Lokesh Bhardwaj Law Offices ← అన్ని ప్రాక్టీస్ విభాగాలు

ఈ పేజీ ఇంగ్లీషులో రాసిన పేజీకి అనువాదం. రెండింటి మధ్య తేడా ఉన్న చోట ఇంగ్లీషు పాఠమే చెల్లుతుంది. ఇంగ్లీషు పేజీని చదవండి

Lokesh Bhardwaj Law Offices · న్యాయవాదులు మరియు న్యాయ సలహాదారులు, న్యూఢిల్లీ · lokeshbhardwajlawoffices.com
ప్రాక్టీస్ విభాగం

దేవాలయాలు, మతపరమైన ఎండోమెంట్లు, వంశపారంపర్య హక్కులు

భారతీయ చట్టంలో, దేవత ఆస్తిని కలిగి ఉండగల న్యాయ వ్యక్తి (juristic person).

న్యాయ వ్యక్తిగా దేవత, సేవాయిత్ లేదా ట్రస్టు నిర్వహణ; వంశపారంపర్య పూజారి వంతులు; ఆస్తికి రక్షణ; కోర్టు పథకాలు.
దేవత, దాని ఆస్తి, దాని సేవకులు

క్లుప్తంగా

మీకు వినిపించే పదాలు

న్యాయ వ్యక్తిగా దేవత (విగ్రహం) (Deity as a juristic person)
చట్టంలో దేవత ఆస్తిని కలిగి ఉంటుంది. దాని ప్రయోజనాలకు సేవాయిత్ లేదా నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.
సేవాయిత్, మహంత్, పూజారి, ట్రస్టీ (Shebait, mahant, pujari, trustee)
  • సేవాయిత్ (shebait): దేవత వ్యవహారాల నిర్వాహకుడు;
  • మహంత్ (mahant): మఠం (ఒక మత సంస్థ) అధిపతి;
  • పూజారి (pujari): పూజ చేసే అర్చకుడు;
  • ట్రస్టీ (trustee): ట్రస్ట్ డీడ్ కింద నిర్వాహకుడు.
పాలి, బారి (పూజ వంతు) (Turn of worship)
వంశపారంపర్య హక్కులున్న కుటుంబాల మధ్య వంతుల మార్పిడి.
చఢావా (కానుకలు) (Chadhava)
క్షేత్రం వద్ద అందే నగదు, వస్తు రూపంలోని కానుకలు. వాటిలో వాటా పొందే హక్కులే తరచుగా వివాదానికి కేంద్రం.
ప్రజా మత ట్రస్టు, ప్రైవేట్ ఎండోమెంట్ (Public religious trust and private endowment)
ప్రజలకు అంకితమైనది, లేదా ఒక కుటుంబ పూజకు అంకితమైనది.
స్కీమ్ దావా (Scheme suit)
నిర్వహణ పథకాన్ని రూపొందించడం కోసం వేసే దావా.
దేవోత్తర ఆస్తి (Debutter property)
దేవతకు అంకితమైన ఆస్తి.
మత శాఖ (Religious denomination)
ఉమ్మడి విశ్వాసం, ఉమ్మడి ఆధ్యాత్మిక వ్యవస్థ, ప్రత్యేకమైన పేరు ఉన్న వ్యక్తుల సమూహం. దాని హక్కులను ఆర్టికల్ 26 రక్షిస్తుంది.
అత్యవసర మతాచారం (Essential religious practice)
ఒక ఆచారం మతంలో అత్యవసరమైన లేదా అంతర్భాగమైన అంశమా, అందువల్ల మత విషయంగా రక్షణ పొందుతుందా అని నిర్ణయించడానికి కోర్టులు వర్తింపజేసే పరీక్ష.

వివరంగా

1. రాజ్యాంగ చట్రం.

ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత, ఆరోగ్యం, ఇతర ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి, ఆర్టికల్ 25(1) అంతరాత్మ స్వేచ్ఛకు, మతాన్ని స్వేచ్ఛగా ప్రకటించే, ఆచరించే, ప్రచారం చేసే హక్కుకు హామీ ఇస్తుంది. మతాచారంతో ముడిపడిన ఆర్థిక, ద్రవ్య, రాజకీయ లేదా ఇతర లౌకిక కార్యకలాపాలను నియంత్రించడానికి లేదా పరిమితం చేయడానికి ఆర్టికల్ 25(2)(a) ప్రభుత్వానికి అనుమతిస్తుంది. సాంఘిక సంక్షేమం, సంస్కరణ కోసం, ప్రజా స్వభావం గల హిందూ మత సంస్థలను హిందువుల్లోని అన్ని వర్గాలకు, విభాగాలకు తెరవడం కోసం చట్టాలు చేయడానికి ఆర్టికల్ 25(2)(b) అనుమతిస్తుంది. ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత, ఆరోగ్యానికి లోబడి, ఆర్టికల్ 26 ప్రతి మత శాఖకు, లేదా దానిలోని ఏ విభాగానికైనా ఈ హక్కులు ఇస్తుంది:

ఈ హక్కులను హరించే లేదా కుదించే మేరకు ఒక చట్టాన్ని ఆర్టికల్ 13 చెల్లనిదిగా చేస్తుంది. పర్యవేక్షణ, లెక్కలు, పరిపాలనా పథకాలకు నిబంధనలు కల్పించే మత, ధార్మిక ఎండోమెంట్లపై రాష్ట్ర చట్టాలను రిట్ ప్రొసీడింగ్‌లలో ఆర్టికల్ 25, 26 ప్రమాణాలతో పరీక్షిస్తారు.

2. సుప్రీంకోర్టు ఏం తీర్పు ఇచ్చింది.

ప్రతి సవాలు సంబంధిత చట్టం, సంస్థ స్వభావం, దాని చరిత్రపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

3. సంస్థ స్వభావాన్ని గుర్తించండి.

అంకిత పత్రాలు, చరిత్ర, ప్రజల ప్రవేశం, నిధుల మూలం, ఏదైనా చట్టబద్ధ రిజిస్ట్రేషన్‌ను చదవండి. హక్కులు, వేదిక దానిపైనే ఆధారపడతాయి.

4. వంశపారంపర్య హక్కుల కేసులు.

వంశవృక్షాన్ని, వంతుల చరిత్రను నిర్మించండి. పాత డిక్రీలు, రాజీలను సేకరించండి. హక్కును స్థిరంగా వినియోగించినట్లు చూపండి. సవాళ్లు తరచుగా ఒక శాఖను మినహాయించడం, వంతును అమ్మడం లేదా తనఖా పెట్టడం, లేదా ట్రస్టుకు వంశపారంపర్య పూజారులకు మధ్య వివాదానికి సంబంధించినవి.

5. ఆస్తి.

దేవత ఆస్తిని కలిగి ఉండగల న్యాయ సంస్థ; దాని స్వాధీనం, నిర్వహణ అప్పగించిన సేవాయిత్‌ల ద్వారా అది ఆస్తిని కలిగి ఉంటుంది (Yogendra Nath Naskar v. Commissioner of Income-tax, (1969) 1 SCC 555). చట్టపరమైన అవసరం కోసం లేదా దేవత ప్రయోజనం కోసం, సరైన అధికారంతో తప్ప, దేవాలయ ఆస్తిని సాధారణంగా అమ్మడం లేదా తనఖా పెట్టడం కుదరదు. దేవత తరఫున స్వాధీనం, నిషేధాజ్ఞ కోసం దావాల ద్వారా ఆక్రమణను ఎదుర్కొంటారు.

6. నిర్వహణ వివాదాలు.

ట్రస్టు ఎన్నికలు, లెక్కలు, నిధుల దుర్వినియోగంపై వివాదాలు సివిల్ కోర్టుకు లేదా చట్టబద్ధ అధికార సంస్థకు వెళ్తాయి. తీవ్రమైన కేసుల్లో మధ్యంతర నిర్వాహకులను లేదా రిసీవర్లను నియమించవచ్చు.

7. రిట్లు.

ఒక చట్టబద్ధ సంస్థ లేదా ప్రభుత్వం దేవాలయ వ్యవహారాలపై చర్య తీసుకున్న చోట, ఆ చర్యను ఆర్టికల్ 25, 26 ప్రమాణాలతో, అది ఏ చట్టం కింద తీసుకున్నారో ఆ చట్టంతో పరీక్షించడానికి రిట్ వేయవచ్చు. ఎండోమెంట్ చట్టాలు సాధారణంగా సొంత పరిష్కార మార్గాలను కల్పిస్తాయి; సవాలు చట్టంపైనే అయితే, లేదా అధికార సంస్థ అధికార పరిధి లేకుండా వ్యవహరిస్తే తప్ప, సాధారణంగా వాటినే ముందుగా ఉపయోగిస్తారు.

ప్రజలు అడిగే ప్రశ్నలు

పూజారి హక్కు వారసత్వంగా సంక్రమించవచ్చా?

ఆచారం ద్వారా లేదా పత్రాల ద్వారా గుర్తింపు పొందిన వంశపారంపర్య హక్కులు, సంస్థ నియమాలకు, చట్టానికి లోబడి, కుటుంబంలో సంక్రమించవచ్చు.

దేవాలయ ట్రస్టు దేవాలయ భూమిని అమ్మవచ్చా?

కఠినమైన పరిమితుల్లో మాత్రమే, చట్టపరమైన అవసరం (legal necessity) కోసం లేదా దేవత ప్రయోజనం కోసం, సరైన అధికారంతో.

దేవత తరఫున ఎవరు దావా వేస్తారు?

సేవాయిత్ (shebait) లేదా మేనేజర్; మేనేజర్ ప్రయోజనం దేవత ప్రయోజనంతో విరుద్ధంగా ఉన్న చోట, నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్ (next friend).

దుర్వ్యవస్థాపనను భక్తులు సవాలు చేయవచ్చా?

ప్రజా మత ట్రస్టులో, ఆ ట్రస్టులో ఆసక్తి ఉన్న ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది, కోర్టు అనుమతితో, సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) సెక్షన్ 92 (సెక్షన్ 92 CPC) కింద దావా వేయవచ్చు; నిర్వహణ పథకాన్ని రూపొందించడం కోసం కూడా.

మా కుటుంబ వంతు (turn) మరో శాఖకు ఇచ్చేశారు. మేము ఏం చేయగలం?

వంతుల విధానం రికార్డుల ఆధారంగా డిక్లరేషన్, నిషేధాజ్ఞ కోసం దావా.

ఈ సమాధానాలు అవగాహన కోసం ఇచ్చిన సారాంశాలు; ఏ వ్యక్తిగత వ్యవహారంపైనా ఇవి న్యాయ సలహా కావు.

పని అప్పగింత

ముఖ్యమైన ప్రశ్నకు శ్రద్ధగా చదివిన బ్రీఫ్ తగినది.

సమావేశాలు ముందస్తు అపాయింట్‌మెంట్‌తో G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi లో జరుగుతాయి. ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలను ప్రిన్సిపల్ స్వయంగా చదువుతారు.

గమనిక కార్యాలయం ఏ రంగాల్లో పని స్వీకరిస్తుందో ఈ పేజీ వివరిస్తుంది; ఇది సమాచారం కోసం మాత్రమే, బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా నియమాలు (Bar Council of India Rules), చాప్టర్ II, పార్ట్ VI, రూల్ 36 కు అనుగుణంగా ప్రచురించబడింది; ఇది ప్రకటన గానీ, పని కోసం అభ్యర్థన గానీ కాదు. ఇక్కడ ఉన్నదేదీ న్యాయ సలహా కాదు, దీన్ని చదివినంత మాత్రాన న్యాయవాది-క్లయింట్ సంబంధం ఏర్పడదు.

ఈ పేజీ బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా నియమాలు (Bar Council of India Rules) అనుమతించిన మేరకు Lokesh Bhardwaj Law Offices పని గురించి సాధారణ సమాచారం ఇస్తుంది. ఇది న్యాయ సలహా కాదు, దీనివల్ల న్యాయవాది-క్లయింట్ సంబంధం ఏర్పడదు. లిఖితపూర్వకంగా అంగీకరించిన ఎంగేజ్‌మెంట్ ఆధారంగా మాత్రమే LBLO ఒక వ్యవహారంలో పని చేస్తుంది.

15/11/2026 నాటి చట్టం ప్రకారం.

WhatsApp