Lokesh Bhardwaj Law Offices ← എല്ലാ പ്രാക്ടീസ് മേഖലകളും

ഇംഗ്ലീഷിൽ എഴുതിയ ഒരു പേജിന്റെ വിവർത്തനമാണ് ഈ പേജ്. രണ്ടും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുള്ളിടത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് പാഠത്തിനാണ് പ്രാബല്യം. ഇംഗ്ലീഷ് പേജ് വായിക്കുക

Lokesh Bhardwaj Law Offices · അഭിഭാഷകരും നിയമ കൺസൾട്ടന്റുമാരും, ന്യൂഡൽഹി · lokeshbhardwajlawoffices.com
പ്രാക്ടീസ് മേഖല

സിവിൽ അപ്പീലുകൾ, റിവ്യൂ, റിവിഷൻ: ഡൽഹിയിലെ RFA, RSA, FAO, ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീലുകൾ

സിവിൽ കേസിൽ തോൽക്കുന്ന കക്ഷിക്ക് സാധാരണയായി വസ്തുതകളിലും നിയമത്തിലും ഒരു സമ്പൂർണ അപ്പീലും, ഗണ്യമായ നിയമപ്രശ്നത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഇടുങ്ങിയ ഒരു രണ്ടാം അപ്പീലും, കേസിനിടയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെ പ്രത്യേക പരിഹാരങ്ങളും ഉണ്ട്: റിവ്യൂ, റിവിഷൻ, ഹൈക്കോടതിക്കുള്ളിൽ ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീൽ.

ചുരുക്കത്തിൽ

നിങ്ങൾ കേൾക്കാനിടയുള്ള പദങ്ങൾ

RFA, RFA(OS)
ജില്ലാ കോടതിയുടെ ഡിക്രിക്കെതിരെ (RFA), അല്ലെങ്കിൽ ഹൈക്കോടതിക്കുള്ളിൽ ഒറിജിനൽ സൈഡിലെ സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ ഡിക്രിക്കെതിരെ (RFA(OS)), വകുപ്പ് 96 പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകുന്ന സാധാരണ ഒന്നാം അപ്പീൽ.
RSA
ഗണ്യമായ നിയമപ്രശ്നത്തിന്മേൽ, വകുപ്പ് 100 പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകുന്ന സാധാരണ രണ്ടാം അപ്പീൽ.
FAO, FAO(OS)
വകുപ്പ് 104, ഓർഡർ XLIII എന്നിവ പ്രകാരം, അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമപ്രകാരം, ഒരു ഉത്തരവിനെതിരെയുള്ള ഒന്നാം അപ്പീൽ.
ഗണ്യമായ നിയമപ്രശ്നം (Substantial question of law)
തർക്കിക്കാവുന്നതും ഫലത്തിന് നിർണായകവുമായ, രണ്ടാം അപ്പീലിന് അടിസ്ഥാനമാകേണ്ട ഒരു നിയമപ്രശ്നം.
റിവ്യൂ (Review)
ഓർഡർ XLVII ചട്ടം 1-ലെ പരിമിതമായ കാരണങ്ങളിൽ, തീരുമാനം പുനഃപരിശോധിക്കാൻ വിഷയം തീരുമാനിച്ച കോടതിക്ക് നൽകുന്ന അപേക്ഷ.
റിവിഷൻ (Revision)
അപ്പീൽ നിലനിൽക്കാത്ത ഒരു കേസിൽ കീഴ്ക്കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി സംബന്ധിച്ച പിശക് തിരുത്താൻ വകുപ്പ് 115 പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിക്കുള്ള അധികാരം.
CM(M)
ഒരു സിവിൽ കോടതിയുടെ ഉത്തരവിനെതിരെ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 227 പ്രകാരമുള്ള ഹർജിക്ക് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പേര്.
LPA
ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീൽ: ഹൈക്കോടതിക്കുള്ളിൽ, സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ വിധിക്കെതിരെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിലേക്കുള്ള അപ്പീൽ.

വിശദമായി

സിവിൽ നടപടി നിയമസംഹിത, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) (CPC) അപ്പീലിനുള്ള അവകാശവും, ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം, 1963 സമയവും, ഡൽഹിയിൽ ബാധകമായ പഞ്ചാബ് കോടതി നിയമം, 1918 ജില്ലാ കോടതികളിൽ നിന്നുള്ള അപ്പീലുകൾക്കുള്ള ഫോറവും നൽകുന്നു. Rs. 2 കോടിക്കു മുകളിൽ മൂല്യമുള്ള കേസുകൾ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി അതിന്റെ ഒറിജിനൽ സൈഡിൽ വിചാരണ ചെയ്യുന്നു; ആ പരിധി ഉയർത്താനുള്ള 2026-ലെ ഒരു നിർദേശത്തിന് പാർലമെന്റിന്റെ ഭേദഗതി ആവശ്യമാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ:

സിവിൽ കേസുകളിലെ അപ്പീലുകൾ: RFA, RSA, FAO

1. ഒന്നാം അപ്പീൽ

ഒരു നിയമം മറിച്ചു വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, ex parte ഡിക്രി ഉൾപ്പെടെ, ഒറിജിനൽ അധികാരപരിധിയുള്ള കോടതി പാസാക്കുന്ന ഓരോ ഡിക്രിക്കെതിരെയും അപ്പീൽ നിലനിൽക്കും; സമ്മത ഡിക്രിക്കെതിരെ (consent decree) നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 96(1) മുതൽ (3) വരെ). Rs. 10,000 വരെയുള്ള സ്മോൾ കോസ് തരം കേസുകളിൽ നിയമപ്രശ്നത്തിൽ മാത്രമേ അത് നിലനിൽക്കൂ (വകുപ്പ് 96(4)). വിഭജന കേസിൽ ഓഹരികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതു പോലുള്ള പ്രാഥമിക ഡിക്രിക്കെതിരെ അത് പാസാക്കുമ്പോൾ തന്നെ അപ്പീൽ നൽകണം; അന്തിമ ഡിക്രിക്കെതിരെയുള്ള അപ്പീലിൽ അത് ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ല (വകുപ്പ് 97).

വിധിയുടെ പകർപ്പ് സഹിതമുള്ള അപ്പീൽ മെമ്മോറാണ്ടം, വാദമോ വിവരണമോ ഇല്ലാതെ, വെവ്വേറെ തലക്കെട്ടുകൾക്കു കീഴിൽ, കാരണങ്ങൾ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു (ഓർഡർ XLI ചട്ടം 1). പണത്തിനുള്ള ഡിക്രിക്കെതിരെ, കോടതി അനുവദിക്കുന്ന സമയത്തിനകം അപ്പീൽ നൽകുന്നയാൾ തർക്കത്തിലുള്ള തുക കെട്ടിവെക്കുകയോ ജാമ്യം നൽകുകയോ വേണം (ചട്ടം 1(3)). അപ്പീലിന്റെ നോട്ടീസ് ലഭിച്ച് ഒരു മാസത്തിനകം എതിർകക്ഷിക്ക് ക്രോസ് ഒബ്ജക്ഷൻ ഫയൽ ചെയ്യാം (ചട്ടം 22).

2. ഒന്നാം അപ്പീൽ കോടതി ചെയ്യുന്നത്

പ്രവേശന ഘട്ടത്തിൽ (admission) അപ്പീൽ നൽകുന്നയാളെ കേട്ട ശേഷം കോടതിക്ക് അപ്പീൽ തള്ളാം; ആ വാദം കേൾക്കൽ കഴിയുന്നിടത്തോളം ഫയൽ ചെയ്ത് അറുപതു ദിവസത്തിനകം പൂർത്തിയാക്കണം (ഓർഡർ XLI ചട്ടങ്ങൾ 11, 11A). സ്വീകരിച്ചാൽ, അപ്പീൽ വസ്തുതകളിലും നിയമത്തിലുമുള്ള പുനർവാദമാണ്; തീരുമാനിക്കേണ്ട വിഷയങ്ങൾ, ഓരോന്നിലുമുള്ള തീരുമാനവും കാരണങ്ങളും, പരിഹാരം എന്നിവ വിധിയിൽ പറയണം (ചട്ടം 31). കോടതിക്ക് കേസ് അന്തിമമായി തീരുമാനിക്കാം, തിരിച്ചയയ്ക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ പാസാക്കേണ്ടിയിരുന്ന ഏതു ഡിക്രിയും പാസാക്കാം (ചട്ടങ്ങൾ 23 മുതൽ 25 വരെ, 33). വിചാരണക്കോടതി തെറ്റായി നിരസിച്ചിടത്തോ, വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടും ഹാജരാക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നിടത്തോ, അപ്പീൽ കോടതിക്ക് ആവശ്യമുള്ളിടത്തോ മാത്രമേ, കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി, അധിക തെളിവ് അനുവദിക്കൂ (ചട്ടം 27).

3. ഡിക്രിയുടെ സ്റ്റേ

അപ്പീൽ സ്വയം ഡിക്രി സ്റ്റേ ചെയ്യുന്നില്ല. അല്ലാത്തപക്ഷം ഗണ്യമായ നഷ്ടം ഉണ്ടായേക്കാമെന്നും, അനാവശ്യമായ താമസമില്ലാതെയാണ് അപേക്ഷ നൽകിയതെന്നും, ജാമ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും ഉള്ളപ്പോൾ മാത്രമേ അപ്പീൽ കോടതിക്ക് എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ ചെയ്യാനാകൂ (ഓർഡർ XLI ചട്ടം 5(1), (3)); പണത്തിനുള്ള ഡിക്രിക്ക് ആവശ്യമായ കെട്ടിവെക്കലോ ജാമ്യമോ ഇല്ലാതെ കോടതി എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ ചെയ്യില്ല (ചട്ടം 5(5)).

4. രണ്ടാം അപ്പീൽ

കേസിൽ ഗണ്യമായ ഒരു നിയമപ്രശ്നം ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഹൈക്കോടതിക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ മാത്രമേ രണ്ടാം അപ്പീൽ നിലനിൽക്കൂ; മെമ്മോറാണ്ടം അത് കൃത്യമായി പറയണം, കോടതി അത് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; ആ ചോദ്യത്തിന്മേലാണ് അപ്പീൽ കേൾക്കുന്നത്; എങ്കിലും രേഖപ്പെടുത്തിയ കാരണങ്ങളാൽ കോടതിക്ക് മറ്റൊന്നിന്മേലും കേൾക്കാം (വകുപ്പ് 100). മറ്റു കാരണങ്ങളിൽ രണ്ടാം അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 101); Rs. 25,000-ൽ കവിയാത്ത പണം ഈടാക്കാനുള്ളതായിരുന്നു മൂല കേസെങ്കിലും നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 102). ഒന്നാം അപ്പീൽ കോടതിയുടെ വസ്തുതാ കണ്ടെത്തലുകൾ സാധാരണയായി അന്തിമമാണ്.

5. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലെ രജിസ്ട്രിയുടെ പരിശോധനകൾ

ഹൈക്കോടതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സാധാരണ എതിർപ്പുകളുടെ പട്ടിക, RFA-ക്കോ RSA-ക്കോ, കേവിയറ്റ് റിപ്പോർട്ട്, വിചാരണക്കോടതിയിലെ ഓരോ കക്ഷിയുടെയും സ്ഥാനം കാണിക്കുന്ന കക്ഷികളുടെ മെമ്മോ, Rs. 100 സെക്യൂരിറ്റി ചാർജ്, മൂല്യനിർണയം അനുസരിച്ചുള്ള കോടതി ഫീസ്, വിധിയുടെയും ഡിക്രിയുടെയും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പുകൾ, അപ്പീൽ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതിന്റെ പ്രസ്താവന, കാരണങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ, തീയതികളുടെ പട്ടികയും സംഗ്രഹവും എന്നിവ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. FAO-യ്ക്ക്, അപ്പീൽ ചെയ്യാവുന്നതിനു പകരം റിവിഷൻ ചെയ്യാവുന്നതായേക്കാവുന്ന ഒരു ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് അത് ചോദിക്കുന്നു.

ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെയുള്ള വിവിധ അപ്പീലുകൾ (ഓർഡർ XLIII)

1. പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഉത്തരവുകൾ മാത്രമേ അപ്പീൽ ചെയ്യാനാകൂ

വകുപ്പ് 104-ൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെയും, ആ വകുപ്പിനു കീഴിൽ ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1-ൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെയും അപ്പീൽ നിലനിൽക്കും; വ്യക്തമായി മറിച്ചു വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരു ഉത്തരവിനെതിരെയും നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 104(1)). ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1-ൽ ഈ ഉത്തരവുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:

2. തുടർ അപ്പീലില്ല, അപ്പീൽ ചെയ്യാനാവാത്ത ഉത്തരവുകൾ

അത്തരം അപ്പീലിൽ പാസാക്കുന്ന ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 104(2)); അതിന്റെ നടപടിക്രമത്തിന് ഓർഡർ XLI ബാധകമാണ് (ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 2). അപ്പീൽ ചെയ്യാനാവാത്ത ഉത്തരവ് ഡിക്രിക്കെതിരെയുള്ള അപ്പീലിലും (ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1A), ഉത്തരവിനെ ആശ്രയിച്ച്, റിവിഷനിലൂടെയോ അനുച്ഛേദം 227 പ്രകാരമോ ചോദ്യം ചെയ്യാം. മോട്ടോർ വാഹന അപകട അപ്പീലുകൾ, വൈവാഹിക അപ്പീലുകൾ എന്നിവ പോലെ, മറ്റു നിയമങ്ങൾ ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെ സ്വന്തം അപ്പീലുകൾ നൽകുന്നു; അവ വെവ്വേറെ കേസ് തരങ്ങളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നു.

3. വാണിജ്യ കേസുകൾ

ഒരു വാണിജ്യ തർക്കത്തിൽ, വാണിജ്യ കോടതിയുടെയോ കൊമേഴ്സ്യൽ ഡിവിഷന്റെയോ ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കുന്നത്, വാണിജ്യ കോടതി നിയമം, 2015 ഭേദഗതി ചെയ്ത ഓർഡർ XLIII-ൽ ആ ഉത്തരവ് പ്രത്യേകമായി എണ്ണിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലോ, ആർബിട്രേഷൻ നിയമം വകുപ്പ് 37-ന് കീഴിൽ വരുന്നുവെങ്കിലോ മാത്രമാണ് (വകുപ്പ് 13(1A)-ന്റെ പ്രൊവിസോ). വാണിജ്യ കോടതിയുടെ ഇടക്കാല ഉത്തരവിനെതിരെ റിവിഷൻ നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 8).

റിവ്യൂവും റിവിഷനും

1. റിവ്യൂ

അപ്പീൽ അനുവദനീയമെങ്കിലും ഫയൽ ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത, അല്ലെങ്കിൽ അപ്പീൽ അനുവദനീയമല്ലാത്ത, ഒരു ഡിക്രിയാലോ ഉത്തരവാലോ ബാധിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിക്ക് അത് പാസാക്കിയ കോടതിയിൽ റിവ്യൂവിന് അപേക്ഷിക്കാം (വകുപ്പ് 114, ഓർഡർ XLVII ചട്ടം 1). കാരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

നിയമപ്രശ്നത്തിൽ ഒരു ഉന്നത കോടതിയുടെ പിന്നീടുള്ള തീരുമാനം ഒരു കാരണമല്ല (ചട്ടം 1-ന്റെ വിശദീകരണം). വിഷയം തീരുമാനിച്ച ജഡ്ജിയാണ് സാധാരണയായി റിവ്യൂ കേൾക്കുന്നത് (ചട്ടം 5); റിവ്യൂ അനുവദിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് നോട്ടീസ് അയയ്ക്കണം; പുതിയ തെളിവിന് കർശനമായ തെളിയിക്കൽ ആവശ്യമാണ് (ചട്ടം 4(2)). റിവ്യൂ നിരസിക്കുന്ന ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീലില്ല; എന്നാൽ അത് അനുവദിക്കുന്ന ഉത്തരവ് ചോദ്യം ചെയ്യാം (ചട്ടം 7; ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1(w)); റിവ്യൂവിലെ ഉത്തരവിനെതിരെ റിവ്യൂ നിലനിൽക്കില്ല (ചട്ടം 9). കാലാവധി മുപ്പതു ദിവസമാണ് (ആർട്ടിക്കിൾ 124). റിവ്യൂ വേഷം മാറിയ അപ്പീലല്ല.

2. വകുപ്പ് 115 പ്രകാരമുള്ള റിവിഷൻ

ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് അപ്പീൽ നിലനിൽക്കാത്ത, കീഴ്ക്കോടതി തീരുമാനിച്ച ഒരു കേസിന്റെ രേഖ ഹൈക്കോടതിക്ക് വിളിച്ചുവരുത്താം; കീഴ്ക്കോടതി തനിക്കില്ലാത്ത അധികാരപരിധി പ്രയോഗിച്ചതായോ, തനിക്കുള്ള അധികാരപരിധി പ്രയോഗിക്കാതിരുന്നതായോ, അത് പ്രയോഗിക്കുന്നതിൽ നിയമവിരുദ്ധമായോ ഗൗരവമുള്ള ക്രമക്കേടോടെയോ പ്രവർത്തിച്ചതായോ തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ ഇടപെടാം (വകുപ്പ് 115(1)). 01/07/2002 മുതൽ, ഒരു കേസിനിടയിൽ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ്, റിവിഷന് അപേക്ഷിക്കുന്ന കക്ഷിക്ക് അനുകൂലമായിരുന്നെങ്കിൽ കേസോ നടപടിയോ അന്തിമമായി തീർപ്പാക്കുമായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഹൈക്കോടതിക്ക് അത് മാറ്റുകയോ റദ്ദാക്കുകയോ ചെയ്യാനാവില്ല (വകുപ്പ് 115(1)-ന്റെ പ്രൊവിസോ). ഹൈക്കോടതിയിലേക്കോ കീഴ്ക്കോടതിയിലേക്കോ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഡിക്രിക്കോ ഉത്തരവിനോ എതിരെ റിവിഷൻ നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 115(2)); ഹൈക്കോടതി സ്റ്റേ ഉത്തരവിടാത്ത പക്ഷം റിവിഷൻ കേസിനെ സ്റ്റേ ചെയ്യുന്നില്ല (വകുപ്പ് 115(3)). ഡിക്രിയോ ഉത്തരവോ മുതൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമാണ് കാലാവധി (ആർട്ടിക്കിൾ 131).

3. അനുച്ഛേദം 227

വകുപ്പ് 115-ന്റെ പ്രൊവിസോ മിക്ക ഇടക്കാല ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെയും റിവിഷൻ തടയുന്നതിനാൽ, അത്തരം ഉത്തരവുകൾ സാധാരണയായി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 227 പ്രകാരം, CM(M) ആയി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്ന ഹർജിയിലൂടെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഈ അധികാരപരിധി മേൽനോട്ടപരമാണ്; വസ്തുതയിലോ നിയമത്തിലോ ഉള്ള ഓരോ പിശകിനുമെതിരെയുള്ള മറ്റൊരു അപ്പീലല്ല. വാടക നിയന്ത്രണ റിവിഷനുകൾ RC.REV ആയി വെവ്വേറെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നു.

ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീലുകൾ

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിക്കുള്ളിൽ, സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ വിധി പല കേസുകളിലും രണ്ടു ജഡ്ജിമാരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം. റിട്ട് കാര്യങ്ങളിൽ ഇത് ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീൽ വഴിയാണ്; ഒറിജിനൽ സൈഡിലെ കേസിലെന്നപോലെ, സിംഗിൾ ജഡ്ജി സാധാരണ ഒറിജിനൽ സിവിൽ അധികാരപരിധി പ്രയോഗിക്കുകയായിരുന്നെങ്കിൽ, അപ്പീൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി നിയമം, 1966 (Delhi High Court Act, 1966) പ്രകാരമാണ്. "വിധി" (judgment) എന്നതിനെതിരെ മാത്രമേ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കൂ; അതായത് വിഷയം അന്തിമമായി തീരുമാനിക്കുന്നതോ വിലപ്പെട്ട അവകാശങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നതോ ആയ തീരുമാനം, സാധാരണ നടപടിക്രമ ഉത്തരവല്ല.

മൂന്നു പരിധികൾ ആദ്യം പരിശോധിക്കുന്നു:

വിധി മുതൽ മുപ്പതു ദിവസമാണ് കാലാവധി (ആർട്ടിക്കിൾ 117). സിംഗിൾ ജഡ്ജിക്കു മുമ്പാകെയുണ്ടായിരുന്ന സമ്പൂർണ രേഖ, അതു മുഴുവൻ ഫയൽ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, LPA എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതിന്റെ പ്രസ്താവന എന്നിവ രജിസ്ട്രി ആവശ്യപ്പെടുന്നു. നിലനിൽപ്പിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഡൽഹിയിലെ ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് അപ്പീലുകൾ എന്ന ഓഫീസിന്റെ വിശദീകരണ ലേഖനത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സമയപരിധിയും താമസം ക്ഷമിക്കലും

1. കാലാവധികൾ

2. കണക്കുകൂട്ടൽ

വിധിയുടെയും ഡിക്രിയുടെയും പകർപ്പ് ലഭിക്കാൻ ആവശ്യമായ സമയം ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം വകുപ്പ് 12 പ്രകാരം ഒഴിവാക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പുകളിൽ അപേക്ഷ, തയ്യാറാക്കൽ, കൈമാറൽ എന്നിവയുടെ തീയതികൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്. ഉദാഹരണ കണക്കുകൾ ഓഫീസിന്റെ ലിമിറ്റേഷൻ നിയമ പേജിൽ ഉണ്ട്.

3. താമസം ക്ഷമിക്കൽ

വൈകി ഫയൽ ചെയ്യുന്ന അപ്പീലിനൊപ്പം, മതിയായ കാരണമായി ആശ്രയിക്കുന്ന വസ്തുതകൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന സത്യവാങ്മൂലത്തിന്റെ പിൻബലമുള്ള അപേക്ഷ വേണം (ഓർഡർ XLI ചട്ടം 3A(1)). എതിർകക്ഷിക്ക് നോട്ടീസ് അയയ്ക്കുന്നു; അപ്പീൽ കേൾക്കുന്നതിനു മുമ്പ് താമസം സംബന്ധിച്ച് തീരുമാനിക്കുന്നു; അപ്പീൽ കേൾക്കാൻ കോടതി തീരുമാനിക്കുന്നതുവരെ എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ അനുവദിക്കില്ല (ഓർഡർ XLI ചട്ടം 3A(2), (3)). വൈകല്യങ്ങൾക്കായി രജിസ്ട്രി തിരികെ നൽകിയ അപ്പീൽ വീണ്ടും ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിലെ താമസത്തിന് പ്രത്യേക വിശദീകരണം വേണം.

08/04/2024-ന് തീർപ്പാക്കിയ Pathapati Subba Reddy (Died) by LRs v. Special Deputy Collector (LA), 2024 INSC 286 എന്ന കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി തത്വങ്ങൾ സംഗ്രഹിച്ചു: വകുപ്പ് 5 ഉദാരമായും വകുപ്പ് 3 കർശനമായും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു; സമയപരിധി നിയമത്തെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ ഉദാരമോ നീതിയധിഷ്ഠിതമോ ആയ സമീപനം ഉപയോഗിക്കാനാവില്ല; ക്ഷമിക്കൽ വിവേചനാധികാരമാണ്, എന്തെങ്കിലും കാരണം കാണിച്ചാലും അമിതമായ താമസം, അശ്രദ്ധ, മതിയായ ജാഗ്രതക്കുറവ് എന്നിവയ്ക്ക് നിരസിക്കാം; സമാന കേസുകളിൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകിയ ആശ്വാസം സ്വയം ഒരു കാരണമല്ല; താമസം ക്ഷമിക്കണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ അപ്പീലിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നില്ല. വാണിജ്യ അപ്പീലുകളിൽ, അറുപതു ദിവസത്തിനപ്പുറമുള്ള താമസം അപവാദമായി മാത്രമേ ക്ഷമിക്കൂ; നല്ല വിശ്വാസത്തോടെയും അശ്രദ്ധയില്ലാതെയും പ്രവർത്തിച്ച കക്ഷിയുടെ ചെറിയ താമസത്തിന്.

4. സാധാരണ തെറ്റുകൾ

LBLO ആദ്യം പരിഹാരവും ഫോറവും തിരിച്ചറിയുന്നു, സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പിൽ നിന്ന് അവസാന തീയതി കണക്കാക്കുന്നു, തുടർന്ന് വിചാരണക്കോടതി രേഖയിൽ നിന്ന് കാരണങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നു.

ആളുകൾ ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ

RFA, RSA, FAO എന്നിവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?

CPC വകുപ്പ് 96 പ്രകാരം ഒരു ഡിക്രിക്കെതിരെ ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകുന്ന സാധാരണ ഒന്നാം അപ്പീലാണ് RFA; അത് വസ്തുതകളും നിയമവും വീണ്ടും പരിശോധിക്കുന്നു. ഒന്നാം അപ്പീലിൽ പാസാക്കിയ ഡിക്രിക്കെതിരെ ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകുന്ന സാധാരണ രണ്ടാം അപ്പീലാണ് RSA; വകുപ്പ് 100 പ്രകാരം ഗണ്യമായ നിയമപ്രശ്നത്തിൽ മാത്രമേ അത് നിലനിൽക്കൂ. ഒരു ഉത്തരവിനെതിരെയുള്ള ഒന്നാം അപ്പീലാണ് FAO; വകുപ്പ് 104-ലും ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1-ലും പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെ മാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു നിയമപ്രകാരം മാത്രം, ഇത് ലഭ്യമാണ്.

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഒന്നാം അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യാൻ എത്ര ദിവസമുണ്ട്?

CPC പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിയിലേക്കുള്ള അപ്പീലിന്, ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം, 1963 (Limitation Act, 1963) ആർട്ടിക്കിൾ 116(a) പ്രകാരം ഡിക്രിയുടെ തീയതി മുതൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസം. സിവിൽ ജഡ്ജിയുടെ ഡിക്രിക്കെതിരെ ജില്ലാ ജഡ്ജിക്കുള്ള അപ്പീലിന് മുപ്പതു ദിവസമുണ്ട് (ആർട്ടിക്കിൾ 116(b)). നിർദിഷ്ട മൂല്യമുള്ള ഒരു വാണിജ്യ തർക്കത്തിൽ, വാണിജ്യ കോടതി നിയമം, 2015 (Commercial Courts Act, 2015) വകുപ്പ് 13(1A) പ്രകാരം കാലാവധി അറുപതു ദിവസമാണ്. വിധിയുടെയും ഡിക്രിയുടെയും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പിന് അപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അത് ലഭിക്കാനെടുത്ത സമയം ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം വകുപ്പ് 12 പ്രകാരം ഒഴിവാക്കുന്നു.

അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യുന്നത് ഡിക്രി നടപ്പാക്കുന്നത് തടയുമോ?

ഇല്ല. ഓർഡർ XLI ചട്ടം 5(1) പ്രകാരം, അപ്പീൽ സ്റ്റേ ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല; അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്തു എന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല. അപ്പീൽ നൽകുന്നയാൾ സ്റ്റേക്കായി അപേക്ഷിക്കണം. അതില്ലെങ്കിൽ ഗണ്യമായ നഷ്ടം ഉണ്ടായേക്കാമെന്നും, അനാവശ്യമായ താമസമില്ലാതെയാണ് അപേക്ഷ നൽകിയതെന്നും, ജാമ്യം (security) നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും ഉള്ളപ്പോൾ മാത്രമേ കോടതി അത് അനുവദിക്കൂ (ചട്ടം 5(3)). പണത്തിനുള്ള ഡിക്രിയിൽ, അപ്പീൽ നൽകുന്നയാൾ തർക്കത്തിലുള്ള തുക കെട്ടിവെക്കുകയോ നിർദേശിക്കുന്നതുപോലെ ജാമ്യം നൽകുകയോ വേണം; അതില്ലാതെ കോടതി എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ ചെയ്യില്ല (ചട്ടങ്ങൾ 1(3), 5(5)).

വസ്തുതകളുടെ പേരിൽ എനിക്ക് രണ്ടാം അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യാമോ?

സാധാരണയായി ഇല്ല. കേസിൽ ഗണ്യമായ ഒരു നിയമപ്രശ്നം ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഹൈക്കോടതിക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ മാത്രമേ CPC വകുപ്പ് 100 രണ്ടാം അപ്പീൽ അനുവദിക്കൂ; അപ്പീൽ മെമ്മോറാണ്ടം അത് കൃത്യമായി പറയണം; അപ്പീൽ കേൾക്കുന്നതിനു മുമ്പ് കോടതി അത് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ഒന്നാം അപ്പീൽ കോടതിയുടെ വസ്തുതാ കണ്ടെത്തലുകൾ സാധാരണയായി അന്തിമമാണ്. Rs. 25,000-ൽ കവിയാത്ത പണം ഈടാക്കാനുള്ളതായിരുന്നു മൂല കേസെങ്കിൽ രണ്ടാം അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ല (വകുപ്പ് 102).

ഒരു സിവിൽ കോടതിയുടെ ഏതെല്ലാം ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാം?

CPC വകുപ്പ് 104-ലും ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1-ലും പട്ടികപ്പെടുത്തിയവയ്ക്കോ, മറ്റൊരു നിയമം അപ്പീൽ ചെയ്യാവുന്നതാക്കിയവയ്ക്കോ മാത്രം. പ്ലെയിന്റ് തിരികെ നൽകുന്ന ഉത്തരവുകൾ, ഹാജരാകാത്തതിനാലുള്ള തള്ളലോ ex parte (ഏകപക്ഷീയ) ഡിക്രിയോ റദ്ദാക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നവ, താൽക്കാലിക ഇൻജങ്ഷനുകൾ അനുവദിക്കുകയോ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവ, വിധിക്കു മുമ്പുള്ള ജപ്തി, റിസീവർമാരെ നിയമിക്കൽ, എക്സിക്യൂഷൻ വിൽപ്പനകൾ റദ്ദാക്കുകയോ റദ്ദാക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവ, കേസ് തിരിച്ചയയ്ക്കൽ (remand), റിവ്യൂ അനുവദിക്കൽ എന്നിവ അവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മറ്റ് ഉത്തരവുകൾ അന്തിമ ഡിക്രിക്കെതിരെയുള്ള അപ്പീലിൽ (ഓർഡർ XLIII ചട്ടം 1A), അല്ലെങ്കിൽ ചില കേസുകളിൽ റിവിഷനിലൂടെയോ അനുച്ഛേദം 227 പ്രകാരമുള്ള ഹർജിയിലൂടെയോ ചോദ്യം ചെയ്യാം.

റിവ്യൂവും റിവിഷനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?

വിഷയം തീരുമാനിച്ച അതേ കോടതിയിൽ, മുപ്പതു ദിവസത്തിനകം (ആർട്ടിക്കിൾ 124), ഓർഡർ XLVII ചട്ടം 1-ലെ കാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് റിവ്യൂ (പുനഃപരിശോധന) ഫയൽ ചെയ്യുന്നത്: വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടും നേരത്തേ ഹാജരാക്കാൻ കഴിയാതിരുന്ന പുതിയതും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ തെളിവ്, രേഖയിൽ പ്രത്യക്ഷമായ പിശക്, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു മതിയായ കാരണം. അപ്പീൽ നിലനിൽക്കാത്ത ഒരു കേസിൽ കീഴ്ക്കോടതിയുടെ തീരുമാനത്തിനെതിരെ, അധികാരപരിധി, നിയമവിരുദ്ധത അല്ലെങ്കിൽ ഗൗരവമുള്ള ക്രമക്കേട് എന്നീ കാരണങ്ങളിൽ, വകുപ്പ് 115 പ്രകാരം തൊണ്ണൂറു ദിവസത്തിനകം (ആർട്ടിക്കിൾ 131) ഹൈക്കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യുന്നതാണ് റിവിഷൻ.

ഒന്നാം അപ്പീലിലോ രണ്ടാം അപ്പീലിലോ സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ തീരുമാനത്തിനെതിരെ എനിക്ക് LPA ഫയൽ ചെയ്യാമോ?

ഇല്ല. ഒരു ഒറിജിനൽ അല്ലെങ്കിൽ അപ്പീൽ ഡിക്രിയിൽ നിന്നോ ഉത്തരവിൽ നിന്നോ ഉള്ള അപ്പീൽ ഹൈക്കോടതിയിലെ സിംഗിൾ ജഡ്ജി കേട്ട് തീർപ്പാക്കുന്നിടത്ത്, ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് എന്തുതന്നെ പറഞ്ഞാലും, ആ വിധിക്കെതിരെ തുടർ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് CPC വകുപ്പ് 100A വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. അടുത്ത പരിഹാരം അനുച്ഛേദം 136 പ്രകാരം സുപ്രീം കോടതിയിൽ സ്പെഷ്യൽ ലീവ് ഹർജിയാണ്. പ്രധാനമായും അനുച്ഛേദം 226 പ്രകാരമുള്ള റിട്ട് ഹർജികളിൽ സിംഗിൾ ജഡ്ജിമാരുടെ വിധികൾക്കെതിരെയാണ് LPA ഉപയോഗിക്കുന്നത്; ഒറിജിനൽ സൈഡ് ഡിക്രികളിൽ നിന്നും ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിലേക്ക് അപ്പീൽ നിലനിൽക്കും.

എന്റെ അപ്പീൽ വൈകിപ്പോയി. താമസം ക്ഷമിക്കപ്പെടുമോ?

മതിയായ കാരണം കാണിച്ചാൽ, ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം, 1963 വകുപ്പ് 5 പ്രകാരം ക്ഷമിക്കപ്പെടാം. താമസം വിശദീകരിക്കുന്ന വസ്തുതകൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന സത്യവാങ്മൂലത്തിന്റെ പിൻബലമുള്ള അപേക്ഷ അപ്പീലിനൊപ്പം ഫയൽ ചെയ്യുക (ഓർഡർ XLI ചട്ടം 3A). എതിർകക്ഷിക്ക് നോട്ടീസ് നൽകിയ ശേഷം കോടതി ആദ്യം താമസം സംബന്ധിച്ച് തീരുമാനിക്കുന്നു. മതിയായ കാരണം ഒരു മുൻവ്യവസ്ഥയാണെന്നും, ക്ഷമിക്കൽ വിവേചനാധികാരമാണെന്നും, അമിതമായ താമസം, അശ്രദ്ധ, ജാഗ്രതക്കുറവ് എന്നിവയ്ക്ക് അത് നിരസിക്കാമെന്നും, ആ ഘട്ടത്തിൽ ഗുണദോഷങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നില്ലെന്നും സുപ്രീം കോടതി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് (Pathapati Subba Reddy (Died) by LRs v. Special Deputy Collector (LA), 2024 INSC 286).

അപ്പീലിൽ പുതിയ തെളിവ് ഹാജരാക്കാമോ?

ഓർഡർ XLI ചട്ടം 27 അനുവദിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രം: സ്വീകരിക്കേണ്ടിയിരുന്ന തെളിവ് വിചാരണക്കോടതി സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചിടത്ത്; വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടും ഡിക്രി പാസാക്കുമ്പോൾ തെളിവ് തനിക്കറിയില്ലായിരുന്നുവെന്നോ ഹാജരാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്നോ കക്ഷി കാണിക്കുന്നിടത്ത്; അല്ലെങ്കിൽ വിധി പ്രഖ്യാപിക്കാനോ മറ്റൊരു ഗണ്യമായ കാരണത്താലോ അപ്പീൽ കോടതിക്കു തന്നെ ഒരു രേഖയോ സാക്ഷിയോ ആവശ്യമുള്ളിടത്ത്. തെളിവ് സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ കോടതി രേഖപ്പെടുത്തണം.

അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യാൻ ഡിക്രി തുക കെട്ടിവെക്കണോ?

കെട്ടിവെക്കാതെ അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യാം; എന്നാൽ ഡിക്രി പണം നൽകാനുള്ളതാണെങ്കിൽ, അപ്പീൽ കോടതി അനുവദിക്കുന്ന സമയത്തിനകം അപ്പീലിൽ തർക്കിക്കുന്ന തുക കെട്ടിവെക്കുകയോ കോടതി ഉചിതമെന്നു കരുതുന്ന ജാമ്യം നൽകുകയോ ചെയ്യാൻ ഓർഡർ XLI ചട്ടം 1(3) അപ്പീൽ നൽകുന്നയാളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. കെട്ടിവെക്കുകയോ ജാമ്യം നൽകുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഓർഡർ XLI ചട്ടം 5(5) ഡിക്രിയുടെ എക്സിക്യൂഷൻ സ്റ്റേ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് കോടതിയെ തടയുന്നു.

ആരും ഹാജരാകാത്തതിനാൽ എന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി. എനിക്ക് എന്തു ചെയ്യാം?

ഹാജരാകുന്നതിൽ നിന്ന് മതിയായ കാരണത്താൽ നിങ്ങൾ തടയപ്പെട്ടുവെന്ന് കാണിച്ച്, ഓർഡർ XLI ചട്ടം 19 പ്രകാരം അപ്പീൽ വീണ്ടും സ്വീകരിക്കാൻ അപ്പീൽ കോടതിയിൽ അപേക്ഷിക്കുക. തള്ളിയ തീയതി മുതൽ മുപ്പതു ദിവസമാണ് കാലാവധി (ആർട്ടിക്കിൾ 122, ലിമിറ്റേഷൻ നിയമം, 1963). കോടതിക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ, ചെലവു സംബന്ധിച്ചോ മറ്റോ ഉള്ള വ്യവസ്ഥകളിൽ അപ്പീൽ വീണ്ടും സ്വീകരിക്കണം. തനിക്കെതിരെ അപ്പീൽ ex parte കേട്ട എതിർകക്ഷിക്കും സമാനമായി ഓർഡർ XLI ചട്ടം 21 പ്രകാരം പുനർവാദം കേൾക്കലിന് അപേക്ഷിക്കാം.

ഈ ഉത്തരങ്ങൾ വിജ്ഞാനപരമായ സംഗ്രഹങ്ങളാണ്; ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിഗത കേസിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമോപദേശമല്ല.

എൻഗേജ്മെന്റ്

ഗൗരവമുള്ള ചോദ്യത്തിന് വേണ്ടത് വായിച്ചു പഠിച്ച ബ്രീഫ് ആണ്.

കോൺഫറൻസുകൾ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത്, G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi എന്ന വിലാസത്തിലാണ്. കത്തിടപാടുകൾ പ്രിൻസിപ്പൽ തന്നെ വായിക്കുന്നു.

നിരാകരണം ഓഫീസ് ജോലി സ്വീകരിക്കുന്ന മേഖലകളാണ് ഈ പേജ് വിവരിക്കുന്നത്; ഇത് വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ മാത്രമുള്ളതാണ്, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ ചട്ടങ്ങൾ, അധ്യായം II, ഭാഗം VI, ചട്ടം 36 പാലിച്ചാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്, ഇത് പരസ്യമോ കക്ഷികളെ തേടലോ അല്ല. ഇവിടെയുള്ളതൊന്നും നിയമോപദേശമല്ല; ഇത് വായിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അഭിഭാഷക-കക്ഷി ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നുമില്ല.

ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ ചട്ടങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്ന പ്രകാരം, Lokesh Bhardwaj Law Offices-ന്റെ ജോലിയെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവിവരങ്ങളാണ് ഈ പേജ് നൽകുന്നത്. ഇത് നിയമോപദേശമല്ല; ഇത് അഭിഭാഷക-കക്ഷി ബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുന്നുമില്ല. രേഖാമൂലം സമ്മതിച്ച എൻഗേജ്മെന്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമാണ് LBLO ഒരു കേസിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

അവസാനം പുനഃപരിശോധിച്ചത്: 16/11/2026. Lokesh Bhardwaj Law Offices.

16/11/2026-ലെ നിയമസ്ഥിതി.

WhatsApp