Lokesh Bhardwaj Law Offices ← कायदा जाणून घ्या

हे पान इंग्रजीत लिहिलेल्या पानाचा अनुवाद आहे. दोन्हींत फरक असेल तेथे इंग्रजी मजकूर ग्राह्य धरला जाईल. हे पान इंग्रजीत वाचा

Lokesh Bhardwaj Law Offices · वकील आणि कायदेशीर सल्लागार, नवी दिल्ली · lokeshbhardwajlawoffices.com
व्यवसाय · व्यापार चिन्ह अधिनियम, 1999

कोणीतरी माझ्या व्यवसायाचे नाव किंवा लोगो वापरत आहे. नोंदणीकृत व्यापार चिन्ह (ट्रेड मार्क) असताना किंवा नसताना मी काय करू शकतो?

दोन्ही परिस्थितींत तुम्ही कारवाई करू शकता. चिन्ह नोंदणीकृत असेल तर उल्लंघनासाठी (infringement) दावा करा; नसेल तर पासिंग ऑफसाठी (passing off) दावा करा, ज्यासाठी तुम्ही ते नाव आधी वापरले आणि त्यात नावलौकिक निर्माण केला याचा पुरावा लागतो. आधीचा वापरकर्ता नंतरच्या नोंदणीकृत मालकालाही रोखू शकतो. कंपनीचे नाव किंवा डोमेन नोंदवल्याने, केवळ त्यामुळे, व्यापार चिन्हाचे हक्क मिळत नाहीत.

पहिल्या वापराचा पुरावा गोळा करा: तारीख असलेली बीजके (इनव्हॉइस), जाहिराती, संकेतस्थळाचे जुने संग्रह (आर्काइव्ह) आणि समाजमाध्यमांवरील नोंदी. वापर थांबवण्याची नोटीस (cease and desist notice) पाठवा, समोरच्या पक्षाच्या अर्जाची जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यापासून चार महिन्यांच्या आत त्याला विरोध करा, किंवा चुकीच्या नोंदणीची दुरुस्ती (rectification) मागा. नकलांची तक्रार मार्केटप्लेसकडे आणि बनावट लिस्टिंगची तक्रार Google कडे करा. उल्लंघनाचा दावा तुम्ही जेथे व्यवसाय करता तेथील व्यापारी न्यायालयात दाखल करता येतो; मनाई हुकुमासारखा तातडीचा अंतरिम दिलासा मागितला नसेल तर दावा दाखल करण्यापूर्वीची मध्यस्थी (pre-institution mediation) सक्तीची आहे. खोटे व्यापार चिन्ह लावणे हा दखलपात्र गुन्हाही आहे.

काय करावे, क्रमाने

  1. पहिल्या वापराचा पुरावा गोळा करा: तारीख असलेली बीजके, जाहिराती, संकेतस्थळाचे जुने संग्रह आणि समाजमाध्यमांवरील नोंदी.
  2. नाव किंवा लोगो वापरणाऱ्या व्यक्तीला वापर थांबवण्याची नोटीस पाठवा.
  3. नकलांची तक्रार मार्केटप्लेसकडे आणि बनावट लिस्टिंगची तक्रार Google कडे करा.
  4. समोरच्या पक्षाच्या अर्जाची जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यापासून चार महिन्यांच्या आत त्याला विरोध करा, किंवा चुकीच्या नोंदणीची दुरुस्ती मागा.
  5. चिन्ह नोंदणीकृत असेल तर उल्लंघनासाठी, किंवा नसेल तर पासिंग ऑफसाठी दावा करा; तातडीचा अंतरिम दिलासा मागितला नसेल तर त्याआधी दावा दाखल करण्यापूर्वीची मध्यस्थी करा.

लागू होणाऱ्या तरतुदी

कायदा: व्यापार चिन्ह अधिनियम, 1999 (Trade Marks Act, 1999) ची कलमे 21, 27(2), 29, 34, 57, 103, 104, 134 व 135; व्यापारी न्यायालये अधिनियम, 2015 (Commercial Courts Act, 2015) चे कलम 12A. S. Syed Mohideen v. P. Sulochana Bai, (2016) 2 SCC 683; Patil Automation v. Rakheja Engineers, (2022) 10 SCC 1.

शेवटचे अद्ययावतीकरण: 17/10/2026.

हे पान 17/10/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.

अस्वीकरण हे पान भारतीय वकील परिषद नियम (Bar Council of India Rules), प्रकरण II, भाग VI, नियम 36 चे पालन करून सर्वसामान्य जनतेच्या कायदेविषयक शिक्षणासाठी प्रसिद्ध केले आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही, यामुळे वकील आणि अशील असे नाते निर्माण होत नाही, आणि वेगळे नमूद केले नसल्यास यात दिल्लीसाठी 17/10/2026 रोजीच्या स्थितीनुसार कायदा मांडला आहे. मुदतीचे कालावधी, शुल्क, मर्यादा आणि नियामक परिपत्रके बदलतात; कृती करण्यापूर्वी त्यांची खात्री करून घ्या, आणि तुमच्या स्वतःच्या तथ्यांवर सल्ला घ्या.
WhatsApp