Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು

ಈ ಪುಟವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪುಟದ ಅನುವಾದ. ಎರಡರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಠ್ಯವೇ ಮಾನ್ಯ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಟವನ್ನು ಓದಿ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರು, ನವದೆಹಲಿ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ವಿದೇಶದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ

ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಜಾರಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಹೇಳಿಕೆ ಬೇಕಾದಾಗ, ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಗ್ ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶಗಳು (Hague Service and Evidence Conventions), ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ಮತ್ತು ಆ ಸಮಾವೇಶಗಳ ಅಡಿ ಭಾರತದ ಘೋಷಣೆಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ

ನೀವು ಕೇಳುವ ಪದಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (Central Authority)
ವಿದೇಶದಿಂದ ಬರುವ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾವೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಕಚೇರಿ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅದು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ (ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ); ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಾರಿಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೆ (Request for service)
ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಹೇಗ್ ಮಾದರಿ ನಮೂನೆ.
ಜಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Certificate of service)
ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಥವಾ ಏಕೆ ಜಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ನಮೂನೆ.
ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರ (Letter of request, letter rogatory)
ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ನ್ಯಾಯಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಒಂದು ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕೋರಿಕೆ.
ಆಯೋಗ (Commission)
ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 78 ಮತ್ತು ಆದೇಶ XXVI ರ ಅಡಿ, ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಆದೇಶ.
ವಿಚಾರಣಾಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆ ಶೋಧನೆ (Pre-trial discovery)
ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಎದುರು ಪಕ್ಷದಿಂದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕಾಮನ್ ಲಾ (common law) ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬರುವ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅನುಚ್ಛೇದ 23 ರ ಅಡಿ ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ (Apostille)
ನೋಟರಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಾವೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ದೃಢೀಕರಿಸುವ, ಹೇಗ್ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನೀಕರಣ (Legalisation)
ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶ ಅನ್ವಯಿಸದಿದ್ದಾಗ ಬಳಸುವ, ದಾಖಲೆ ನೀಡುವ ದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೇಶದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮಾಡುವ ದೃಢೀಕರಣಗಳ ಸರಣಿ.

ವಿವರವಾಗಿ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಜಾರಿ

ಹೇಗ್ ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಸಮಾವೇಶ

ಸಿವಿಲ್ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕೇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ಕುರಿತ 15/11/1965 ರ ಹೇಗ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತ 23/11/2006 ರಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಸಮಾವೇಶ 01/08/2007 ರಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಸಿವಿಲ್ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಿಕೇತರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಳಾಸ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಅದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 1).

ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ. ಹೇಗ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾರತದ ಪುಟಗಳು ಎರಡು ಸಮಾವೇಶಗಳ ಅಡಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಚೇರಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ

  1. ಮೂಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಷಮವಾದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದ ಮಾದರಿ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕೋರಿಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ (ಅನುಚ್ಛೇದ 3).
  2. ಕೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 3). ಅನುಚ್ಛೇದ 5 ರ ಅಡಿ ಭಾರತದ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಕೋರಿಕೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗಿರಬೇಕು.
  3. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದೇಶೀಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೇಳುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನವು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಜಾರಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 5). ಮಾದರಿ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  4. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ, 1908 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 29, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೊರಡಿಸುವ ಸಮನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೇ ಹೊರಡಿಸಿದಂತೆ ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. 12/01/2009 ರ ಅಧಿಸೂಚನೆ G.S.R. 24(E) ಇದನ್ನು ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಸಮಾವೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಲು ಹೊರಡಿಸುವ ಸಮನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸೆಕ್ಷನ್ 31 ಇದೇ ಉಪಚಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
  5. ಮಾದರಿ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಜಾರಿಯ ವಿಧಾನ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ ಹಾಗೂ ಜಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಜಾರಿ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 6).

ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು, ಅದರ ಪಾಲನೆ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದಾದರೆ ಮಾತ್ರ, ಕೋರಿಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 13). ಜಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ತಗಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಗ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅದಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 12).

ಭಾರತ ಏನನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ

ಅನುಚ್ಛೇದ 10 ರ ಜಾರಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಾನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಆಸಕ್ತ ಪಕ್ಷಗಳ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಕ್ಷಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿ ಸೇರಿವೆ.

ಅನುಚ್ಛೇದ 8 ರ ಅಡಿ, ವಿದೇಶಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತ, ದಾಖಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ: ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ ಜಾರಿ ಇಲ್ಲ, ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇರ ಜಾರಿ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ.

ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತೀರ್ಪುಗಳು (default judgments)

ಅನುಚ್ಛೇದ 15 ಮತ್ತು 16 ಅನುಮತಿಸುವ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾಜರಾಗದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಜಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆಯೂ, ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಬಹುದು. ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮಾವೇಶದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಬಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 15).

ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯದ ಪ್ರತಿವಾದಿ, ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ ಮುಗಿದಿರುವುದರಿಂದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅಂತಹ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತದ ಘೋಷಣೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 16).

ಮಾರ್ಗ ನಂತರ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ

ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 44A ಅಡಿ ಅಮಲ್ಜಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ತೀರ್ಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ದಾವೆಯ ಮೂಲಕ, ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆಗ ತೀರ್ಪು ಸಾಲಗಾರನು ಸೆಕ್ಷನ್ 13 ರ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಆ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು, ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತ ಜಾರಿಯೇ ಆ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗ.

ಅಂಚೆಯಂತಹ, ಭಾರತ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ವಿಧಾನದ ಜಾರಿ ಆ ಸವಾಲಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮಾರ್ಗ ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ. ಸಮಾವೇಶದ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಿಗೆ, ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ಸಿವಿಲ್ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ನೆರವಿನ ಕುರಿತು ಹಲವು ದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇರಿವೆ.

ಜಾರಿಯ ಬದಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಕುರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು

ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ

ಕಾಮನ್ ಲಾ ದೇಶಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿವಿಲ್ ಲಾ (civil law) ದೇಶಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಕ್ಷಗಾರರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತಾವೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವೆಂದರೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆ. ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಘೋಷಣೆ ಅಥವಾ ವರದಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಂತರ ಮೌಖಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ.

ವಿರುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿದೇಶಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನಿಯಮ ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಧಿನಿಯಮ, 2023 (Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023) ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 39(1) ರಲ್ಲಿದೆ, ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1872 (Indian Evidence Act, 1872) ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45. ಅದು ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ರೂಪ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತ ನಿಯಮಗಳು ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವು. ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ:

ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್, ನೋಟರಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1952 (Notaries Act, 1952) ರ ಅಡಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನೋಟರಿ, ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿ ಬೋಧಿಸಬಹುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 139, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ). ನೋಟರಿ ಪ್ರಮಾಣ ಬೋಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಉದ್ದೇಶದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1), ನೋಟರಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1952). ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣ ಬೋಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನೋಟರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 3, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ (ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕ) ಕಾಯ್ದೆ, 1948 (Diplomatic and Consular Officers (Oaths and Fees) Act, 1948)).

ಭಾರತ ಹೇಗ್ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶದ ಪಕ್ಷ, ಅದು 14/07/2005 ರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ, ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿತ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರತಿ ದಾಖಲೆಗೆ ರೂ. 50, ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಶುಲ್ಕ.

ಭಾರತದ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಜರ್ಮನಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ನಡುವೆ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶದ ಹೊರಗಿನ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಳಸಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗೆ ಬದಲಿಗೆ ಕಾನೂನೀಕರಣ ಬೇಕು.

ಭಾರತದಿಂದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯ

ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ದಾಖಲೆಗಳಂತಹ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಬೇಕಾದಾಗ, ಮಾರ್ಗವು ಸಾಕ್ಷಿ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳವರೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಟರಿಯ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಬಹುದು, ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಮತಿಸಿದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹಾಜರಾಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಭಾರತ ಬಯಸುವ ಅನುಮತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಾಯ II ರ ಅಡಿ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತರಿಂದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಸಹಕರಿಸದ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು.

ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಯ ಅಸಲಿತನವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ (ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಧಿನಿಯಮದ ಸೆಕ್ಷನ್ 88, ಹಿಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 86). ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ.

ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರಗಳು

ಹೇಗ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿ

ಸಿವಿಲ್ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯುವ ಕುರಿತ 18/03/1970 ರ ಹೇಗ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತ 07/02/2007 ರಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು 08/04/2007 ರಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾವೇಶ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 39). ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 2007 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ 10/05/2026 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಸಂಬಂಧಿತ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು.

ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಪಕ್ಷಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕೋರಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 3). ಅದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತ ಬಯಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 4).

ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೇಳಿದ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ದೇಶೀಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 9 ಮತ್ತು 10).

ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿ, ಅಥವಾ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರೆ ಕೋರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿ, ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯ ಅನುಮತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 11). ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 12).

ಅನುಚ್ಛೇದ 23 ರ ಅಡಿ ಭಾರತದ ಘೋಷಣೆ ಹೀಗಿದೆ: "ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನ, ವಶ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ದಾಖಲೆಗಳ ವಿಚಾರಣಾಪೂರ್ವ ಶೋಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾವೇಶದ ಅನುಚ್ಛೇದ 23 ರ ಅನುಸಾರ ಹೊರಡಿಸಿದ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ."

ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೀತಿಯ ವಿಶಾಲ ದಾಖಲೆ ಶೋಧನಾ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಅಧ್ಯಾಯ II ರ ಕುರಿತೂ ಭಾರತ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೋರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 8). ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 16). ಒತ್ತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸುಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಕ್ತರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 18).

ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿ

ಸಂಹಿತೆ ತನ್ನದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಮಾವೇಶ ಅನ್ವಯಿಸಲಿ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 78 ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೊರಡಿಸುವ ಆಯೋಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದೇಶ XXVI, ನಿಯಮ 19 ರಿಂದ 22 ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ:

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳು

ಜನರು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ವಿದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದು?

ಹೇಗ್ ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಸಮಾವೇಶದ (Hague Service Convention) ಅಡಿ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (Central Authority) ಮೂಲಕ; ಅದು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ (Department of Legal Affairs). ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಕ್ಷಮ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಕೋರಿಕೆ ನಮೂನೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎರಡನ್ನೂ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗೆ. ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (Code of Civil Procedure) ಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 29 ರ ಅಡಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾರಿಗೆ ಭಾರತ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೇಗ್ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿವಾದಿಗೆ ಅಂಚೆ ಅಥವಾ ಕೊರಿಯರ್ ಮೂಲಕ ಜಾರಿ ಮಾಡಬಹುದೇ?

ಭಾರತದ ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಹೇಗ್ ದಾಖಲೆ ಜಾರಿ ಸಮಾವೇಶದ ಅನುಚ್ಛೇದ 10 ರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಾನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಚೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ. ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇರ ಜಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಏನನ್ನೇ ಅನುಮತಿಸಲಿ, ಅಂತಹ ಜಾರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಾಗ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿರೋಧಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ?

ಭಾರತವಾಗಲಿ ಹೇಗ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ (Hague Conference) ಜಾಲತಾಣವಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದು ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಳಾಸದ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 15 ರ ಅಡಿ, ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮಾವೇಶದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಬಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆಯೂ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಯೋಜನೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂಕಿ, ಭರವಸೆಯಲ್ಲ.

ಭಾರತ ಹೇಗ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಪಕ್ಷವೇ?

ಹೌದು. ಭಾರತ 07/02/2007 ರಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶ 08/04/2007 ರಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತ ಸೇರ್ಪಡೆಯ (accession) ಮೂಲಕ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ, ಅನುಚ್ಛೇದ 39 ರ ಅಡಿ ಭಾರತದ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾವೇಶ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 2007 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ 10/05/2026 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಕೋರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 78 ಮತ್ತು ಆದೇಶ XXVI, ನಿಯಮ 19 ರಿಂದ 22 ರ ಅಡಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಕೋರಬಹುದು.

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಮೆರಿಕದ ಶೈಲಿಯ ವಿಚಾರಣಾಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆ ಶೋಧನೆಗೆ (pre-trial discovery) ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ?

ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಹೇಗ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅನುಚ್ಛೇದ 23 ರ ಅಡಿ ಭಾರತದ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನ, ವಶ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ವಿಚಾರಣಾಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆ ಶೋಧನೆಯ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅದು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋರಿಕೆಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ವರ್ಗವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಸಾಕ್ಷಿಯ ಮೌಖಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ಕೋರಬಹುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ?

ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಯ ಮೇಲೆ, ಸಾಕ್ಷಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆಯೋಗವನ್ನು (commission) ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ (ಆದೇಶ XXVI, ನಿಯಮ 19). ಅದು ಆಯೋಗವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ತಾನು ಆರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿ, ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು.

ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಲಿಖಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮೂಲಕ, ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಯಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (affidavit), ಘೋಷಣೆ ಅಥವಾ ವರದಿಯಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾಟೀಸವಾಲಿನೊಂದಿಗೆ. ಅದು ಸಂಬಂಧಿತ ದಿನಾಂಕದಂದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನೂನನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು, ಇದು 2023 ರಿಂದ 2026 ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ಮುಖ್ಯ; ಶಾಸನದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕು, ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯದಿಂದ ತಟಸ್ಥ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ (neutral citations) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಧರಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವುದು?

ನೋಟರಿ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ಅಡಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಯೋಜಿತ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರತಿ ದಾಖಲೆಗೆ ರೂ. 50 ಜೊತೆಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು 14/07/2005 ರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೇಗ್ ಅಪೊಸ್ಟಿಲ್ ಸಮಾವೇಶದ (Hague Apostille Convention) ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶದ ಹೊರಗಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನೀಕರಣ (legalisation) ಬೇಕು.

ವಿದೇಶಿ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದೇ?

ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ. ಹೇಗ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಾಯ II ರ ಅಡಿ, ಕಾನ್ಸುಲ್ ತಾನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿ, ಒತ್ತಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಒತ್ತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸುಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಕ್ತರು (commissioners) ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು (privilege) ಕೋರಬಹುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯುವಾಗ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಥವಾ ವಕೀಲರು ಹಾಜರಾಗಬಹುದೇ?

ಪಕ್ಷಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬಹುದು (ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾವೇಶದ ಅನುಚ್ಛೇದ 7). ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಕೋರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಜರಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತ ಅನುಚ್ಛೇದ 8 ರ ಅಡಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ವಿದೇಶಿ ವಕೀಲರು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಉತ್ತರಗಳು ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಸಾರಾಂಶಗಳು; ಇವು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.

ಕಚೇರಿಯ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುವುದು

ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಓದಿದ ಕಡತ ಬೇಕು.

ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ಭೇಟಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ, G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕಚೇರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೇ ಓದುತ್ತಾರೆ.

ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಈ ಪುಟವು ಕಚೇರಿಯು ಕೆಲಸ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ, ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿಯಮಗಳ (Bar Council of India Rules) ಅಧ್ಯಾಯ II, ಭಾಗ VI, ನಿಯಮ 36 ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಜಾಹೀರಾತು ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಕೋರುವ ಆಹ್ವಾನವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೂ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಪುಟವು ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿಯಮಗಳು (Bar Council of India Rules) ಅನುಮತಿಸುವಂತೆ Lokesh Bhardwaj Law Offices ನ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದು ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ ನೇಮಕದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ LBLO ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

16/11/2026 ರಂದು ಇದ್ದಂತೆ ಕಾನೂನನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

WhatsApp