Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ

ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਮਿਲੇਗੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਨਾ ਪੜ੍ਹੋ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ

ਦੀਵਾਨੀ ਦਾਅਵੇ: ਵਸੂਲੀ, ਕਬਜ਼ਾ, ਹੁਕਮ-ਇਮਤਨਾਈ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਐਲਾਨ

ਦੀਵਾਨੀ ਦਾਅਵੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਪੈਸਾ, ਜਾਇਦਾਦ, ਕੁਝ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ, ਸਾਂਝੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵੰਡ, ਜਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਅਵਾ, ਸੰਮਨ, ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ, ਮੁੱਦੇ, ਸਬੂਤ, ਬਹਿਸ, ਡਿਕਰੀ, ਇਜਰਾ।
ਦੀਵਾਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ

ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋਗੇ

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਅਵਾ, ਮੁੱਦਈ, ਮੁਦਾਲਾ (Plaint, plaintiff, defendant)
ਦਾਅਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ
ਮੁਦਾਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ। ਵਪਾਰਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 30 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਦਾਇਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜੋ 120 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਬਾਹਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਵਾਬ-ਉਲ-ਜਵਾਬ (Replication)
ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ ਤੇ ਮੁੱਦਈ ਦਾ ਜਵਾਬ।
ਮੁੱਦੇ (Issues)
ਉਹ ਸਵਾਲ ਜੋ ਅਦਾਲਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਬੂਤ ਦਾ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਅਤੇ ਜਿਰ੍ਹਾ (Affidavit of evidence and cross-examination)
ਗਵਾਹ ਸਬੂਤ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਿਕਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ (Decree and judgment)
ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਸਮੀ ਹੁਕਮ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਮੁੱਢਲੀ ਡਿਕਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਡਿਕਰੀ (Preliminary decree and final decree)
ਵੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਹੱਦਾਂ-ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ (by metes and bounds) ਵੰਡਦੀ ਹੈ।
ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ (Mesne profits)
ਜਾਇਦਾਦ ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ।
Lis pendens (ਲਿਸ ਪੈਂਡੈਂਸ)
ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿ ਦਾਅਵੇ ਦੌਰਾਨ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Ex parte (ਐਕਸ ਪਾਰਟੇ), ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ
ਉਸ ਧਿਰ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜੋ ਸੰਮਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਕੋਰਟ ਫ਼ੀਸ (Court fee)
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੇ ਦੇਣਯੋਗ, ਅਕਸਰ ਰਾਹਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ad valorem)।
ਇਜਰਾ, ਕੁਰਕੀ, ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਵਾਰੰਟ (Execution, attachment, warrant of possession)
ਉਹ ਕਦਮ ਜੋ ਡਿਕਰੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ

1. ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਚੋਣ।

2. ਵਪਾਰਕ ਦਾਅਵੇ।

ਵਪਾਰਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:

ਇਹ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

3. ਸਬੂਤ।

ਦੀਵਾਨੀ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਹਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਇਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਬੂਤ (ਈਮੇਲਾਂ, ਸੁਨੇਹੇ, CCTV) ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਕਸ਼ਯ ਅਧਿਨਿਯਮ, 2023 (Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023) ਦੀ ਧਾਰਾ 63 ਹੇਠ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 01/07/2024 ਤੋਂ ਐਵੀਡੈਂਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 65B ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।

4. ਇਜਰਾ।

ਪੈਸੇ ਦੀ ਡਿਕਰੀ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਡਿਕਰੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

5. ਅਪੀਲਾਂ।

ਪਹਿਲੀ ਅਪੀਲ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਅਪੀਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਠੋਸ ਸਵਾਲ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਜੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ

ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਨੇ 2023 ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕੀ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ?

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਰ ਅਦਾਇਗੀ ਬਕਾਇਆ ਹੋਈ। ਮਿਆਦ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਦਸਤਖ਼ਤਸ਼ੁਦਾ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ, ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਅੰਸ਼ਕ ਅਦਾਇਗੀ, ਨਵੀਂ ਮਿਆਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਮਿਆਦ ਐਕਟ, 1963 (Limitation Act, 1963) ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 18 ਅਤੇ 19)। ਹਰ ਬਿੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।

ਕੀ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਦਾਅਵਾ ਦਾਇਰ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਦਾਅਵਾ?

ਸੰਖੇਪ ਦਾਅਵਾ ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਦਾਅਵਾ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ। ਆਮ ਦਾਅਵਾ ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੱਥ ਵਿਵਾਦਤ ਹੋਣ।

ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮੇਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਰ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਤਬਾਦਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮ-ਇਮਤਨਾਈ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਵੰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ। ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਵੀ ਛਪਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੀਵਾਨੀ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਕਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ। ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮ ਅਕਸਰ ਅਮਲੀ ਨਤੀਜਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਖ਼ਰਚੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਅਦਾਲਤਾਂ ਖ਼ਰਚੇ ਦਿਵਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੋਂ "ਖ਼ਰਚੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ" (costs follow the event) ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਕੰਮ ਸੌਂਪਣਾ

ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।

ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਬੇਦਾਅਵਾ ਇਹ ਪੰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ, ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ (Bar Council of India Rules), ਅਧਿਆਇ II, ਭਾਗ VI, ਨਿਯਮ 36 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹੈ ਨਾ ਕੰਮ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼। ਇੱਥੇ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਇਹ ਪੰਨਾ Bar Council of India Rules ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਨੁਸਾਰ Lokesh Bhardwaj Law Offices ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। LBLO ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਐਂਗੇਜਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੀਖਿਆ: 15/11/2026। Lokesh Bhardwaj Law Offices।

ਕਾਨੂੰਨ 15/11/2026 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ।

WhatsApp