Lokesh Bhardwaj Law Offices ← कायदा जाणून घ्या

हे पान इंग्रजीत लिहिलेल्या पानाचा अनुवाद आहे. दोन्हींत फरक असेल तेथे इंग्रजी मजकूर ग्राह्य धरला जाईल. हे पान इंग्रजीत वाचा

Lokesh Bhardwaj Law Offices · वकील आणि कायदेशीर सल्लागार, नवी दिल्ली · lokeshbhardwajlawoffices.com
कुटुंब · कलम 14, हिंदू विवाह अधिनियम (Hindu Marriage Act)

लग्नानंतर एका वर्षाच्या आत घटस्फोटासाठी अर्ज करता येतो का?

सर्वसाधारणपणे नाही. लग्नाला एक वर्ष पूर्ण होईपर्यंत न्यायालय घटस्फोटाची याचिका दाखल करून घेऊ शकत नाही. अपवाद म्हणजे न्यायालयाची परवानगी: याचिकाकर्त्याला अपवादात्मक हालअपेष्टा सोसाव्या लागत आहेत किंवा प्रतिवादीचे वर्तन अपवादात्मक रीतीने नीतिभ्रष्ट आहे हे दाखवणाऱ्या अर्जावर कुटुंब न्यायालय त्याआधी याचिका दाखल करण्यास परवानगी देऊ शकते. हाच नियम विशेष विवाह अधिनियमाखालील (Special Marriage Act) विवाहांना लागू होतो.

ही मनाई फक्त घटस्फोटापुरती आहे. विवाह शून्य घोषित करण्यासाठी, शून्यकरणीय विवाह रद्द करण्यासाठी (उदाहरणार्थ फसवणूक किंवा वैवाहिक संबंध प्रस्थापित न होणे या कारणांवर) किंवा न्यायालयीन विभक्ततेसाठीची याचिका पहिल्या वर्षात दाखल करता येते. परवानगीचा निर्णय घेताना न्यायालय कोणत्याही मुलाचे हित आणि समेटाची शक्यता पाहते; माहिती लपवून मिळवलेल्या परवानगीमुळे याचिकाकर्त्याला हुकूमनामा गमवावा लागू शकतो. परस्पर संमतीच्या घटस्फोटासाठी एक वर्ष वेगळे राहणे आवश्यक आहे; मात्र अपवादात्मक प्रकरणांत हा कालावधीही माफ करता येतो, असा निर्णय दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या पूर्ण पीठाने डिसेंबर 2025 मध्ये दिला.

काय करावे, क्रमाने

  1. लग्नाच्या तारखेपासून एक वर्ष मोजा, कारण त्यापूर्वी न्यायालय घटस्फोटाची याचिका दाखल करून घेऊ शकत नाही.
  2. त्याआधी याचिका दाखल करण्याच्या परवानगीसाठी कुटुंब न्यायालयात अर्ज करा, आणि तुम्हाला होणाऱ्या अपवादात्मक हालअपेष्टा किंवा प्रतिवादीचे अपवादात्मक नीतिभ्रष्ट वर्तन दाखवा.
  3. त्या अर्जात सर्व तथ्ये उघड करा, कारण माहिती लपवून मिळवलेल्या परवानगीमुळे तुम्हाला हुकूमनामा गमवावा लागू शकतो.
  4. तथ्ये जुळत असतील तेथे त्याऐवजी विवाह शून्य घोषित करण्याची, शून्यकरणीय विवाह रद्द करण्याची किंवा न्यायालयीन विभक्ततेची याचिका दाखल करा; त्यांना ही मनाई लागू नाही.

लागू होणाऱ्या तरतुदी

कायदा: कलम 10, 11, 12, 13B आणि 14, हिंदू विवाह अधिनियम, 1955 (Hindu Marriage Act, 1955); कलम 29, विशेष विवाह अधिनियम, 1954 (Special Marriage Act, 1954). एक वर्ष वेगळे राहण्याच्या कालावधीच्या माफीबाबत दिल्ली उच्च न्यायालय (पूर्ण पीठ), 2025:DHC:11467-FB.

शेवटचे अद्ययावतीकरण: 17/10/2026.

हे पान 17/10/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.

अस्वीकरण हे पान भारतीय वकील परिषद नियम (Bar Council of India Rules), प्रकरण II, भाग VI, नियम 36 चे पालन करून सर्वसामान्य जनतेच्या कायदेविषयक शिक्षणासाठी प्रसिद्ध केले आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही, यामुळे वकील आणि अशील असे नाते निर्माण होत नाही, आणि वेगळे नमूद केले नसल्यास यात दिल्लीसाठी 17/10/2026 रोजीच्या स्थितीनुसार कायदा मांडला आहे. मुदतीचे कालावधी, शुल्क, मर्यादा आणि नियामक परिपत्रके बदलतात; कृती करण्यापूर्वी त्यांची खात्री करून घ्या, आणि तुमच्या स्वतःच्या तथ्यांवर सल्ला घ्या.
WhatsApp