ਅਸੀਂ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਏ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਹੁਣ ਦੂਜੀ ਅਰਜ਼ੀ (second motion) ਲਈ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਡਿਕਰੀ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੂਜੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਇੱਕ ਧਿਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਜਾਂ ਬੱਸ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਂਝੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਾਅ ਜ਼ੁਲਮ ਜਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣ (desertion) ਵਰਗੇ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲੀ (contested) ਪਟੀਸ਼ਨ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਪਟੀਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ; ਢੁੱਕਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ, ਜੇ ਅਦਾਲਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕੇਂਦਰ (mediation centre) ਅੱਗੇ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸਮਝੌਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਹੀ, ਅਨੁਛੇਦ 142 ਹੇਠ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਸੁਧਰਨਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ
- ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਸਹਿਮਤੀ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
- ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੈ ਪਰ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ।
- ਜੇ ਸਹਿਮਤੀ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਓ।
- ਜੇ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਜਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਰਗੇ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਓ।
ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ
ਕਾਨੂੰਨ: ਧਾਰਾ 13 ਅਤੇ 13B, ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਐਕਟ, 1955 (Hindu Marriage Act, 1955); ਅਨੁਛੇਦ 142, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ। Sureshta Devi v. Om Prakash, (1991) 2 SCC 25; Amardeep Singh v. Harveen Kaur, (2017) 8 SCC 746।
ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 17/10/2026।
ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ: 130 ਸਰਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਵਾਬ
ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ: ਪਰਿਵਾਰਕ & ਨਿੱਜੀ
ਇਹ ਪੰਨਾ 17/10/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ