હું વિદેશમાં રહું છું. શું હું પાવર ઓફ એટર્ની (મુખત્યારનામા) મારફતે ભારતમાંની મારી મિલકત વેચી શકું કે તેનો વહીવટ કરી શકું?
હા. વિદેશમાં રહેતી વ્યક્તિ ચોક્કસ (specific) પાવર ઓફ એટર્ની દ્વારા ભારતમાં કોઈ ભરોસાપાત્ર વ્યક્તિને મિલકત વેચવા, ભાડે આપવા કે તેનો વહીવટ કરવા અને વેચાણ દસ્તાવેજ પર સહી કરીને તે રજૂ કરવા માટે અધિકૃત કરી શકે છે. દસ્તાવેજ પર ભારતીય કોન્સ્યુલર અધિકારી અથવા નોટરી સમક્ષ સહી થવી જોઈએ, તે ભારતમાં આવ્યાના ત્રણ મહિનાની અંદર ભારતમાં તેના પર સ્ટેમ્પ લાગવો જોઈએ, અને તે નામ આપેલી મિલકત અને કામો પૂરતો મર્યાદિત હોવો જોઈએ. તે પોતે કોઈ માલિકી તબદીલ કરતો નથી.
કોન્સ્યુલર પ્રમાણીકરણ વધુ સલામત માર્ગ છે, કારણ કે માત્ર વિદેશી નોટરીએ પ્રમાણિત કરેલા દસ્તાવેજો અંગે હાઈકોર્ટોના મત જુદા પડ્યા છે; હેગ કન્વેન્શનના દેશો માટે એપોસ્ટીલ (apostille) કાયદેસરકરણ (legalisation) નું સ્થાન લે છે. ખરીદનારે બિન-નિવાસી અંગેની જોગવાઈ હેઠળ અમલમાં હોય તે દરે કર કાપવો જ પડે, નિવાસી વેચનારને લાગુ પડતા 1 ટકાના દરે નહીં, સિવાય કે વેચનાર ઓછી કપાત માટેનું પ્રમાણપત્ર મેળવે; 01/10/2026 થી વ્યક્તિગત ખરીદનારને આ માટે TAN ની જરૂર નથી. કર ચૂકવ્યા પછી વેચાણની રકમ NRO ખાતામાંથી એક નાણાકીય વર્ષમાં USD 1 મિલિયન સુધી વિદેશ મોકલી શકાય છે. કામ પૂરું થાય એટલે પાવર ઓફ એટર્ની લેખિતમાં રદ કરો.
શું કરવું, ક્રમ પ્રમાણે
- ભારતમાં કોઈ ભરોસાપાત્ર વ્યક્તિ પસંદ કરો અને નામ આપેલી મિલકત અને કામો પૂરતો મર્યાદિત ચોક્કસ પાવર ઓફ એટર્ની તૈયાર કરો.
- તેના પર ભારતીય કોન્સ્યુલર અધિકારી સમક્ષ સહી કરો, જે વધુ સલામત માર્ગ છે, અથવા નોટરી સમક્ષ સહી કરો.
- તે ભારતમાં આવ્યાના ત્રણ મહિનાની અંદર ભારતમાં તેના પર સ્ટેમ્પ લગાવડાવો.
- ઓછો કર કપાય તેમ ઇચ્છતા હો તો ઓછી કપાત માટેનું પ્રમાણપત્ર મેળવો, કારણ કે નહીંતર ખરીદનારે અમલમાં હોય તે બિન-નિવાસી દરે કર કાપવો જ પડે.
- કર ચૂકવ્યા પછી વેચાણની રકમ NRO ખાતામાંથી વિદેશ મોકલો, અને કામ પૂરું થાય એટલે પાવર ઓફ એટર્ની લેખિતમાં રદ કરો.
લાગુ પડતી જોગવાઈઓ
કાયદો: નોંધણી અધિનિયમ, 1908 (Registration Act, 1908) ની કલમ 32 અને 33(1)(c); ભારતીય સ્ટેમ્પ અધિનિયમ, 1899 (Indian Stamp Act, 1899) ની કલમ 18; આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 (Income-tax Act, 2025) ની કલમ 393(2) અને 395 (જૂની કલમ 195 અને 197); વિદેશી હૂંડિયામણ સંચાલન (અસ્કયામતોનું રેમિટન્સ) નિયમનો, 2016 (Foreign Exchange Management (Remittance of Assets) Regulations, 2016). Suraj Lamp and Industries v. State of Haryana, (2012) 1 SCC 656.
છેલ્લે અપડેટ: 17/10/2026.
કાયદો જાણો: 130 સરળ કાનૂની જવાબો
કાર્યક્ષેત્ર: મિલકત & રિયલ એસ્ટેટ
આ પાનું 17/10/2026 ના રોજના કાયદાનો શૈક્ષણિક સારાંશ છે. તે કાનૂની સલાહ નથી.
← કાયદો જાણો