ਖੇਡ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਏਟਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ: ਖਿਡਾਰੀ, ਲੀਗਾਂ, ਸਪਾਂਸਰ, ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ
ਖੇਡ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ
- ਖੇਡ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਇਹ ਹਨ:
- ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ;
- ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ;
- ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ;
- ਇਮੇਜ ਰਾਈਟਸ;
- ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਲੈਂਟ ਸਮਝੌਤੇ;
- ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਸਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ;
- ਕੰਟੈਂਟ ਦੀ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ।
- ਪੈਸਾ ਹੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਕੰਟੈਂਟ, ਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਕਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਤੇ।
- ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਸਰ ਅਤੇ ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ੁਲਾਸੇ ਦੀਆਂ ਸੇਧਾਂ ਅਤੇ ਗੁਮਰਾਹਕੁਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਖ਼ੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਏਟਰ ਦੋਵਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਹੱਕ (ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਰਾਈਟਸ)। ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਤਸਵੀਰ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ AI ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਡੀਪਫ਼ੇਕ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
- ਦਫ਼ਤਰ ਇਹ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਰੀ ਇੰਜੰਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋਗੇ
- ਇਮੇਜ ਰਾਈਟਸ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਹੱਕ (Image rights and personality rights)
- ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂ, ਤਸਵੀਰ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ।
- ਐਕਸਕਲੂਸਿਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੈਟੇਗਰੀ ਐਕਸਕਲੂਸਿਵਿਟੀ (Exclusivity and category exclusivity)
- ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਵਰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ ਨਾ ਕਰਨਾ।
- ਮੋਰੈਲਿਟੀ ਕਲਾਜ਼ (Morality clause)
- ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ, ਜੇ ਟੈਲੈਂਟ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।
- ਡਿਲਿਵਰੇਬਲ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ (Deliverables and approvals)
- ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ, ਹਾਜ਼ਰੀਆਂ ਜਾਂ ਐਪੀਸੋਡ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਮਿਆਦ (Usage rights and term)
- ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੰਟੈਂਟ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਵਰਕ ਫ਼ਾਰ ਹਾਇਰ ਅਤੇ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਬਨਾਮ ਲਾਇਸੈਂਸ (Work for hire and assignment versus licence)
- ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੰਟੈਂਟ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
- ਮਿਨੀਮਮ ਗਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸ਼ੇਅਰ (Minimum guarantee and revenue share)
- ਪੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਵੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ, ਜੋ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ।
- ਪਹਿਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹੱਕ, ਪਹਿਲੇ ਇਨਕਾਰ ਦਾ ਹੱਕ, ਮੈਚਿੰਗ ਰਾਈਟ (Right of first negotiation, first refusal, matching right)
- ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੌਦਿਆਂ ਤੇ ਪਹਿਲ ਦੇ ਹੱਕ।
ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ
1. ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਦ, ਮਿਹਨਤਾਨਾ, ਬੋਨਸ, ਇਮੇਜ ਰਾਈਟਸ ਦੀ ਵੰਡ, ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਸੱਟ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਲੀਗ ਦੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਝਗੜੇ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
2. ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਹ ਹਨ:
- ਡਿਲਿਵਰੇਬਲ;
- ਐਕਸਕਲੂਸਿਵਿਟੀ;
- ਮਿਆਦ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਹੱਕ;
- ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਮੋਰੈਲਿਟੀ ਕਲਾਜ਼;
- ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਪੜਾਅ;
- ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਹੱਦਾਂ;
- ਇਨਡੈਮਨਿਟੀਆਂ।
3. ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਸਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ।
- ਖ਼ੁਲਾਸੇ ਦੇ ਲੇਬਲ ("ad", "paid partnership") ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
- ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹੋਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
- ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ।
- ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੀ ਲੜੀ (ਚੇਨ ਆਫ਼ ਟਾਈਟਲ);
- ਕਲੀਅਰੈਂਸਾਂ;
- ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ;
- ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ (ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ CBFC);
- OTT ਕੰਟੈਂਟ ਦੇ ਨਿਯਮ;
- ਆਡਿਟ ਦੇ ਹੱਕ ਸਮੇਤ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ।
5. ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਕੰਟੈਂਟ ਦੀ ਰਾਖੀ।
ਜਿੱਥੇ ਨਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ AI ਨਕਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਢੁਕਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਰੀ ਇੰਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੇਕਡਾਊਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਵਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੇਰੀ ਵੀਡੀਓ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਪੇਡ ਪੋਸਟ ਤੇ ਲੇਬਲ ਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ?
ਹਾਂ। ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਬਦਲੇ ਕੀਤੇ ਕੋਲੈਬੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰੈਲਿਟੀ ਕਲਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਂ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਲਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਸਾਮਾਨ (ਮਰਚੈਂਡਾਈਜ਼) ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਨੋਟਿਸ, ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਹਟਵਾਉਣਾ (ਟੇਕਡਾਊਨ) ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸਿੰਗ ਆਫ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੁਕਮ-ਇਮਤਨਾਈ (ਇੰਜੰਕਸ਼ਨ) ਲਈ ਦਾਅਵਾ।
ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਕੰਟੈਂਟ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ?
ਇਹ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।
ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪੰਨਾ Lokesh Bhardwaj Law Offices ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮ (Bar Council of India Rules) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। LBLO ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈ ਐਂਗੇਜਮੈਂਟ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 14/11/2026 ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੀ।
← ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ