्रजी मजकूर ग्राह्य धरला जाईल. हे पान इंग्रजीत वाचा

Lokesh Bhardwaj Law Offices · वकील आणि कायदेशीर सल्लागार, नवी दिल्ली · lokeshbhardwajlawoffices.com
बँकिंग · RBI चे निर्देश

मी गृहकर्ज पूर्ण फेडले आहे, पण बँक माझी मालमत्तेची मूळ कागदपत्रे परत करत नाही. माझे हक्क काय आहेत?

कर्जाची पूर्ण परतफेड किंवा तडजोडीने निपटारा झाल्यापासून 30 दिवसांच्या आत कर्जदात्याने मालमत्तेची सर्व मूळ कागदपत्रे परत केलीच पाहिजेत आणि नोंदवलेला कोणताही बोजा (चार्ज) काढून टाकलाच पाहिजे. विलंब कर्जदात्याच्या चुकीमुळे झाला असेल, तर त्याने विलंबाच्या प्रत्येक दिवसासाठी तुम्हाला Rs. 5,000 दिलेच पाहिजेत. कागदपत्रे हरवली किंवा खराब झाली असतील, तर दुय्यम (डुप्लिकेट) किंवा प्रमाणित प्रती मिळवण्यासाठी त्याने तुम्हाला मदतही केली पाहिजे आणि त्याचा खर्च उचलला पाहिजे; त्यासाठी त्याला आणखी 30 दिवस मिळतात.

हा नियम भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या 13/09/2023 च्या निर्देशात आहे, जो आता तिच्या जबाबदार व्यावसायिक आचरण निर्देश, 2025 (Responsible Business Conduct Directions, 2025) चा भाग आहे, आणि तो बँका व NBFC यांना, गृहवित्त कंपन्यांसह, बंधनकारक आहे. शाखेला आणि कर्जदात्याच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याला लेखी कळवा आणि पुरावा ठेवा. 30 दिवसांत उत्तर आले नाही, किंवा आलेले उत्तर असमाधानकारक असेल, तर 90 दिवसांच्या आत एकात्मिक लोकपाल योजना, 2026 (Integrated Ombudsman Scheme, 2026) खाली cms.rbi.org.in वर RBI लोकपालाकडे तक्रार करा, किंवा ग्राहक आयोगाकडे जा. थकबाकी नसल्याचे प्रमाणपत्र (no-dues certificate) घ्या, आणि CERSAI च्या नोंदीतून, तसेच गहाणखत नोंदवलेले असेल तेथे दुय्यम निबंधक (Sub-Registrar) कार्यालयातून बोजा काढला गेला आहे याची खात्री करा.

काय करावे, क्रमाने

  1. थकबाकी नसल्याचे प्रमाणपत्र घ्या आणि कर्जाची पूर्ण परतफेड किंवा निपटारा झाल्याची तारीख नोंदवून ठेवा.
  2. मूळ कागदपत्रे परत मिळावीत आणि बोजा काढला जावा यासाठी शाखेला आणि कर्जदात्याच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याला लेखी कळवा, आणि पुरावा ठेवा.
  3. विलंब कर्जदात्याच्या चुकीमुळे झाला असेल, तर 30 दिवसांपलीकडील विलंबाच्या प्रत्येक दिवसासाठी Rs. 5,000 ची मागणी करा.
  4. 30 दिवसांत समाधानकारक उत्तर न मिळाल्यास 90 दिवसांच्या आत cms.rbi.org.in वर RBI लोकपालाकडे तक्रार करा, किंवा ग्राहक आयोगाकडे जा.
  5. CERSAI च्या नोंदीतून, तसेच गहाणखत नोंदवलेले असेल तेथे दुय्यम निबंधक कार्यालयातून बोजा काढला गेला आहे याची खात्री करा.

लागू होणाऱ्या तरतुदी

कायदा: 13/09/2023 चे RBI परिपत्रक RBI/2023-24/60; व्यापारी बँकांसाठीच्या भारतीय रिझर्व्ह बँक जबाबदार व्यावसायिक आचरण निर्देश, 2025 (Reserve Bank of India Responsible Business Conduct Directions, 2025) चे परिच्छेद 354 ते 360; रिझर्व्ह बँक एकात्मिक लोकपाल योजना, 2026 (Reserve Bank Integrated Ombudsman Scheme, 2026); ग्राहक संरक्षण अधिनियम, 2019 (Consumer Protection Act, 2019).

शेवटचे अद्ययावतीकरण: 17/10/2026.

हे पान 17/10/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.

अस्वीकरण हे पान भारतीय वकील परिषद नियम (Bar Council of India Rules), प्रकरण II, भाग VI, नियम 36 चे पालन करून सर्वसामान्य जनतेच्या कायदेविषयक शिक्षणासाठी प्रसिद्ध केले आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही, यामुळे वकील आणि अशील असे नाते निर्माण होत नाही, आणि वेगळे नमूद केले नसल्यास यात दिल्लीसाठी 17/10/2026 रोजीच्या स्थितीनुसार कायदा मांडला आहे. मुदतीचे कालावधी, शुल्क, मर्यादा आणि नियामक परिपत्रके बदलतात; कृती करण्यापूर्वी त्यांची खात्री करून घ्या, आणि तुमच्या स्वतःच्या तथ्यांवर सल्ला घ्या.
WhatsApp