Lokesh Bhardwaj Law Offices ← ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ

ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਮਿਲੇਗੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੰਨਾ ਪੜ੍ਹੋ

Lokesh Bhardwaj Law Offices · ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ

AI, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਅਤੇ AI ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ

ਦੋ ਸਵਾਲ ਭਾਰੂ ਹਨ: ਕੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਜੋ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇਨਪੁੱਟ, ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਗਦਾਨ, ਲੇਖਕਤਾ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਸਪੁਰਦਗੀ, ਝਗੜੇ।
AI ਜੋ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ?

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ

ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋਗੇ

ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ (Author and owner)
ਕਾਨੂੰਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਚਨਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਹੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ।
ਮੌਲਿਕਤਾ (Originality)
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸ਼ਰਤ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਰਚਨਾ (Computer-generated work)
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਚਨਾ ਬਣਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ AI ਨਾਲ ਬਣੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵਾਜਬ ਵਰਤੋਂ (Fair dealing)
ਸੀਮਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਖੋਜ, ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ।
ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਸਪੁਰਦਗੀ (Licence and assignment)
ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ, ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ।
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (Training on copyrighted works)
ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਤ ਸਵਾਲ, ਜਿਸ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅੱਗੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ

ਕਦਮ 1: ਜਾਣੋ ਕਿ ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ

ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਮੌਲਿਕ ਸਾਹਿਤਕ, ਕਲਾਤਮਕ, ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸਾਊਂਡ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੱਥ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਕਦਮ 2: ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ANI ਕੇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਬਾਰੇ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਏ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ:

ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਊਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਕਦਮ 3: ਆਊਟਪੁੱਟ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ

ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ AI ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਆਊਟਪੁੱਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਗਾਹਕਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰੀਲਾਂਸਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਊਟਪੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਧਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਦਮ 4: ਹੱਕ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ

ਜਿਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਨਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

ਸਵਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ

ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੇ AI ਮਾਡਲ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ?

ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮਨਾਮਾ (interim injunction) ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਇਨਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ, ਦੋਵੇਂ ਲੰਬਿਤ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਸਟਾਫ਼ ਵੱਲੋਂ AI ਟੂਲ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ?

ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਟੂਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ AI ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ per se ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ, ਖੋਜੀ ਕਦਮ (inventive step) ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਕਸੌਟੀਆਂ ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰੇ।

ਇਹ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਕੰਮ ਸੌਂਪਣਾ

ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।

ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਬੇਦਾਅਵਾ ਇਹ ਪੰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ, ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ (Bar Council of India Rules), ਅਧਿਆਇ II, ਭਾਗ VI, ਨਿਯਮ 36 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹੈ ਨਾ ਕੰਮ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼। ਇੱਥੇ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਇਹ ਪੰਨਾ Lokesh Bhardwaj Law Offices ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮ (Bar Council of India Rules) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਮੁਵੱਕਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। LBLO ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈ ਐਂਗੇਜਮੈਂਟ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 14/11/2026 ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੀ।

WhatsApp