ਮੇਰੀ ਕੰਪਨੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੀ ਹੱਕ ਹਨ?
ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਧਮਕੀ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਲਏ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਪਿਛਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੇ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ, ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਾ ਕਰੋ; ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਲਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਇਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ "ਕਾਮਾ" (worker) ਹੋ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ।
ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ, 2020 (Industrial Relations Code, 2020) ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹਰ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਸਾਲ ਲਈ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਮਾਲਕ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਹੁਨਰ ਫ਼ੰਡ (worker re-skilling fund) ਵਿੱਚ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਜਰਤ ਵੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫ਼ੋਰਮ ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (conciliation officer) ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਮਲਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਐਕਟ, 1954 (Delhi Shops and Establishments Act, 1954) ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 21/11/2025 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਝਗੜੇ ਐਕਟ, 1947 (Industrial Disputes Act, 1947) ਹੇਠ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ
- ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਕਾਗਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਪਿਛਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਲਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰੋ।
- ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ "ਕਾਮਾ" ਹੋ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ ਇਹ ਇਸੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਕਾਮੇ ਹੋ ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਜਾਓ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਮੰਗੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਐਕਟ, 1954 ਹੇਠ ਬਣਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ।
ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪਬੰਧ
ਕਾਨੂੰਨ: ਧਾਰਾ 2(zr), 70 ਅਤੇ 83, ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕੋਡ, 2020 (Industrial Relations Code, 2020), ਜਿਸ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਝਗੜੇ ਐਕਟ, 1947 (Industrial Disputes Act, 1947) ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ; ਧਾਰਾ 30, ਦਿੱਲੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਐਕਟ, 1954 (Delhi Shops and Establishments Act, 1954)।
ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅੱਪਡੇਟ: 16/11/2026।
ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ: 130 ਸਰਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਵਾਬ
ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ: ਟੈਕਸ, ਕਸਟਮ & ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲੇ
ਇਹ ਪੰਨਾ 16/11/2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
← ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣੋ