കോടതിയലക്ഷ്യം
സിവിൽ, ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം: ഹർജി കൊണ്ടുവരുന്നവർക്കും അതിന് മറുപടി പറയേണ്ടവർക്കും വേണ്ടി.
കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് അനുസരിക്കപ്പെടാനുള്ളതാണ്; ആ അനുസരണം ഉറപ്പാക്കാനും നീതിനിർവഹണത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും കോടതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന മാർഗമാണ് കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം. Lokesh Bhardwaj Law Offices (LBLO) കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികളിൽ ഇരുപക്ഷത്തും പ്രവർത്തിക്കുന്നു: തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ ഉത്തരവുകൾ പാലിക്കപ്പെടാത്ത കക്ഷികൾക്കു വേണ്ടിയും, ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന അനുസരണക്കേടോ നീതിയിൽ ഇടപെടുന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസ്താവനയോ വിശദീകരിക്കാൻ വിളിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തികൾക്കും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും പൊതു അധികാരികൾക്കും വേണ്ടിയും. ജോലി മുഖ്യമായും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലാണ് നടത്തുന്നത്; അപ്പീലുകൾ അതിന്റെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചുകളിലും ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതിയിലും.
ഈ അധികാരം നിയമം വഴിയുള്ളതാകുന്നതിനു മുമ്പേ ഭരണഘടനാപരമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 129 സുപ്രീം കോടതിയെയും, അനുച്ഛേദം 215 ഓരോ ഹൈക്കോടതിയെയും, തന്നോടുള്ള അലക്ഷ്യത്തിന് ശിക്ഷിക്കാനുള്ള അധികാരം ഉൾപ്പെടെ അത്തരം കോടതിയുടെ എല്ലാ അധികാരങ്ങളുമുള്ള കോർട്ട് ഓഫ് റെക്കോർഡ് ആക്കുന്നു. കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971 കുറ്റം നിർവചിക്കുകയും, പ്രതിരോധങ്ങൾ നിരത്തുകയും, ശിക്ഷ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും, നടപടിക്രമം നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; തനിക്കു കീഴിലുള്ള കോടതികളോടുള്ള അലക്ഷ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും വകുപ്പ് 10 ഹൈക്കോടതിക്ക് അതേ അധികാരം നൽകുന്നു. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ, 25/02/2025-ന് വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത കണ്ടംപ്റ്റ് ഓഫ് കോർട്ട്സ് (ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി) റൂൾസ്, 2025 (Contempt of Courts (Delhi High Court) Rules, 2025) ആണ് നടപടികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.
ഓഫീസ് ഏറ്റെടുക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ
- മനഃപൂർവമുള്ള അനുസരണക്കേടിന് സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികൾ
- കോടതിക്കു നൽകിയ ഉറപ്പുകളുടെ ലംഘനം
- കോടതിയലക്ഷ്യം ആരോപിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ പ്രതിരോധം
- പൊതു അധികാരികൾക്കെതിരായ കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികൾ
- ഉത്തരവ് പാലിച്ചതിന്റെ സത്യവാങ്മൂലങ്ങളും കോടതിയലക്ഷ്യം പരിഹരിക്കലും
- ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം: അപകീർത്തിപ്പെടുത്തലും ഇടപെടലും
- ലോ ഓഫീസറുടെ സമ്മതത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ
- കീഴ്ക്കോടതികളോടുള്ള അലക്ഷ്യവും റഫറൻസുകളും
- കോടതിയോടുള്ള മാപ്പപേക്ഷകളും ഉറപ്പുകളും
- സത്യവും ന്യായമായ അഭിപ്രായപ്രകടനവും പ്രതിരോധങ്ങളായി
- 1971-ലെ നിയമത്തിന്റെ വകുപ്പ് 19 പ്രകാരമുള്ള അപ്പീലുകൾ
- സുപ്രീം കോടതിയുടെ കോടതിയലക്ഷ്യ അധികാരപരിധി
ജോലി നടത്തുന്ന രീതി
ഒരു സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജിക്ക്, അത് ആശ്രയിക്കുന്ന ഉത്തരവിന്റെ അത്ര ബലമേയുള്ളൂ. എന്തെങ്കിലും ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിനു മുമ്പ്, ഉത്തരവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്തു നിർദേശിക്കുന്നു എന്നറിയാൻ LBLO അത് വായിക്കുന്നു, അത് എതിർകക്ഷിക്ക് എപ്പോൾ നൽകി അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോൾ അയാളുടെ അറിവിൽ വന്നു എന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു, ഉത്തരവ് പാലിച്ചില്ലെന്നും അത് മനഃപൂർവമാണെന്നും കാണിക്കുന്ന കത്തിടപാടുകൾ ശേഖരിക്കുന്നു; കാരണം പാലിക്കാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കഴിയാതെ വരുന്നതോ, ന്യായമായും രണ്ടു രീതിയിൽ വായിക്കാവുന്ന ഉത്തരവോ സാധാരണ കോടതിയലക്ഷ്യമല്ല. വകുപ്പ് 20-ലെ ഒരു വർഷ പരിധി തുടക്കത്തിൽ തന്നെ കണക്കാക്കുന്നു. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ, ഉത്തരവ്, അത് അറിയിച്ചതിന്റെ തെളിവ്, പാലിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന നോട്ടീസ്, വീഴ്ചയുടെ രേഖ എന്നിവ സഹിതമാണ് ഹർജി നൽകുന്നത്; ഭേദഗതി ചെയ്ത 2025-ലെ ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരം, നിലവിലുള്ള ഒരു കേസിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജി ആ കേസ് കേൾക്കുന്ന ബെഞ്ചിനു മുമ്പാകെ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ഓഫീസ് എതിർകക്ഷിക്കു വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ചോദ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്: ഉത്തരവ് വ്യക്തമായിരുന്നോ, അത് അറിഞ്ഞിരുന്നോ, പാലിക്കൽ സാധ്യമായിരുന്നോ, എന്തെങ്കിലും കാലതാമസം വിശദീകരിക്കാനാകുമോ. ഉത്തരവ് പാലിച്ചതായോ അതിനുള്ള വിശ്വസനീയമായ സമയക്രമമോ കാണിക്കുന്ന സത്യവാങ്മൂല രൂപത്തിലുള്ള മറുപടിക്ക് സാധാരണ വാദത്തേക്കാൾ വിലയുണ്ട്. ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം അർധ ക്രിമിനൽ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്; കുറ്റാരോപണം കർശനമായി തെളിയിക്കണം.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യവും ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്ത്?
കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 2(b), ഒരു കോടതിയുടെ ഏതെങ്കിലും വിധി, ഡിക്രി, നിർദേശം, ഉത്തരവ്, റിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു പ്രോസസ് മനഃപൂർവം അനുസരിക്കാതിരിക്കുന്നതിനെയോ, കോടതിക്കു നൽകിയ ഉറപ്പ് മനഃപൂർവം ലംഘിക്കുന്നതിനെയോ സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യമായി നിർവചിക്കുന്നു. കോടതിയെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുകയോ അതിന്റെ അധികാരത്തെ താഴ്ത്തിക്കെട്ടുകയോ ചെയ്യുന്ന, ഒരു ജുഡീഷ്യൽ നടപടിയുടെ ശരിയായ ഗതിയെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുകയോ അതിൽ ഇടപെടുകയോ ചെയ്യുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും വിധത്തിൽ നീതിനിർവഹണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ഏതെങ്കിലും കാര്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനെയോ ഏതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നതിനെയോ വകുപ്പ് 2(c) ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യമായി നിർവചിക്കുന്നു. സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യം ഒരു കക്ഷിയുടെ അവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം കോടതിയുടെ തന്നെ അധികാരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് കോടതിക്ക് എന്തു ശിക്ഷ നൽകാം?
കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 12(1) പ്രകാരം, കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ആറു മാസം വരെ വെറും തടവോ, 2,000 രൂപ വരെ പിഴയോ, രണ്ടും കൂടിയോ ശിക്ഷ നൽകാം. ഇതിലും വലിയ ശിക്ഷ നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് വകുപ്പ് 12(2) ഏതു കോടതിയെയും തടയുന്നു. സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യത്തിൽ, പിഴകൊണ്ട് നീതിയുടെ ലക്ഷ്യം നിറവേറില്ലെങ്കിൽ, പകരം ആറു മാസം വരെ സിവിൽ ജയിലിൽ തടങ്കലിൽ വെക്കാൻ ഉത്തരവിടാൻ വകുപ്പ് 12(3) കോടതിയെ അനുവദിക്കുന്നു. കോടതിയലക്ഷ്യം നീതിയുടെ ശരിയായ ഗതിയിൽ സാരമായി ഇടപെടുകയോ, സാരമായി ഇടപെടാൻ ഇടയാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ ഒരു ശിക്ഷയും നൽകാൻ പാടില്ലെന്ന് വകുപ്പ് 13(a) കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. മൂല ഉത്തരവ് പാലിക്കാനും കോടതികൾ സാധാരണ നിർദേശിക്കാറുണ്ട്.
കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജി നൽകാൻ സമയപരിധിയുണ്ടോ?
ഉണ്ട്. കോടതിയലക്ഷ്യം നടന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന തീയതി മുതൽ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, സ്വമേധയാ ആയാലും അല്ലാതെയായാലും, കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികൾ തുടങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 20 ഏതു കോടതിയെയും വിലക്കുന്നു. അപേക്ഷ ആ ഒരു വർഷത്തിനകം നൽകണം എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥമെന്നും, കാലതാമസം മാപ്പാക്കാനുള്ള അപേക്ഷ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും സുപ്രീം കോടതി വ്യാഖ്യാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്തരവ് പാലിക്കേണ്ടിയിരുന്ന തീയതി മുതൽ വർഷം കണക്കാക്കി, അത് അവസാനിക്കുന്നതിന് ഏറെ മുമ്പേ ഹർജി നൽകുന്നതാണ് സുരക്ഷിതമായ വഴി. ഇതിനു പുറമെ, വകുപ്പ് 19 പ്രകാരമുള്ള അപ്പീൽ ഹൈക്കോടതി ബെഞ്ചിനു മുമ്പാകെ മുപ്പതു ദിവസത്തിനകവും, സുപ്രീം കോടതിയിൽ അറുപതു ദിവസത്തിനകവും നൽകണം.
മാപ്പപേക്ഷ എനിക്കെതിരായ കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കുമോ?
അവസാനിപ്പിച്ചേക്കാം, എന്നാൽ അതൊരു പ്രതിരോധമല്ല. കോടതിക്ക് തൃപ്തികരമായ വിധം മാപ്പപേക്ഷ നൽകിയാൽ പ്രതിയെ വിട്ടയക്കാനോ ശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്യാനോ കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 12(1)-ന്റെ പ്രൊവിസോ കോടതിയെ അനുവദിക്കുന്നു; മാപ്പപേക്ഷ സദുദ്ദേശ്യത്തോടെ നൽകിയതാണെങ്കിൽ, അത് ഉപാധികളോടെയുള്ളതോ സോപാധികമോ ആണെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം നിരസിക്കരുതെന്ന് വിശദീകരണം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. മാപ്പപേക്ഷ ആത്മാർത്ഥമായിരിക്കണമെന്നും, ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ വൈകി നൽകുന്ന മാപ്പപേക്ഷ നിരസിക്കപ്പെടാമെന്നും സുപ്രീം കോടതി ആവർത്തിച്ച് വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്. സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യത്തിൽ, ഉത്തരവ് പാലിക്കുക കൂടി ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ മാപ്പപേക്ഷ അപൂർവമായേ സ്വീകരിക്കാറുള്ളൂ.
ഒരാൾക്കെതിരെ ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികൾ എനിക്കു തന്നെ തുടങ്ങാനാകുമോ?
സ്വന്തം നിലയ്ക്ക് പറ്റില്ല. കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 15(1) പ്രകാരം, സുപ്രീം കോടതിക്കോ ഹൈക്കോടതിക്കോ സ്വമേധയാ, അല്ലെങ്കിൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിന്റെ അപേക്ഷയിന്മേൽ, അല്ലെങ്കിൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിന്റെ രേഖാമൂലമുള്ള സമ്മതത്തോടെ മറ്റേതെങ്കിലും വ്യക്തി നൽകുന്ന അപേക്ഷയിന്മേൽ നടപടിയെടുക്കാം. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ കാര്യത്തിൽ, കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിർദേശിക്കുന്ന ഒരു ലോ ഓഫീസറുടെ അപേക്ഷയ്ക്കും, ആ ലോ ഓഫീസറുടെ രേഖാമൂലമുള്ള സമ്മതത്തോടെ മറ്റേതെങ്കിലും വ്യക്തി നൽകുന്ന അപേക്ഷയ്ക്കും വകുപ്പ് 15(1)(c) കൂടി വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. കീഴ്ക്കോടതിയോടുള്ള ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം, വകുപ്പ് 15(2) പ്രകാരം, ആ കോടതിയുടെ റഫറൻസിലൂടെയോ ലോ ഓഫീസറുടെ അപേക്ഷയിലൂടെയോ ആണ് ഹൈക്കോടതിയിൽ എത്തുന്നത്. ക്രിമിനൽ കോടതിയലക്ഷ്യം കുറഞ്ഞത് രണ്ടു ജഡ്ജിമാരുള്ള ബെഞ്ച് കേൾക്കണമെന്ന് വകുപ്പ് 18 നിഷ്കർഷിക്കുന്നു.
കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടികളിൽ ഏതെല്ലാം പ്രതിരോധങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്?
കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971 പലതും നിരത്തുന്നുണ്ട്. നടപടി നിലവിലുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ പ്രസാധകന് ന്യായമായ കാരണങ്ങളില്ലാതിരുന്നിടത്ത്, നിഷ്കളങ്കമായ പ്രസിദ്ധീകരണത്തെ വകുപ്പ് 3 സംരക്ഷിക്കുന്നു. ജുഡീഷ്യൽ നടപടിയുടെ ന്യായവും കൃത്യവുമായ റിപ്പോർട്ടിനെ വകുപ്പ് 4 സംരക്ഷിക്കുന്നു; വാദം കേട്ട് അന്തിമമായി തീർപ്പാക്കിയ കേസിന്റെ മെറിറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ന്യായമായ അഭിപ്രായപ്രകടനത്തെ വകുപ്പ് 5 സംരക്ഷിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കോടതിയിലെ പ്രിസൈഡിംഗ് ഓഫീസറെക്കുറിച്ച് മേൽക്കോടതിക്ക് സദുദ്ദേശ്യത്തോടെ നൽകുന്ന പരാതിയെ വകുപ്പ് 6 സംരക്ഷിക്കുന്നു; ചേംബറിലോ രഹസ്യമായോ (ഇൻ ക്യാമറ) നടക്കുന്ന നടപടികളുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് വകുപ്പ് 7 ബാധകമാണ്. നിലവിലുള്ള മറ്റു പ്രതിരോധങ്ങളെ വകുപ്പ് 8 നിലനിർത്തുന്നു; പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിലുള്ളതും അപേക്ഷ സദുദ്ദേശ്യത്തോടെയുള്ളതുമാണെങ്കിൽ സത്യത്തെ പ്രതിരോധമായി വകുപ്പ് 13(b) അനുവദിക്കുന്നു.
കോടതി ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കാത്തതിന് ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ഉത്തരവാദിയാക്കാനാകുമോ?
ആകും. കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 2(b) പ്രകാരമുള്ള സിവിൽ കോടതിയലക്ഷ്യം, ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കാൻ ഉത്തരവാദികളായ സർക്കാർ വകുപ്പിലെയോ പൊതു അധികാരസ്ഥാപനത്തിലെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഉൾപ്പെടെ, ഒരു ഉത്തരവിനാൽ ബാധ്യസ്ഥരായ എല്ലാവർക്കും ബാധകമാണ്; ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 215 പ്രകാരമാണ് ഹൈക്കോടതി ഈ അധികാരം പ്രയോഗിക്കുന്നത്. ഭരണപരമായ ബുദ്ധിമുട്ടോ ഫയലുകൾ തീർപ്പാകാതെ കിടക്കുന്നതോ സംബന്ധിച്ച വാദങ്ങൾ, മനഃപൂർവമുള്ള അനുസരണക്കേടിന് ഒഴികഴിവായി സാധാരണ സ്വീകരിക്കാറില്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ സമയത്തിനകം പാലിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു അധികാരി, സമയപരിധിക്കു മുമ്പ് സമയം നീട്ടാനോ ഉത്തരവിൽ മാറ്റം വരുത്താനോ കോടതിയിൽ അപേക്ഷിക്കണം; ഉത്തരവ് സ്റ്റേ ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അപ്പീൽ നൽകിയെന്നത് അത് പാലിക്കാതിരിക്കാൻ ന്യായമല്ല. ജഡ്ജിമാരെയും മജിസ്ട്രേറ്റുമാരെയും വകുപ്പ് 16 അതേ രീതിയിൽ കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ബാധ്യസ്ഥരാക്കുന്നു.
കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് എന്നെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാമോ?
നൽകാം. കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ശിക്ഷിക്കുന്ന ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിനെതിരെ കോടതിയലക്ഷ്യ നിയമം, 1971-ലെ വകുപ്പ് 19 അവകാശമെന്ന നിലയിൽ അപ്പീൽ നൽകുന്നു: സിംഗിൾ ജഡ്ജിയിൽ നിന്ന് കുറഞ്ഞത് രണ്ടു ജഡ്ജിമാരുള്ള ബെഞ്ചിലേക്കും, ബെഞ്ചിൽ നിന്ന് സുപ്രീം കോടതിയിലേക്കും. ഹൈക്കോടതി ബെഞ്ചിനു മുമ്പാകെ മുപ്പതു ദിവസത്തിനകവും സുപ്രീം കോടതിയിൽ അറുപതു ദിവസത്തിനകവും അപ്പീൽ നൽകണം. അപ്പീൽ തീർപ്പാകും വരെ അപ്പീൽ കോടതിക്ക് ശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാം, അപ്പീൽക്കാരനെ ജാമ്യത്തിൽ വിടാം, കോടതിയലക്ഷ്യം പരിഹരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അപ്പീൽ കേൾക്കാം. ശിക്ഷ വിധിക്കുന്ന ഉത്തരവിനെതിരെ മാത്രമേ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കൂ, നടപടികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഉത്തരവിനെതിരെ നിലനിൽക്കില്ല എന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഈ ഉത്തരങ്ങൾ വിജ്ഞാനപരമായ സംഗ്രഹങ്ങളാണ്; ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിഗത കേസിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമോപദേശമല്ല.
ഗൗരവമുള്ള ചോദ്യത്തിന് വേണ്ടത് വായിച്ചു പഠിച്ച ബ്രീഫ് ആണ്.
കോൺഫറൻസുകൾ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത്, G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi എന്ന വിലാസത്തിലാണ്. കത്തിടപാടുകൾ പ്രിൻസിപ്പൽ തന്നെ വായിക്കുന്നു.
← എല്ലാ പ്രാക്ടീസ് മേഖലകളും