Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ

ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ਜਾਇਦਾਦ · ਮਿਆਦ ਐਕਟ, 1963 (Limitation Act, 1963)

ਕੀ 12 ਸਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸਿਰਫ਼ ਕਾਬਜ਼ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਬਜ਼ੇ (adverse possession) ਰਾਹੀਂ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ, ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕ ਵਿਰੁੱਧ 12 ਸਾਲ, ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ 30 ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕਰੇ। ਜੋ ਕਬਜ਼ਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਾਏਦਾਰ, ਲਾਇਸੈਂਸੀ, ਰਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਲੰਮਾ ਚੱਲੇ।

ਸਮਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਕਬਜ਼ਾ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦਿਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਿਆਦ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੱਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਸਲ ਹੋਏ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ, ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਵਾੜ ਲਗਾਉਣ, ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ, ਹਰ ਕਿਰਾਏਦਾਰੀ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਸਮੇਤ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਦਾਇਰ ਕਰਨ।

ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ

  1. ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਵਾੜ ਲਗਾਓ।
  2. ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।
  3. ਹਰ ਕਿਰਾਏਦਾਰੀ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਰੱਖੋ।
  4. ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕੋਈ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਕਬਜ਼ਾ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਕਬਜ਼ਾ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  5. ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਦਾਇਰ ਕਰੋ।

ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ

ਕਾਨੂੰਨ: ਮਿਆਦ ਐਕਟ, 1963 (Limitation Act, 1963) ਦੀ ਧਾਰਾ 27 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 64, 65 ਅਤੇ 112। Ravinder Kaur Grewal v. Manjit Kaur, (2019) 8 SCC 729।

ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 17/10/2026।

ਇਹ ਪੰਨਾ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬੇਦਾਅਵਾ ਇਹ ਪੰਨਾ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਅਧਿਆਇ II, ਭਾਗ VI, ਨਿਯਮ 36 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਲਈ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਦ (limitation) ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਫ਼ੀਸਾਂ, ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਰਕੂਲਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਓ।
WhatsApp