Lokesh Bhardwaj Law Offices ← कायदा जाणून घ्या

हे पान इंग्रजीत लिहिलेल्या पानाचा अनुवाद आहे. दोन्हींत फरक असेल तेथे इंग्रजी मजकूर ग्राह्य धरला जाईल. हे पान इंग्रजीत वाचा

Lokesh Bhardwaj Law Offices · वकील आणि कायदेशीर सल्लागार, नवी दिल्ली · lokeshbhardwajlawoffices.com
नोकरी · औद्योगिक संबंध संहिता (Industrial Relations Code)

माझी कंपनी मला राजीनामा द्यायला भाग पाडत आहे किंवा तिने मला कामावरून कमी केले आहे. माझे हक्क काय आहेत?

राजीनामा स्वेच्छेनेच दिलेला असला पाहिजे. धमकी किंवा दबावाने घेतलेल्या राजीनाम्याला सेवासमाप्ती म्हणून आव्हान देता येते, आणि मग नियोक्त्याला त्याचे समर्थन करावे लागते. आधीच तयार केलेला किंवा मागील तारीख घातलेला राजीनामा, किंवा सर्व दावे सोडून देणारा दस्तऐवज, वाचल्याशिवाय सही करू नका; तुम्हाला सही करायला लावली गेली, तर त्याच दिवशी ईमेलद्वारे तुमचा निषेध नोंदवा. त्यानंतर तुम्ही काय मागू शकता हे तुम्ही "कामगार" (worker) आहात की व्यवस्थापकीय कर्मचारी, यावर अवलंबून असते.

औद्योगिक संबंध संहिता, 2020 (Industrial Relations Code, 2020) खालील, एक वर्षाची सलग सेवा झालेल्या कामगाराला एक महिन्याची लेखी नोटीस किंवा त्याऐवजी वेतन, आणि पूर्ण झालेल्या प्रत्येक वर्षासाठी 15 दिवसांच्या सरासरी वेतनाइतकी भरपाई दिल्याशिवाय कामावरून कमी करता येत नाही; नियोक्ता कामगार पुनर्कौशल्य निधीतही (worker re-skilling fund) 15 दिवसांचे वेतन भरतो. यासाठीचा मंच म्हणजे समेट अधिकारी आणि त्यानंतर औद्योगिक न्यायाधिकरण. व्यवस्थापकीय कर्मचारी करारावर अवलंबून राहतात आणि, जेथे दिल्ली दुकाने आणि आस्थापना अधिनियम, 1954 (Delhi Shops and Establishments Act, 1954) लागू होतो तेथे, तीन महिन्यांच्या सेवेनंतर एक महिन्याची नोटीस किंवा वेतन यावर; हा दावा दिवाणी न्यायालयात करावा लागतो. 21/11/2025 पूर्वी नोकरी संपलेल्या प्रकरणांना औद्योगिक विवाद अधिनियम, 1947 (Industrial Disputes Act, 1947) लागू होतो.

काय करावे, क्रमाने

  1. सही करण्यापूर्वी प्रत्येक कागद वाचा, आणि आधीच तयार केलेल्या किंवा मागील तारीख घातलेल्या राजीनाम्यावर किंवा सर्व दावे सोडून देणाऱ्या दस्तऐवजावर सही करू नका.
  2. तुम्हाला सही करायला लावली गेली, तर त्याच दिवशी ईमेलद्वारे तुमचा निषेध नोंदवा.
  3. तुम्ही "कामगार" आहात की व्यवस्थापकीय कर्मचारी ते तपासा, कारण तुम्ही काय मागू शकता हे त्यावर अवलंबून असते.
  4. तुम्ही कामगार असाल आणि नोटीस किंवा त्याऐवजी वेतन आणि भरपाई न देता तुम्हाला कामावरून कमी केले असेल, तर समेट अधिकाऱ्याकडे आणि त्यानंतर औद्योगिक न्यायाधिकरणाकडे जा.
  5. तुम्ही व्यवस्थापकीय कर्मचारी असाल, तर तुमच्या कराराने दिलेले हक्क आणि दिल्ली दुकाने आणि आस्थापना अधिनियम, 1954 खाली देय असलेली नोटीस किंवा वेतन दिवाणी न्यायालयात मागा.

लागू होणाऱ्या तरतुदी

कायदा: कलम 2(zr), 70 आणि 83, औद्योगिक संबंध संहिता, 2020 (Industrial Relations Code, 2020), ज्याने औद्योगिक विवाद अधिनियम, 1947 (Industrial Disputes Act, 1947) ची जागा घेतली; कलम 30, दिल्ली दुकाने आणि आस्थापना अधिनियम, 1954 (Delhi Shops and Establishments Act, 1954).

शेवटचे अद्ययावतीकरण: 16/11/2026.

हे पान 16/11/2026 रोजीच्या कायद्याचा शैक्षणिक सारांश आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही.

अस्वीकरण हे पान भारतीय वकील परिषद नियम (Bar Council of India Rules), प्रकरण II, भाग VI, नियम 36 चे पालन करून सर्वसामान्य जनतेच्या कायदेविषयक शिक्षणासाठी प्रसिद्ध केले आहे. हा कायदेशीर सल्ला नाही, यामुळे वकील आणि अशील असे नाते निर्माण होत नाही, आणि वेगळे नमूद केले नसल्यास यात दिल्लीसाठी 16/11/2026 रोजीच्या स्थितीनुसार कायदा मांडला आहे. मुदतीचे कालावधी, शुल्क, मर्यादा आणि नियामक परिपत्रके बदलतात; कृती करण्यापूर्वी त्यांची खात्री करून घ्या, आणि तुमच्या स्वतःच्या तथ्यांवर सल्ला घ्या.
WhatsApp