ఒక భూమిని 12 ఏళ్లు ఆక్రమించుకుని ఉన్న వ్యక్తి దానికి యజమాని అవుతాడా?
కేవలం ఆక్రమించుకుని ఉండడం వల్ల కాదు. ఒక వ్యక్తి ప్రతికూల స్వాధీనం (adverse possession) ద్వారా యజమాని కావాలంటే, ఆ భూమిని బహిరంగంగా, నిరంతరాయంగా, యజమాని హక్కును నిరాకరిస్తూ, ప్రైవేటు యజమానికి వ్యతిరేకంగా అయితే 12 ఏళ్లు, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా అయితే 30 ఏళ్లు తన స్వాధీనంలో ఉంచుకుని, దాన్ని కోర్టులో ఖచ్చితంగా రుజువు చేయాలి. అద్దెదారుగా, లైసెన్సీగా, సంరక్షకుడిగా లేదా కుటుంబ సభ్యుడిగా అనుమతితో మొదలైన స్వాధీనం ఎంతకాలం కొనసాగినా లెక్కలోకి రాదు.
గడువు ఆ వ్యక్తి భూమిలోకి ప్రవేశించిన రోజు నుంచి కాదు, స్వాధీనం యజమానికి ప్రతికూలంగా మారిన రోజు నుంచి లెక్కలోకి వస్తుంది. గడువు ముగిశాక ఆస్తిని తిరిగి పొందే యజమాని హక్కు అంతరించిపోతుంది; అలా పొందిన హక్కును కాపాడుకోవడానికి ఆక్రమణదారు దావా కూడా వేయవచ్చు. యజమానులు తమ ఖాళీ భూమిని క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించాలి, దానికి కంచె వేయాలి, మ్యుటేషన్, ఆస్తి పన్ను తమ పేరు మీదే ఉంచుకోవాలి, ప్రతి అద్దె ఒప్పందాన్ని లేదా లైసెన్సును అద్దె రసీదులతో రాతపూర్వకంగా ఉంచాలి, అనధికార ఆక్రమణ జరిగితే 12 ఏళ్ల గడువుకు చాలా ముందే స్వాధీనం కోసం దావా వేయాలి.
ఏం చేయాలి, వరుస క్రమంలో
- మీ ఖాళీ భూమిని క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించండి, దానికి కంచె వేయండి.
- మ్యుటేషన్, ఆస్తి పన్ను మీ పేరు మీదే ఉంచుకోండి.
- ప్రతి అద్దె ఒప్పందాన్ని లేదా లైసెన్సును రాతపూర్వకంగా ఉంచండి, అద్దె రసీదులు భద్రపరచుకోండి.
- ఏదైనా అనధికార ఆక్రమణ ఎప్పుడు మొదలైందో రాసి పెట్టుకోండి, ఎందుకంటే స్వాధీనం యజమానికి ప్రతికూలంగా మారిన రోజు నుంచే గడువు లెక్కలోకి వస్తుంది.
- అనధికార ఆక్రమణ జరిగితే 12 ఏళ్ల గడువుకు చాలా ముందే స్వాధీనం కోసం దావా వేయండి.
వర్తించే నిబంధనలు
చట్టం: కాలపరిమితి చట్టం, 1963 (Limitation Act, 1963) లోని సెక్షన్ 27, షెడ్యూల్లోని ఆర్టికల్ 64, 65, 112. Ravinder Kaur Grewal v. Manjit Kaur, (2019) 8 SCC 729.
చివరిగా నవీకరించిన తేదీ: 17/10/2026.
చట్టం తెలుసుకోండి: 130 సరళమైన న్యాయ సమాధానాలు
ప్రాక్టీస్ విభాగం: ఆస్తి & రియల్ ఎస్టేట్
ఈ పేజీ 17/10/2026 నాటి చట్టానికి సంబంధించిన అవగాహన సారాంశం. ఇది న్యాయ సలహా కాదు.
← చట్టం తెలుసుకోండి