Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ

ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ਬੈਂਕਿੰਗ · RBI ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੋਮ ਲੋਨ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਬੈਂਕ ਮੇਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਕੀ ਹੱਕ ਹਨ?

ਕਰਜ਼ਾ ਪੂਰਾ ਚੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਪਸ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਚਾਰਜ ਹਟਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇ ਦੇਰੀ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ 5,000 ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਜੇ ਕਾਗਜ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਜਾਂ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ ਕਾਪੀਆਂ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚਾ ਵੀ ਚੁੱਕਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 30 ਦਿਨ ਹੋਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 13/09/2023 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਚਰਣ ਨਿਰਦੇਸ਼, 2025 (Responsible Business Conduct Directions, 2025) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਤੇ NBFC 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸਿੰਗ ਫਾਈਨਾਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਰੱਖੋ। ਜੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਲੋਕਪਾਲ ਯੋਜਨਾ, 2026 (Integrated Ombudsman Scheme, 2026) ਹੇਠ cms.rbi.org.in 'ਤੇ RBI ਲੋਕਪਾਲ (Ombudsman) ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਕੋਈ ਬਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (no-dues certificate) ਲਓ, ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ CERSAI ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਰਵੀਨਾਮਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੀ, ਸਬ-ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਜ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ

  1. ਕੋਈ ਬਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਓ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਪੂਰਾ ਚੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੋਟ ਕਰੋ।
  2. ਅਸਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲਿਖੋ, ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਰੱਖੋ।
  3. ਜਿੱਥੇ ਦੇਰੀ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, 30 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਲਈ 5,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ।
  4. ਜੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ cms.rbi.org.in 'ਤੇ RBI ਲੋਕਪਾਲ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਜਾਓ।
  5. ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ CERSAI ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਰਵੀਨਾਮਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੀ, ਸਬ-ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਜ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ

ਕਾਨੂੰਨ: RBI ਦਾ 13/09/2023 ਦਾ ਸਰਕੂਲਰ RBI/2023-24/60; ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਚਰਣ ਨਿਰਦੇਸ਼, 2025 (Reserve Bank of India Responsible Business Conduct Directions, 2025) ਦੇ ਪੈਰੇ 354 ਤੋਂ 360; ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਲੋਕਪਾਲ ਯੋਜਨਾ, 2026 (Reserve Bank Integrated Ombudsman Scheme, 2026); ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 2019 (Consumer Protection Act, 2019)।

ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 17/10/2026।

ਇਹ ਪੰਨਾ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬੇਦਾਅਵਾ ਇਹ ਪੰਨਾ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਅਧਿਆਇ II, ਭਾਗ VI, ਨਿਯਮ 36 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਲਈ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਦ (limitation) ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਫ਼ੀਸਾਂ, ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਰਕੂਲਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਓ।
WhatsApp