Lokesh Bhardwaj Law Offices ← చట్టం తెలుసుకోండి

ఈ పేజీ ఇంగ్లీషులో రాసిన పేజీకి అనువాదం. రెండింటి మధ్య తేడా ఉన్న చోట ఇంగ్లీషు పాఠమే చెల్లుతుంది. ఇంగ్లీషు పేజీని చదవండి

Lokesh Bhardwaj Law Offices · న్యాయవాదులు మరియు న్యాయ సలహాదారులు, న్యూఢిల్లీ · lokeshbhardwajlawoffices.com
రిఫరెన్స్ · పదకోశం

న్యాయ పదాల పదకోశం

కోర్టు గదిలో మీరు వినే, ఉత్తర్వులో చదివే, లేదా ఈ సైట్‌లో కనిపించే పదాలకు సరళమైన భాషలో వివరణ.

భారతీయ కోర్టుల ప్రాక్టీస్‌లో, Lokesh Bhardwaj Law Offices (LBLO) పేజీలన్నింటిలో వాడే పదాలను ఈ పదకోశం సరళమైన భాషలో వివరిస్తుంది. ప్రతి ఎంట్రీ ముందుగా సాధారణ అర్థాన్ని, ఉపయోగపడే చోట దానికి వర్తించే చట్ట నిబంధనను ఇస్తుంది. క్రిమినల్ చట్ట ప్రస్తావనలు 01/07/2024 నుంచి వర్తించే భారతీయ న్యాయ సంహిత, భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత, భారతీయ సాక్ష్య అధినియమ్‌కు సంబంధించినవి.

121 పదాలు · సమీక్షించిన తేదీ 17/10/2026 · ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటే తప్ప ఢిల్లీ మరియు కేంద్ర చట్టం

A

Ad interim (అడ్ ఇంటరిమ్)
అవతలి పక్షం జవాబు ఇవ్వక ముందే, మొదటి విచారణలో ఇచ్చే ఉత్తర్వు; మధ్యంతర దరఖాస్తుపై కోర్టు ఇరు పక్షాలను వినే వరకు కొద్ది కాలం పాటు ఉన్న స్థితిని నిలిపి ఉంచడానికి దీన్ని ఇస్తారు. వేచి ఉంటే తర్వాత సరిదిద్దలేని హాని కలిగే చోట మాత్రమే సాధారణంగా దీన్ని మంజూరు చేస్తారు.
విలువ ఆధారిత కోర్టు ఫీజు (Ad valorem court fee)
నిర్ణీత మొత్తంగా కాక, క్లెయిమ్ విలువలో శాతంగా లెక్కించే కోర్టు ఫీజు. ఢిల్లీలో, ఢిల్లీకి వర్తించే విధంగా కోర్టు ఫీజుల చట్టం, 1870 (Court Fees Act, 1870) కింద డబ్బు దావాలపై, అనేక ఆస్తి దావాలపై ఇది చెల్లించాలి; ప్లెయింట్‌లో పేర్కొన్న విలువ ఆ మొత్తాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
న్యాయవాది, వకీలు (Advocate, vakil)
అడ్వకేట్స్ చట్టం, 1961 (Advocates Act, 1961) కింద రాష్ట్ర బార్ కౌన్సిల్‌లో నమోదై, కోర్టులు, ట్రిబ్యునళ్ల ముందు హాజరయ్యే హక్కు ఉన్న వ్యక్తి. పాత పదమైన వకీలుకు వాడుక భాషలో ఇదే అర్థం. న్యాయవాది, లేదా స్వయంగా పక్షం మాత్రమే కోర్టులో కేసును వాదించవచ్చు.
అడ్వకేట్-ఆన్-రికార్డ్ (Advocate-on-Record)
సుప్రీంకోర్టు నియమాలు, 2013 (Supreme Court Rules, 2013) కింద నమోదైన న్యాయవాది; భారత సుప్రీంకోర్టులో వ్యవహారాలను దాఖలు చేయడం, పక్షం తరఫున వ్యవహరించడం వీరు మాత్రమే చేయగలరు. సీనియర్ న్యాయవాదులతో సహా ఇతర న్యాయవాదులు వాదించవచ్చు, కానీ దాఖలు, రిజిస్ట్రీతో వ్యవహారాలు అడ్వకేట్-ఆన్-రికార్డ్ ద్వారానే సాగుతాయి.
అఫిడవిట్ (Affidavit)
ఓత్ కమిషనర్ లేదా నోటరీ ముందు ప్రమాణం చేసి లేదా ధృవీకరించి ఇచ్చే వాస్తవాల లిఖితపూర్వక ప్రకటన; అది తెలిసి చెప్పిన అబద్ధమైతే సంతకం చేసిన వ్యక్తిపై ప్రాసిక్యూషన్ జరగవచ్చు. రిట్ పిటిషన్లు, మధ్యంతర దరఖాస్తులు, జవాబులు, ట్రిబ్యునళ్లలో దాఖలు చేసే చాలా పత్రాలకు అఫిడవిట్లు మద్దతుగా ఉంటాయి.
ముందస్తు బెయిల్ (Anticipatory bail)
ఒక నిర్దిష్ట కేసులో దరఖాస్తుదారు అరెస్టయితే వారిని బెయిల్‌పై విడుదల చేయాలని, BNSS లోని సెక్షన్ 482 కింద సెషన్స్ కోర్టు లేదా హైకోర్టు ఇచ్చే ఆదేశం. అరెస్టు జరిగే అవకాశం ఉందని నమ్మడానికి కారణం ఉన్న వ్యక్తి అరెస్టుకు ముందే దీన్ని కోరతారు.
ఆర్బిట్రల్ అవార్డు (Arbitral award)
ఆర్బిట్రల్ ట్రిబ్యునల్ నిర్ణయం. ఆర్బిట్రేషన్ అండ్ కన్సిలియేషన్ చట్టం, 1996 (Arbitration and Conciliation Act, 1996) కింద దీన్ని కోర్టు డిక్రీ లాగానే అమలు చేస్తారు; సెక్షన్ 34 కింద పరిమిత కారణాలపై మాత్రమే, అది అందిన మూడు నెలలలోపు దీన్ని సవాలు చేయవచ్చు, తగిన కారణం ఉంటే ఈ గడువును ముప్పై రోజులు పొడిగించవచ్చు.
ఆర్బిట్రేషన్
వివాదాలను పరిష్కరించే ప్రైవేటు పద్ధతి; ఇందులో కోర్టుకు బదులు ఒక తటస్థ ఆర్బిట్రేటర్ నిర్ణయిస్తారని పక్షాలు, సాధారణంగా తమ కాంట్రాక్టులోని ఒక క్లాజు ద్వారా, అంగీకరిస్తాయి. ఆర్బిట్రేషన్ అండ్ కన్సిలియేషన్ చట్టం, 1996 కింద నియామకం, మధ్యంతర చర్యలు, అమలు విషయాల్లో కోర్టులు సహాయపడతాయి.

B

బెయిల్ (Bail)
దర్యాప్తు లేదా విచారణ కొనసాగుతుండగా, కోర్టు విధించిన షరతులపై, పూచీదారులతో లేదా పూచీదారులు లేకుండా బాండ్‌పై నిందితుడిని కస్టడీ నుంచి విడుదల చేయడం. బెయిల్ ఇవ్వదగిన నేరాల్లో ఇది BNSS లోని సెక్షన్ 478 కింద హక్కు; బెయిల్ ఇవ్వదగని నేరాల్లో ఇది సెక్షన్ 480 మరియు 483 కింద న్యాయస్థాన విచక్షణ.
BNS
భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023 (Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023); ఇది ఇండియన్ పీనల్ కోడ్, 1860 (Indian Penal Code, 1860) స్థానంలో వచ్చింది, 01/07/2024 న లేదా ఆ తర్వాత చేసిన చర్యలకు నేరాలను, శిక్షలను నిర్వచిస్తుంది. ఆ తేదీకి ముందు జరిగిన నేరాలపై ఇండియన్ పీనల్ కోడ్ కిందే ప్రాసిక్యూషన్ కొనసాగుతుంది.
BNSS
భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత, 2023 (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023); ఇది 01/07/2024 నుంచి క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్, 1973 (Code of Criminal Procedure, 1973) స్థానంలో వచ్చింది. FIR లు, అరెస్టు, దర్యాప్తు, బెయిల్, విచారణ, అప్పీళ్లను ఇది నియంత్రిస్తుంది. ఆ తేదీన అప్పటికే పెండింగ్‌లో ఉన్న ప్రొసీడింగ్‌లు సాధారణంగా పాత కోడ్ కిందే కొనసాగుతాయి.
BSA
భారతీయ సాక్ష్య అధినియమ్, 2023 (Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023); ఇది 01/07/2024 నుంచి ఇండియన్ ఎవిడెన్స్ చట్టం, 1872 (Indian Evidence Act, 1872) స్థానంలో వచ్చింది. ఏ వాస్తవాలను రుజువు చేయవచ్చు, పత్రాలను, ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులను ఎలా రుజువు చేయాలి, రుజువు భారం ఏ పక్షంపై ఉంటుంది అన్నవి ఇది నియంత్రిస్తుంది.

C

CAT
సెంట్రల్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్ (Central Administrative Tribunal); అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్స్ చట్టం, 1985 (Administrative Tribunals Act, 1985) కింద ఏర్పాటైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల నియామకం, పదోన్నతి, క్రమశిక్షణ, వేతనం, పదవీ విరమణపై సర్వీసు వివాదాలను ఇది నిర్ణయిస్తుంది. దాని ఉత్తర్వులను హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్ ముందు సవాలు చేస్తారు.
కాజ్ లిస్ట్ (Cause list)
ఒక నిర్దిష్ట రోజున ప్రతి కోర్టు విచారణకు తీసుకునే కేసుల జాబితా; దీన్ని ముందుగానే ప్రచురిస్తారు. సుప్రీంకోర్టు, ఢిల్లీ హైకోర్టు కాజ్ లిస్ట్‌లను ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురిస్తాయి; వాటిలో కోర్టు నంబరు, ఐటెమ్ నంబరు, ప్రతి వ్యవహారాన్ని విచారించే బెంచ్ ఉంటాయి.
కాజ్ ఆఫ్ యాక్షన్ (Cause of action)
ఒక వ్యక్తికి దావా వేసే హక్కును ఇచ్చే వాస్తవాల సముదాయం. కాజ్ ఆఫ్ యాక్షన్ ఎప్పుడు, ఎక్కడ తలెత్తిందో ప్లెయింట్‌లో పేర్కొనాలి; ఎందుకంటే ఏ కోర్టుకు ప్రాదేశిక అధికార పరిధి ఉందో, లిమిటేషన్ ఏ తేదీ నుంచి మొదలవుతుందో అదే నిర్ణయిస్తుంది.
కేవియట్ (Caveat)
తనపై దరఖాస్తు వస్తుందని భావించే వ్యక్తి, ఎక్స్ పార్టీ ఉత్తర్వు ఇచ్చే ముందు కోర్టు తనను వినేలా, CPC లోని సెక్షన్ 148A కింద దాఖలు చేసే నోటీసు. ఊహించిన దరఖాస్తు ఆ సమయంలోపు దాఖలైతే తప్ప, దాఖలు చేసినప్పటి నుంచి తొంభై రోజుల పాటు ఇది అమలులో ఉంటుంది.
Certiorari (సెర్షియోరరీ)
అధికార పరిధి లేకుండా లేదా దాన్ని మించి, సహజ న్యాయ సూత్రాలను ఉల్లంఘించి, లేదా రికార్డులోనే స్పష్టంగా కనిపించే చట్టపరమైన పొరపాటుతో వ్యవహరించిన దిగువ కోర్టు, ట్రిబ్యునల్ లేదా అధికార సంస్థ నిర్ణయాన్ని హైకోర్టు లేదా సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసే రిట్.
CESTAT
కస్టమ్స్, ఎక్సైజ్ అండ్ సర్వీస్ ట్యాక్స్ అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (Customs, Excise and Service Tax Appellate Tribunal); కస్టమ్స్, సెంట్రల్ ఎక్సైజ్, సర్వీస్ ట్యాక్స్ అధికారుల ఉత్తర్వులపై, అడ్జుడికేషన్ ఉత్తర్వులు, కమిషనర్ (అప్పీల్స్) ఉత్తర్వులతో సహా, అప్పీళ్లను ఇది విచారిస్తుంది. దీని ప్రిన్సిపల్ బెంచ్ West Block 2, R.K. Puram, New Delhi లో ఉంది.
చార్జ్ మెమో (Charge memo)
ప్రభుత్వ యజమాని పెద్ద శిక్షకు సంబంధించిన శాఖాపరమైన విచారణను ప్రారంభించే పత్రం; ఇందులో అభియోగ అంశాలు (articles of charge), ఆరోపణల వివరణ, ఆధారపడిన పత్రాల, సాక్షుల జాబితాలు ఉంటాయి. లిఖితపూర్వక డిఫెన్స్ స్టేట్‌మెంట్ సమర్పించమని ఉద్యోగిని కోరతారు.
చార్జ్‌షీట్ (Chargesheet)
దర్యాప్తు పూర్తయిన తర్వాత పోలీసులు మేజిస్ట్రేట్ ముందు దాఖలు చేసే తుది నివేదిక, ఇప్పుడు BNSS లోని సెక్షన్ 193 కింద. రుజువవుతున్న నేరాలు, సేకరించిన సాక్ష్యం, సాక్షులు అందులో ఉంటాయి. ఏ నేరమూ తేలకపోతే, పోలీసులు దానికి బదులు క్లోజర్ రిపోర్ట్ దాఖలు చేస్తారు.
కాగ్నిజెన్స్ (Cognizance)
పోలీసు నివేదిక, ఫిర్యాదు లేదా ఇతర సమాచారం ఆధారంగా, నిందితుడిపై చర్య తీసుకునే ఉద్దేశంతో మేజిస్ట్రేట్ లేదా కోర్టు ఒక నేరంపై మొదటిసారి దృష్టి సారించే దశ. BNSS కింద, మేజిస్ట్రేట్లు సెక్షన్ 210 కింద కాగ్నిజెన్స్ తీసుకుంటారు.
కాంపౌండింగ్ (Compounding)
ఫిర్యాదుదారుకు, నిందితుడికి మధ్య క్రిమినల్ కేసు రాజీ; దీనికి నిర్దోషిగా విడుదల (acquittal) అయిన ప్రభావం ఉంటుంది. పక్షాలు తమంతట తామే రాజీ చేసుకోగల నేరాలను, కోర్టు అనుమతి అవసరమైన నేరాలను BNSS లోని సెక్షన్ 359 పేర్కొంటుంది; ఇతర నేరాలను రాజీ చేసుకోలేరు.
ఆలస్యం మన్నింపు (Condonation of delay)
ఆలస్యానికి తగిన కారణం చూపితే, లిమిటేషన్ గడువు తర్వాత దాఖలైన అప్పీలును లేదా దరఖాస్తును స్వీకరించడానికి కోర్టుకు ఉన్న అధికారం; ఇది లిమిటేషన్ చట్టం, 1963 (Limitation Act, 1963) లోని సెక్షన్ 5 కింద లేదా ప్రత్యేక చట్టంలోని అలాంటి నిబంధన కింద ఉంటుంది. కొన్ని చట్టాలు మన్నింపుకు పరిమితి విధిస్తాయి లేదా దాన్ని పూర్తిగా మినహాయిస్తాయి.
వినియోగదారుల కమిషన్ (Consumer commission)
వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం, 2019 (Consumer Protection Act, 2019) కింద ఉన్న మూడంచెల ఫోరమ్‌లు. చెల్లించిన ప్రతిఫలం రూ. 50 లక్షల వరకు ఉన్న ఫిర్యాదులు జిల్లా కమిషన్‌కు, రూ. 50 లక్షలకు పైన రూ. 2 కోట్ల వరకు ఉన్నవి రాష్ట్ర కమిషన్‌కు, రూ. 2 కోట్లకు పైన ఉన్నవి జాతీయ కమిషన్‌కు వెళ్తాయి.
కోర్టు ధిక్కారం (Contempt)
కోర్టు ఉత్తర్వును లేదా కోర్టుకు ఇచ్చిన హామీని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉల్లంఘించడం (సివిల్ ధిక్కారం), లేదా న్యాయ పరిపాలనను అప్రతిష్ఠపాలు చేసే లేదా దానికి ఆటంకం కలిగించే ప్రవర్తన (క్రిమినల్ ధిక్కారం); ఇది కోర్టు ధిక్కార చట్టం, 1971 (Contempt of Courts Act, 1971) కింద ఉంటుంది. ధిక్కారం జరిగిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత ప్రారంభించే ప్రొసీడింగ్‌లను సెక్షన్ 20 నిషేధిస్తుంది.
కౌంటర్ అఫిడవిట్
రిట్ పిటిషన్‌కు లేదా దరఖాస్తుకు ప్రతివాది అఫిడవిట్‌పై ఇచ్చే జవాబు; పేర్కొన్న వాస్తవాలకు, కారణాలకు ఇది సమాధానం ఇస్తుంది. ఢిల్లీ హైకోర్టులో దీన్ని దాఖలు చేయడానికి సమయాన్ని సాధారణంగా నోటీసు జారీ చేసినప్పుడే ఇస్తారు; ఆ తర్వాత పిటిషనర్ రిజాయిండర్ దాఖలు చేయవచ్చు.
క్యూరేటివ్ పిటిషన్ (Curative petition)
రివ్యూ పిటిషన్ కొట్టివేసిన తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో ఉన్న చివరి పరిష్కార మార్గం; దీన్ని Rupa Ashok Hurra v. Ashok Hurra, (2002) 4 SCC 388 లో గుర్తించారు. సహజ న్యాయ సూత్రాల ఉల్లంఘన వంటి పరిమిత కేసుల్లో మాత్రమే దీన్ని స్వీకరిస్తారు; దీనికి సీనియర్ న్యాయవాది సర్టిఫికెట్ తప్పనిసరిగా జతచేయాలి.

D

డిక్రీ (Decree)
సివిల్ దావాలో పక్షాల హక్కులను నిశ్చయంగా తేల్చే కోర్టు నిర్ణయం యొక్క అధికారిక రూపం. డిక్రీ ప్రాథమికం కావచ్చు, ముందుగా వాటాలను ప్రకటించే విభజన దావాలో లాగా, లేదా తుది డిక్రీ కావచ్చు; అమలు చేసేది డిక్రీనే.
డిఫాల్ట్ బెయిల్ (Default bail)
BNSS లోని సెక్షన్ 187(3) లో ఉన్న గడువులోపు పోలీసులు చార్జ్‌షీట్ దాఖలు చేయకపోతే హక్కుగా మారే విడుదల: మరణశిక్ష, జీవిత ఖైదు లేదా పది సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడే నేరాలకు తొంభై రోజులు, ఇతర నేరాలకు అరవై రోజులు; అయితే నిందితుడు దరఖాస్తు చేసి, బెయిల్ పూచీ సమర్పించాలి.
కూల్చివేత నోటీసు (Demolition notice)
అనధికార నిర్మాణాన్ని తొలగించమని కోరుతూ, లేదా దాన్ని ఎందుకు కూల్చకూడదో కారణం చూపమని యజమానిని కోరుతూ మునిసిపల్ సంస్థ ఇచ్చే నోటీసు; ఢిల్లీలో ఇది ఢిల్లీ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం, 1957 (Delhi Municipal Corporation Act, 1957) కింద ఉంటుంది. ఆ తర్వాత వచ్చే ఉత్తర్వుపై అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్, MCD కి అప్పీలు చేయవచ్చు.
శాఖాపరమైన విచారణ (Departmental inquiry)
ఒక ఉద్యోగిపై దుష్ప్రవర్తన అభియోగాలపై యజమాని, సాధారణంగా ప్రభుత్వం, జరిపే క్రమశిక్షణా ప్రొసీడింగ్. చాలామంది కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు విధానం CCS (CCA) నియమాలు, 1965 (CCS (CCA) Rules, 1965) లో ఉంది; విచారణ ఆ నియమాలను, సహజ న్యాయ సూత్రాలను అనుసరించాలి.
DPDP
డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టం, 2023 (Digital Personal Data Protection Act, 2023); సంస్థలు డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటాను ఎలా సేకరించాలో, ప్రాసెస్ చేయాలో ఇది నియంత్రిస్తుంది, నోటీసు మరియు సమ్మతిని తప్పనిసరి చేస్తుంది, డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియాను ఏర్పాటు చేస్తుంది. దీని నియమాలను నవంబర్ 2025 లో నోటిఫై చేశారు; చాలా బాధ్యతలు ఆ తర్వాతి పద్దెనిమిది నెలల్లో దశలవారీగా అమలులోకి వస్తాయి.
DRAT
డెట్స్ రికవరీ అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (Debts Recovery Appellate Tribunal); రికవరీ ఆఫ్ డెట్స్ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ చట్టం, 1993 (Recovery of Debts and Bankruptcy Act, 1993), SARFAESI చట్టం కింద డెట్స్ రికవరీ ట్రిబ్యునళ్ల ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లను ఇది విచారిస్తుంది. అప్పీలును స్వీకరించే ముందు సాధారణంగా బకాయి మొత్తంలో కొంత భాగాన్ని డిపాజిట్ చేయాలి.
DRT
రికవరీ ఆఫ్ డెట్స్ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ చట్టం, 1993 కింద ఉన్న డెట్స్ రికవరీ ట్రిబ్యునల్ (Debts Recovery Tribunal); రూ. 20 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రుణాల కోసం బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలు వేసే క్లెయిమ్‌లను, SARFAESI చట్టం కింద తీసుకున్న చర్యలపై రుణగ్రహీతలు, ఇతరులు వేసే దరఖాస్తులను ఇది నిర్ణయిస్తుంది.

E

ఆస్తిపై భారం (Encumbrance)
ఆస్తిపై భారంగా ఉండే ఏదైనా చార్జ్, తనఖా, లీన్, లీజు లేదా ఇతర క్లెయిమ్. సబ్-రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో రిజిస్టర్ అయిన పత్రాల సెర్చ్, దానితో పాటు రుణదాతల వద్ద, అధికార సంస్థల వద్ద చేసే విచారణలు, ఆ ఆస్తిని విక్రయించడానికి లేదా తనఖా పెట్టడానికి అడ్డంకులు లేవా అన్నది చూపిస్తాయి.
Ex parte (ఎక్స్ పార్టీ)
అవతలి పక్షం లేకుండా జరిగే ప్రొసీడింగ్ లేదా ఇచ్చే ఉత్తర్వు; నోటీసు అందిన తర్వాత వారు హాజరు కాకపోవడం వల్ల గానీ, అత్యవసరత వల్ల నోటీసు ఇవ్వడానికి వీలు కాకపోవడం వల్ల గానీ ఇలా జరుగుతుంది. గైర్హాజరుకు తగిన కారణం చూపితే ఎక్స్ పార్టీ ఉత్తర్వును లేదా డిక్రీని సాధారణంగా రద్దు చేయించుకోవచ్చు.
అమలు, ఎగ్జిక్యూషన్ (Execution)
CPC లోని ఆర్డర్ XXI కింద డిక్రీని లేదా ఉత్తర్వును అమలు చేయించే ప్రక్రియ; ఆస్తి జప్తు మరియు విక్రయం, స్వాధీనం అప్పగింత, అరెస్టు లేదా ఇతర పద్ధతుల ద్వారా ఇది జరుగుతుంది. డిక్రీని దాన్ని ఇచ్చిన కోర్టు గానీ, అమలు కోసం అది పంపిన కోర్టు గానీ అమలు చేస్తుంది.

F

FEMA
ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ మేనేజ్‌మెంట్ చట్టం, 1999 (Foreign Exchange Management Act, 1999); విదేశీ మారకద్రవ్య లావాదేవీలను, విదేశీ పెట్టుబడిని, భారతదేశంలోకి వచ్చే, బయటకు వెళ్లే రెమిటెన్స్‌లను ఇది నియంత్రిస్తుంది. ఉల్లంఘనలు సివిల్ స్వభావం కలవి; వాటిని అడ్జుడికేషన్, జరిమానా ద్వారా పరిష్కరిస్తారు, చాలావాటిని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ద్వారా కాంపౌండ్ చేయవచ్చు.
FIR
ఫస్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ రిపోర్ట్ (First Information Report): కాగ్నిజబుల్ నేరం గురించి BNSS లోని సెక్షన్ 173 కింద పోలీసులు నమోదు చేసే సమాచారం; ఇది క్రిమినల్ చట్ట ప్రక్రియను కదిలిస్తుంది. దీన్ని మౌఖికంగా, లిఖితపూర్వకంగా లేదా ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ఇవ్వవచ్చు; సమాచారం ఇచ్చిన వ్యక్తికి ఉచిత ప్రతి పొందే హక్కు ఉంది.

G

GPA
జనరల్ పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ (General Power of Attorney): తన తరఫున సాధారణంగా వ్యవహరించడానికి ఒక వ్యక్తి మరొకరికి ఇచ్చే అధికారం. GPA యాజమాన్యాన్ని బదిలీ చేయదు; Suraj Lamp and Industries v. State of Haryana, (2012) 1 SCC 656 లో సుప్రీంకోర్టు, రిజిస్టర్ అయిన కన్వేయన్స్ మాత్రమే స్థిరాస్తిపై టైటిల్‌ను బదిలీ చేస్తుందని తేల్చింది.

H

Habeas corpus (హేబియస్ కార్పస్)
మరొకరిని కస్టడీలో ఉంచిన వ్యక్తి లేదా అధికార సంస్థ, వారిని కోర్టు ముందు హాజరుపరచి నిర్బంధాన్ని సమర్థించుకోవాలని కోరే రిట్. నిర్బంధం చట్టబద్ధం కాకపోతే, కోర్టు విడుదలకు ఆదేశిస్తుంది. అక్రమ అరెస్టు, చట్టవిరుద్ధమైన ముందస్తు నిర్బంధం, చట్టవిరుద్ధమైన ప్రైవేటు కస్టడీపై దీన్ని ఉపయోగిస్తారు.

I

ఇంజంక్షన్ (Injunction)
ఒక నిర్దిష్ట పనిని చేయమని, లేదా చాలా తరచుగా చేయవద్దని ఒక పక్షాన్ని ఆదేశించే కోర్టు ఉత్తర్వు. దావా పెండింగ్‌లో ఉండగా తాత్కాలిక ఇంజంక్షన్లను CPC లోని ఆర్డర్ XXXIX కింద మంజూరు చేస్తారు; శాశ్వత, మాండేటరీ ఇంజంక్షన్లను స్పెసిఫిక్ రిలీఫ్ చట్టం, 1963 (Specific Relief Act, 1963) కింద డిక్రీ ద్వారా మంజూరు చేస్తారు.
విచారణ అధికారి (Inquiry officer)
శాఖాపరమైన విచారణ జరపడానికి, ఇరు పక్షాల సాక్ష్యాన్ని నమోదు చేయడానికి, ప్రతి అభియోగ అంశంపై నిర్ధారణలతో నివేదిక సమర్పించడానికి క్రమశిక్షణా అధికారి నియమించే అధికారి. శిక్ష విధించాలా వద్దా అన్నది విచారణ అధికారి కాదు, క్రమశిక్షణా అధికారే నిర్ణయిస్తారు.
ఇంటర్లాక్యుటరీ దరఖాస్తు (Interlocutory application)
పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులో స్టే, ఇంజంక్షన్, సవరణ, ఆలస్యం మన్నింపు లేదా పత్రాల దాఖలు నుంచి మినహాయింపు వంటి మధ్యంతర లేదా విధానపరమైన ఉత్తర్వు కోసం చేసే దరఖాస్తు. ఢిల్లీ హైకోర్టులో వీటికి రిట్ వ్యవహారాల్లో CM దరఖాస్తులుగా, దావాల్లో IA లుగా నంబర్లు ఇస్తారు.

L

క్లెయిమ్‌ను వివరిస్తూ, నిర్దిష్ట సమయంలోపు దాన్ని నెరవేర్చమని కోరుతూ న్యాయవాది పంపే అధికారిక లేఖ; తరచుగా దావా లేదా ఫిర్యాదు దాఖలు చేసే ముందు దీన్ని పంపుతారు. ప్రభుత్వంపై లేదా ప్రభుత్వ అధికారిపై దావా వేసే ముందు, CPC లోని సెక్షన్ 80 ప్రకారం ముందస్తు నోటీసు ఇవ్వాలి; అత్యవసర కేసుల్లో కోర్టు అనుమతితో దీనికి మినహాయింపు ఉంది.
లిమిటేషన్, కాలపరిమితి (Limitation)
దావా, అప్పీలు లేదా దరఖాస్తు దాఖలు చేయాల్సిన గడువు; దీన్ని లిమిటేషన్ చట్టం, 1963, ప్రత్యేక చట్టాలు నిర్దేశిస్తాయి. గడువు ముగిసిన తర్వాత దాఖలైన క్లెయిమ్ కాలదోషం పట్టినదవుతుంది; చట్టం అనుమతించిన చోట ఆలస్యాన్ని మన్నిస్తే తప్ప, అది ఎంత సమంజసమైనదైనా కొట్టివేస్తారు.
Locus standi (లోకస్ స్టాండీ)
కేసు వేయడానికి ఒక వ్యక్తికి ఉన్న అర్హత; ఇది వారి సొంత చట్టపరమైన హక్కులు లేదా ప్రయోజనాలు ప్రభావితమయ్యాయా అన్న దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యంలో కోర్టులు ఈ నియమాన్ని సడలిస్తాయి; స్వయంగా రాలేని వారి కోసం సద్భావంతో వ్యవహరించే వ్యక్తి కోర్టును ఆశ్రయించడానికి అనుమతిస్తాయి.
లోక్ అదాలత్ (Lok Adalat)
లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీస్ చట్టం, 1987 (Legal Services Authorities Act, 1987) కింద న్యాయ సేవా అధికార సంస్థలు నిర్వహించే ఫోరమ్; ఇక్కడ పెండింగ్‌లో ఉన్న లేదా దావాకు ముందు దశలోని వివాదాలను రాజీ ద్వారా పరిష్కరిస్తారు. లోక్ అదాలత్ అవార్డును సివిల్ కోర్టు డిక్రీగా పరిగణిస్తారు; దానిపై అప్పీలుకు వీలు లేదు.
LPA
లెటర్స్ పేటెంట్ అప్పీలు (Letters Patent Appeal): హైకోర్టులోనే, సింగిల్ జడ్జి తీర్పుపై డివిజన్ బెంచ్‌కు, లెటర్స్ పేటెంట్‌లోని క్లాజు 10 కింద చేసే అప్పీలు. ఢిల్లీ హైకోర్టులో, రిట్ పిటిషన్లలో సింగిల్ జడ్జిల తీర్పులను సాధారణంగా ఈ మార్గంలో సవాలు చేస్తారు.

M

MACT
మోటారు వాహనాల చట్టం, 1988 (Motor Vehicles Act, 1988) కింద ఉన్న మోటార్ యాక్సిడెంట్స్ క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్ (Motor Accidents Claims Tribunal); రోడ్డు ప్రమాదాల వల్ల కలిగే మరణం, గాయం, ఆస్తి నష్టానికి నష్టపరిహార క్లెయిమ్‌లను ఇది నిర్ణయిస్తుంది. ఢిల్లీలో ఈ ట్రిబ్యునళ్లు జిల్లా కోర్టు సముదాయాల్లో ఉంటాయి; అప్పీళ్లు హైకోర్టుకు వెళ్తాయి.
Mandamus (మాండమస్)
చట్టం కోరిన ప్రజా విధిని నిర్వర్తించడంలో విఫలమైన లేదా నిర్వర్తించడానికి నిరాకరించిన ప్రభుత్వ అధికార సంస్థను, అధికారిని లేదా సంస్థను ఆ విధిని నిర్వర్తించమని ఆదేశించే రిట్. పూర్తిగా ప్రైవేటు కాంట్రాక్టును అమలు చేయించడానికి గానీ, విచక్షణాధికారాన్ని ఎలా వినియోగించాలో నిర్దేశించడానికి గానీ దీన్ని జారీ చేయరు.
మధ్యవర్తిత్వం (Mediation)
తటస్థ మధ్యవర్తి పక్షాలు తమ సొంత సెటిల్‌మెంట్‌కు చేరుకోవడానికి సహాయపడే క్రమబద్ధమైన చర్చల ప్రక్రియ; మధ్యవర్తి ఏదీ నిర్ణయించరు. ఇది మీడియేషన్ చట్టం, 2023 (Mediation Act, 2023) ప్రకారం సాగుతుంది; అత్యవసర మధ్యంతర ఉపశమనం అవసరం లేని వాణిజ్య వివాదాల్లో, కమర్షియల్ కోర్టుల చట్టం, 2015 (Commercial Courts Act, 2015) లోని సెక్షన్ 12A కింద దావాకు ముందు మధ్యవర్తిత్వం తప్పనిసరి.
మీన్ ప్రాఫిట్స్ (Mesne profits)
ఆస్తిని అక్రమంగా స్వాధీనంలో ఉంచుకున్న వ్యక్తి వాస్తవంగా పొందిన, లేదా సాధారణ శ్రద్ధతో పొందగలిగి ఉండే లాభాలు, వాటిపై వడ్డీతో కలిపి. స్వాధీనం కోసం వేసే దావాల్లో కోర్టులు మీన్ ప్రాఫిట్స్‌ను యజమానికి మంజూరు చేస్తాయి, సాధారణంగా స్వాధీనం చట్టవిరుద్ధంగా మారిన తేదీ నుంచి.
మ్యుటేషన్ (Mutation)
విక్రయం, వారసత్వం లేదా బహుమతి తర్వాత కొత్త యజమాని పేరును రెవెన్యూ లేదా మునిసిపల్ రికార్డుల్లో నమోదు చేయడం. మ్యుటేషన్ పన్ను, రేట్ల కోసం నిర్వహించే ఆర్థిక రికార్డు; అది దానంతట అదే ఆస్తిపై టైటిల్‌ను సృష్టించదు, రద్దు చేయదు.

N

సహజ న్యాయం (Natural justice)
న్యాయమైన విధానానికి ప్రాథమిక నియమాలు: ఎవరూ తమ సొంత కేసులో న్యాయమూర్తి కాకూడదు, ఎవరినీ వినకుండా దోషిగా తేల్చకూడదు. ఒక చట్టం స్పష్టంగా మినహాయిస్తే తప్ప, పరిపాలనా, అర్ధ న్యాయ (quasi-judicial) ప్రొసీడింగ్‌లకు ఈ నియమాలు వర్తిస్తాయని కోర్టులు భావిస్తాయి.
NCLAT
నేషనల్ కంపెనీ లా అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (National Company Law Appellate Tribunal); కంపెనీల చట్టం, 2013 (Companies Act, 2013), ఇన్సాల్వెన్సీ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ కోడ్, 2016 (Insolvency and Bankruptcy Code, 2016) కింద NCLT ఉత్తర్వులపై, కాంపిటీషన్ కమిషన్ ఇచ్చే కొన్ని ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లను ఇది విచారిస్తుంది. ఇది CGO Complex, Lodhi Road, New Delhi లో ఉంది; దీని ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లు సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్తాయి.
NCLT
నేషనల్ కంపెనీ లా ట్రిబ్యునల్ (National Company Law Tribunal); అణచివేత మరియు దుర్నిర్వహణ, అరేంజ్‌మెంట్ పథకాలు, వైండింగ్ అప్ వంటి కంపెనీ చట్ట వ్యవహారాలను ఇది నిర్ణయిస్తుంది, ఇన్సాల్వెన్సీ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ కోడ్, 2016 కింద కార్పొరేట్ దివాలాకు అడ్జుడికేటింగ్ అథారిటీగా వ్యవహరిస్తుంది.

P

విభజన (Partition)
ఉమ్మడి యాజమాన్యంలోని ఆస్తిని సహ యజమానుల మధ్య, ప్రతి ఒక్కరికి వేరు వాటా వచ్చేలా విభజించడం. ఇది ఒప్పందం ద్వారా, రిజిస్టర్ అయిన విభజన పత్రం ద్వారా, లేదా దావా ద్వారా జరగవచ్చు; దావాలో కోర్టు ముందుగా వాటాలను ప్రకటిస్తూ ప్రాథమిక డిక్రీ, ఆ తర్వాత ఆస్తిని విభజిస్తూ తుది డిక్రీ ఇస్తుంది.
ప్లెయింట్, దావా పత్రం (Plaint)
CPC లోని ఆర్డర్ VII కింద, సివిల్ దావా మొదలయ్యే లిఖితపూర్వక క్లెయిమ్ ప్రకటన. పక్షాలు, వాస్తవాలు, కాజ్ ఆఫ్ యాక్షన్, కోర్టు అధికార పరిధి, విలువ మరియు కోర్టు ఫీజు, కోరిన ఉపశమనం ఇందులో ఉంటాయి; ఆధారపడిన పత్రాలతో పాటు దీన్ని దాఖలు చేస్తారు.
POSH
పనిప్రదేశంలో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల (నివారణ, నిషేధం మరియు పరిష్కారం) చట్టం, 2013 (Sexual Harassment of Women at Workplace (Prevention, Prohibition and Redressal) Act, 2013). పది లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది కార్మికులు ఉన్న యజమానులు ఇంటర్నల్ కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలని ఇది నిర్దేశిస్తుంది; పనిప్రదేశంలో లైంగిక వేధింపులపై ఫిర్యాదు, విచారణ, పరిష్కార విధానాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ
ఒక వ్యక్తి (ప్రిన్సిపల్) తన తరఫున వ్యవహరించడానికి మరొకరిని (ఏజెంట్ లేదా అటార్నీ) నియమించే లిఖితపూర్వక అధికార పత్రం; ఇది ఒకే లావాదేవీ కోసం (స్పెషల్) లేదా సాధారణంగా (జనరల్) ఉండవచ్చు. స్థిరాస్తి వ్యవహారాలకు అది అధికారం ఇచ్చే చోట, రిజిస్ట్రేషన్, స్టాంపు డ్యూటీ నియమాలు వర్తిస్తాయి.
ప్రెజెంటింగ్ ఆఫీసర్ (Presenting officer)
శాఖాపరమైన విచారణలో క్రమశిక్షణా అధికారి తరఫున కేసును సమర్పించే అధికారి: పత్రాలను సమర్పిస్తారు, శాఖ సాక్షులను విచారిస్తారు, డిఫెన్స్ సాక్షులను క్రాస్ ఎగ్జామిన్ చేస్తారు. అవతలి వైపు, అభియోగం ఎదుర్కొంటున్న ఉద్యోగికి డిఫెన్స్ అసిస్టెంట్ సహాయం చేయవచ్చు.
ప్రొబేట్ (Probate)
ఇండియన్ సక్సెషన్ చట్టం, 1925 (Indian Succession Act, 1925) కింద, అధికార పరిధి ఉన్న కోర్టు ముద్రతో ధృవీకరించిన వీలునామా ప్రతి, దానితో పాటు ఎగ్జిక్యూటర్‌కు ఇచ్చే నిర్వహణ అధికారం. ఇది వీలునామాను నిశ్చయంగా స్థాపిస్తుంది. ఎవరైనా వీలునామాను వ్యతిరేకిస్తే, ప్రొబేట్ కేసు వివాదాస్పద దావాగా సాగుతుంది.
Prohibition (ప్రొహిబిషన్)
తన అధికార పరిధికి వెలుపల ఉన్న ప్రొసీడింగ్‌ను కొనసాగించవద్దని దిగువ కోర్టును లేదా ట్రిబ్యునల్‌ను నిషేధిస్తూ ఉన్నత కోర్టు జారీ చేసే రిట్. ఇప్పటికే తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని కొట్టివేసే సెర్షియోరరీకి భిన్నంగా, ప్రొసీడింగ్ ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉండగానే ప్రొహిబిషన్ పనిచేస్తుంది.

Q

కొట్టివేత, క్వాషింగ్ (Quashing)
ఆరోపణలు ఏ నేరాన్నీ వెల్లడించని చోట, ప్రొసీడింగ్ న్యాయ ప్రక్రియ దుర్వినియోగమైన చోట, లేదా పక్షాలు నిజంగా రాజీపడిన చోట, హైకోర్టు BNSS లోని సెక్షన్ 528 కింద తన స్వాభావిక అధికారాలతో, లేదా ఆర్టికల్ 226 కింద, FIR ను, ఫిర్యాదును లేదా క్రిమినల్ ప్రొసీడింగ్‌ను రద్దు చేయడం.
Quo warranto (కో వారంటో)
ప్రభుత్వ పదవిలో ఉన్న వ్యక్తిని, ఏ అధికారంతో ఆ పదవిలో ఉన్నారో చూపమని కోరే రిట్. నియామకం ఆ పదవికి వర్తించే చట్టానికి విరుద్ధమైతే, కోర్టు ఆ పదవి ఖాళీ అని ప్రకటించవచ్చు. ప్రైవేటు పదవుల విషయంలో ఈ రిట్ వేయడానికి వీలు లేదు.

R

REAT
రియల్ ఎస్టేట్ అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (Real Estate Appellate Tribunal); రియల్ ఎస్టేట్ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ, దాని అడ్జుడికేటింగ్ ఆఫీసర్ ఇచ్చే ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లను ఇది విచారిస్తుంది. RERA చట్టంలోని సెక్షన్ 44 కింద అరవై రోజులలోపు అప్పీలు చేయాలి; సెక్షన్ 58 కింద హైకోర్టుకు తదుపరి అప్పీలు చేయవచ్చు.
రిజాయిండర్
ప్రతివాది కౌంటర్ అఫిడవిట్‌కు పిటిషనర్ దాఖలు చేసే జవాబు; అందులో లేవనెత్తిన కొత్త వాస్తవాలకు, అంశాలకు ఇది సమాధానం ఇస్తుంది. సివిల్ దావాలో దీనికి సమానమైన పత్రం, రిటన్ స్టేట్‌మెంట్‌కు ఇచ్చే రెప్లికేషన్. రిజాయిండర్ సమాధానం ఇస్తుంది; అది కొత్త కేసును నిర్మించకూడదు.
RERA
రియల్ ఎస్టేట్ (రెగ్యులేషన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్) చట్టం, 2016 (Real Estate (Regulation and Development) Act, 2016), అలాగే దాని కింద ప్రతి రాష్ట్రం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ఏర్పాటు చేసే నియంత్రణ అథారిటీ. ఈ చట్టం ప్రాజెక్టుల రిజిస్ట్రేషన్‌ను తప్పనిసరి చేస్తుంది, ప్రమోటర్లను, ఏజెంట్లను నియంత్రిస్తుంది, సెక్షన్ 31 కింద అలాటీలు అథారిటీ వద్ద ఫిర్యాదులు దాఖలు చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
Res judicata (రెస్ జ్యుడికాటా)
అవే పక్షాల మధ్య, అధికార పరిధి ఉన్న కోర్టు తుదిగా నిర్ణయించిన, నేరుగా మరియు సారభూతంగా వివాదంలో ఉన్న విషయంపై మళ్లీ వ్యాజ్యం నడపకూడదని CPC లోని సెక్షన్ 11 లో ఉన్న నియమం. కోర్టులు ఇదే సూత్రాన్ని రిట్ పిటిషన్లకు కూడా వర్తింపజేస్తాయి.
రివ్యూ, పునఃసమీక్ష (Review)
తీర్పు ఇచ్చిన కోర్టుకే, పరిమిత కారణాలపై దాన్ని పునఃపరిశీలించమని కోరుతూ చేసే దరఖాస్తు: కొత్త, ముఖ్యమైన సాక్ష్యం బయటపడటం, రికార్డులోనే స్పష్టంగా కనిపించే పొరపాటు, లేదా మరో తగిన కారణం. సివిల్ కోర్టులు CPC లోని ఆర్డర్ XLVII కింద, సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 137 కింద వ్యవహరిస్తాయి.

S

సేల్ డీడ్, విక్రయ పత్రం (Sale deed)
ఆస్తి బదిలీ చట్టం, 1882 (Transfer of Property Act, 1882) లోని సెక్షన్ 54 కింద, స్థిరాస్తి యాజమాన్యం విక్రేత నుంచి కొనుగోలుదారుకు బదిలీ అయ్యే రిజిస్టర్డ్ కన్వేయన్స్. వంద రూపాయలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువ ఉన్న ఆస్తికి దీన్ని రిజిస్టర్ చేయించాలి; దాని విలువపై స్టాంపు డ్యూటీ చెల్లిస్తారు.
SARFAESI
సెక్యూరిటైజేషన్ అండ్ రీకన్‌స్ట్రక్షన్ ఆఫ్ ఫైనాన్షియల్ అసెట్స్ అండ్ ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఆఫ్ సెక్యూరిటీ ఇంట్రెస్ట్ చట్టం, 2002 (Securitisation and Reconstruction of Financial Assets and Enforcement of Security Interest Act, 2002); సెక్షన్ 13(2) కింద డిమాండ్ నోటీసు ఇచ్చిన తర్వాత, సెక్యూర్డ్ రుణదాతలు కోర్టుకు వెళ్లకుండానే సెక్యూరిటీని అమలు చేసుకోవడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. రుణగ్రహీత DRT కి దరఖాస్తు చేసి, తీసుకున్న చర్యలను సవాలు చేయవచ్చు.
సీలింగ్ (Sealing)
మునిసిపల్ సంస్థ ఒక భవనాన్ని లేదా దానిలో కొంత భాగాన్ని మూసివేయడం; ఢిల్లీలో ఇది ఢిల్లీ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం, 1957 కింద, సాధారణంగా అనధికార నిర్మాణానికి లేదా మాస్టర్ ప్లాన్‌కు విరుద్ధమైన వినియోగానికి జరుగుతుంది. సీలింగ్ ఉత్తర్వుపై అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్, MCD కి అప్పీలు చేయవచ్చు; డీ-సీలింగ్ వేరే ప్రక్రియ.
సీనియర్ న్యాయవాది (Senior advocate)
బార్‌లో స్థాయి, అనుభవం ఆధారంగా, అడ్వకేట్స్ చట్టం, 1961 కింద సుప్రీంకోర్టు లేదా హైకోర్టు సీనియర్‌గా గుర్తించిన న్యాయవాది. సీనియర్ న్యాయవాది మరో న్యాయవాది సూచనలపై వాదిస్తారు; వ్యవహారాలను దాఖలు చేయరు, క్లయింట్ల నుంచి నేరుగా బ్రీఫ్‌లు తీసుకోరు.
షోకాజ్ నోటీసు (Show cause notice)
ప్రతిపాదిత చర్యను, దాని కారణాలను పేర్కొంటూ, ఆ చర్య ఎందుకు తీసుకోకూడదో వివరించమని గ్రహీతను కోరుతూ ఒక అధికార సంస్థ ఇచ్చే నోటీసు. చాలా కస్టమ్స్, పన్ను, మునిసిపల్, క్రమశిక్షణా ప్రొసీడింగ్‌లకు ఇదే పునాది; లోపభూయిష్టమైన నోటీసు ఆ తర్వాత వచ్చే ఉత్తర్వును బలహీనపరచవచ్చు.
SLP
స్పెషల్ లీవ్ పిటిషన్ (Special Leave Petition): భారతదేశంలోని ఏదైనా కోర్టు లేదా ట్రిబ్యునల్ తీర్పుపై లేదా ఉత్తర్వుపై అప్పీలు చేయడానికి అనుమతి కోరుతూ, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 136 కింద సుప్రీంకోర్టుకు చేసే పిటిషన్. అనుమతి ఇవ్వడం కోర్టు విచక్షణ; అనుమతి ఇస్తే, పిటిషన్ సివిల్ లేదా క్రిమినల్ అప్పీలుగా మారుతుంది.
Status quo (యథాతథ స్థితి)
తదుపరి తేదీ వరకు లేదా కేసు నిర్ణయం వరకు, సాధారణంగా స్వాధీనం, నిర్మాణం లేదా టైటిల్ విషయంలో, ప్రస్తుత స్థితిని కొనసాగించమని పక్షాలను ఆదేశించే ఉత్తర్వు. యథాతథ స్థితి ఏమిటో ఉత్తర్వులో నమోదు చేయాలి; ఎందుకంటే అది ఏమిటన్న దానిపై తరచుగా తర్వాత వివాదాలు వస్తాయి.
స్టే (Stay)
అప్పీలు లేదా పిటిషన్ పెండింగ్‌లో ఉండగా, ఒక తీర్పు, డిక్రీ లేదా ఉత్తర్వు అమలును నిలిపివేసే, లేదా ప్రొసీడింగ్‌లను ఆపే ఉత్తర్వు. స్టే ఆ ఉత్తర్వును రద్దు చేయదు; సవాలు విఫలమైతే, నిర్ణయం తేదీ నుంచి ఆ ఉత్తర్వు మళ్లీ అమలవుతుంది.
Sub judice (సబ్ జ్యుడిస్)
కోర్టు ముందు పెండింగ్‌లో ఉండి, ఇంకా న్యాయస్థాన పరిశీలనలో ఉన్న వ్యవహారం. పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుకు హాని కలిగించే బహిరంగ వ్యాఖ్య ధిక్కారం కావచ్చు; CPC లోని సెక్షన్ 10 కింద, ముందుగా వేసి పెండింగ్‌లో ఉన్న దావాలో నేరుగా వివాదంలో ఉన్న అంశంపై తర్వాత వేసిన దావాను కోర్టు నిలిపివేస్తుంది.
వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం (Succession certificate)
మరణించిన వ్యక్తి వారసుడికి, ఇండియన్ సక్సెషన్ చట్టం, 1925 కింద సివిల్ కోర్టు మంజూరు చేసే సర్టిఫికెట్; బ్యాంకు డిపాజిట్లు, షేర్లు, డిబెంచర్లు వంటి రుణాలను, సెక్యూరిటీలను వసూలు చేసుకోవడానికి ఇది అధికారం ఇస్తుంది. స్థిరాస్తిపై టైటిల్‌ను ఇది నిర్ణయించదు.
సమన్లు
హాజరు కావాలని, క్లెయిమ్‌కు జవాబు ఇవ్వాలని లేదా పత్రాలు సమర్పించాలని ఒక వ్యక్తిని కోరే కోర్టు పత్రం. సివిల్ దావాల్లో CPC లోని ఆర్డర్ V కింద ప్రతివాదికి దీన్ని జారీ చేస్తారు; క్రిమినల్ కేసుల్లో నిందితుడికి, సాక్షులకు సమన్లు జారీ చేయడానికి, ఎలక్ట్రానిక్ మార్గాల ద్వారా అందజేయడంతో సహా, BNSS వీలు కల్పిస్తుంది.
Suo motu (సుమోటో)
ఏ పక్షమూ అధికారికంగా దరఖాస్తు చేయకుండానే, కోర్టు లేదా అధికార సంస్థ తనంతట తానుగా తీసుకునే చర్య. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టులు లేఖలు, వార్తా కథనాలు, లేదా ఇతర కేసుల విచారణ సమయంలో తమ దృష్టికి వచ్చిన విషయాల ఆధారంగా సుమోటో కేసులను నమోదు చేస్తాయి.

T

TDSAT
టెలికాం రెగ్యులేటరీ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం, 1997 (Telecom Regulatory Authority of India Act, 1997) కింద ఉన్న టెలికాం డిస్ప్యూట్స్ సెటిల్‌మెంట్ అండ్ అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (Telecom Disputes Settlement and Appellate Tribunal). లైసెన్సర్‌కు, లైసెన్సీకి మధ్య, అలాగే సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల మధ్య వివాదాలను ఇది నిర్ణయిస్తుంది, TRAI ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లను, IT చట్టం, DPDP చట్టం కింద అప్పీళ్లను విచారిస్తుంది.
టైటిల్, యాజమాన్య హక్కు (Title)
ఆస్తిపై యాజమాన్యానికి ఉన్న చట్టపరమైన హక్కు, దాన్ని రుజువు చేసే పత్రాలు. విక్రేతకు విక్రయించే హక్కు ఉందని, మరెవరికీ అంతకంటే మెరుగైన క్లెయిమ్ లేదని నిర్ధారించడానికి, టైటిల్ సెర్చ్ రిజిస్టర్ అయిన పత్రాల వరుసను చాలా సంవత్సరాలు వెనక్కి పరిశీలిస్తుంది.

V

వకాలత్‌నామా (Vakalatnama)
ఒక నిర్దిష్ట కేసులో తన తరఫున హాజరు కావడానికి, వ్యవహరించడానికి, వాదించడానికి ఒక పక్షం న్యాయవాదికి అధికారం ఇచ్చే పత్రం. దీనిపై క్లయింట్ సంతకం చేస్తారు, న్యాయవాది అంగీకరిస్తారు, దీన్ని కోర్టులో దాఖలు చేస్తారు; ఢిల్లీలో దీనిపై న్యాయవాదుల సంక్షేమ స్టాంపు ఉంటుంది.

W

వారెంట్ (Warrant)
ఒక వ్యక్తిని అరెస్టు చేసి కోర్టు ముందు హాజరుపరచమని, లేదా ఒక ప్రదేశాన్ని సోదా చేయమని పోలీసులను ఆదేశించే కోర్టు లిఖితపూర్వక ఉత్తర్వు. బెయిలబుల్ వారెంట్ బాండ్ సమర్పించి విడుదల కావడానికి అనుమతిస్తుంది; నాన్-బెయిలబుల్ వారెంట్ ప్రకారం ఆ వ్యక్తిని కస్టడీలో హాజరుపరచాలి.
రిట్ (Writ)
ప్రాథమిక హక్కులను, లేదా హైకోర్టుల విషయంలో ఇతర చట్టపరమైన హక్కులను కూడా, రాష్ట్రంపై అమలు చేయించడానికి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 32 కింద సుప్రీంకోర్టు లేదా ఆర్టికల్ 226 కింద హైకోర్టు జారీ చేసే అధికారిక ఉత్తర్వు. ఐదు సంప్రదాయ రిట్లు హేబియస్ కార్పస్, మాండమస్, సెర్షియోరరీ, ప్రొహిబిషన్, కో వారంటో.
లిఖితపూర్వక వాదన పత్రం (రిటన్ స్టేట్‌మెంట్)
సివిల్ దావాలో ప్లెయింట్‌కు ప్రతివాది ఇచ్చే జవాబు. CPC లోని ఆర్డర్ VIII రూల్ 1 కింద, సమన్లు అందిన ముప్పై రోజులలోపు దీన్ని దాఖలు చేయాలి, ఈ గడువును తొంభై రోజుల వరకు పొడిగించవచ్చు; వాణిజ్య దావాల్లో నూట ఇరవై రోజుల గరిష్ఠ పరిమితి తప్పనిసరి.

భూ రికార్డులు, ఆస్తి

అమ్మకపు ఒప్పందం (Agreement to sell)
భవిష్యత్తులో, అంగీకరించిన షరతులపై స్థిరాస్తిని అమ్మడానికి చేసుకునే ఒప్పందం. ఆస్తి బదిలీ చట్టం, 1882 (Transfer of Property Act, 1882) సెక్షన్ 54 ప్రకారం, అది తనంతట తానుగా ఆస్తిపై ఎలాంటి హక్కును (interest) గానీ చార్జ్‌ను గానీ సృష్టించదు; కాబట్టి అది కొనుగోలుదారుకు టైటిల్ ఇవ్వదు.
అక్స్ శజ్రా (Aks shajra)
గ్రామ పొలాల పటం (శజ్రా కిశ్త్‌వార్) యొక్క ప్రతి లేదా ట్రేసింగ్; సాధారణంగా గుడ్డపై ఉంటుంది, పట్వారీ దాన్ని వెంట తీసుకెళ్లి క్షేత్రంలో ఉపయోగిస్తారు. ఖస్రా నంబర్ ద్వారా ఒక పొలాన్ని గుర్తించడానికి ఎక్కువగా చూసే పటం ఇదే.
అలాట్‌మెంట్ లెటర్ (Allotment letter)
డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ, పారిశ్రామిక అథారిటీ లేదా బిల్డర్ ఒక ప్లాట్, ఫ్లాట్ లేదా యూనిట్‌ను కేటాయించే లేఖ. కేటాయించిన ఆస్తికి టైటిల్ గొలుసు దీనితో మొదలవుతుంది; ఆ తర్వాత పొజెషన్ లెటర్, లీజు డీడ్ లేదా కన్వేయన్స్ డీడ్ వస్తాయి.
బంజర్ (Banjar)
సాగులో లేని భూమికి రెవెన్యూ రికార్డులోని వర్గం: బంజర్ జదీద్ అంటే కనీసం ఒక సంవత్సరం, ఐదు సంవత్సరాలకు మించకుండా సాగు చేయకుండా వదిలేసిన భూమి; బంజర్ కదీమ్ అంటే ఐదు సంవత్సరాలకు పైగా వదిలేసిన సాగుయోగ్య భూమి.
బారానీ (Barani)
పంటల కోసం వర్షంపై ఆధారపడే భూమికి రెవెన్యూ రికార్డులోని వర్గం; బావి ద్వారా (చాహీ) లేదా కాలువ ద్వారా (నెహ్రీ) సాగునీరు పొందే భూమికి ఇది భిన్నం.
CERSAI
బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలకు అనుకూలంగా సృష్టించిన సెక్యూరిటీ ఇంటరెస్ట్‌లను నమోదు చేసే కేంద్ర రిజిస్టర్. టైటిల్ డీడ్‌ల డిపాజిట్ వంటి కొన్ని తనఖాలు సబ్-రిజిస్ట్రార్ రికార్డుల్లో కనిపించకపోవచ్చు కాబట్టి, టైటిల్ సెర్చ్‌లో CERSAI సెర్చ్ కూడా ఉంటుంది.
చాహీ (Chahi)
బావులు లేదా గొట్టపు బావుల (tube wells) నుంచి సాగునీరు పొందే భూమికి రెవెన్యూ రికార్డులోని వర్గం.
భూ వినియోగ మార్పు, CLU (Change of land use)
భూమికి నిర్ణయించిన ప్రయోజనం కాకుండా వేరే ప్రయోజనం కోసం వాడుకోవడానికి అనుమతి; సాధారణంగా వ్యవసాయ భూమిని నివాస, వాణిజ్య లేదా పారిశ్రామిక వినియోగానికి మార్చడం. అనుమతికి జోడించిన షరతులు, గడువులు టైటిల్ సమీక్షలో భాగం.
కంప్లీషన్, ఆక్యుపేషన్ సర్టిఫికెట్లు (Completion and occupation certificates)
భవనం మంజూరైన ప్లాన్ ప్రకారం పూర్తయిందని, నివసించడానికి అనువైనదని స్థానిక సంస్థ లేదా అథారిటీ జారీ చేసే సర్టిఫికెట్లు. ఇవి లేకుండా నివసిస్తున్న ఫ్లాట్ లేదా ఫ్లోర్‌కు జరిమానా లేదా సీలింగ్ ప్రమాదం ఉంటుంది, దానికి గృహ రుణం రాకపోవచ్చు.
ఎన్‌కంబరెన్స్ సర్టిఫికెట్ (Encumbrance certificate)
ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో ఆస్తిని ప్రభావితం చేసిన రిజిస్టర్డ్ లావాదేవీల గురించి సబ్-రిజిస్ట్రార్ ఇచ్చే సర్టిఫికెట్. ఇది టైటిల్ డీడ్‌ల డిపాజిట్లు, రిజిస్టర్ కాని ఒప్పందాలు, వ్యాజ్యాలు, జప్తులు (attachments) లేదా నియంత్రణ లోపాలను చూపదు; కాబట్టి ఇది ఒక్కటే సరిపోదు.
FAR మరియు FSI
ఫ్లోర్ ఏరియా రేషియో, లేదా ఫ్లోర్ స్పేస్ ఇండెక్స్: ఒక ప్లాట్‌పై అనుమతించిన మొత్తం నిర్మిత విస్తీర్ణం, ప్లాట్ విస్తీర్ణానికి నిష్పత్తిగా వ్యక్తం చేస్తారు.
గైర్ ముమ్కిన్ (Gair mumkin)
సాగు చేయలేని భూమికి రెవెన్యూ రికార్డులోని నమోదు; నిస్సారమైన భూమి, వాగు గర్భం లేదా ఇసుక కింద ఉన్న భూమి వంటివి; తరచుగా దాన్ని వివరించే పదంతో కలిపి నమోదు చేస్తారు.
గిఫ్ట్ డీడ్, దాన పత్రం (Gift deed)
ధర లేకుండా చేసే రిజిస్టర్డ్ బదిలీ; దాత జీవించి ఉండగానే గ్రహీత దాన్ని అంగీకరిస్తారు.
గ్రౌండ్ కవరేజ్, సెట్‌బ్యాక్ (Ground coverage and setback)
బిల్డింగ్ బై-లాస్ నిర్ణయించిన ప్రకారం, ప్లాట్‌లో నిర్మించదగిన భాగం, భవనానికి ప్లాట్ సరిహద్దులకు మధ్య ఉండాల్సిన ఖాళీ స్థలం.
జమాబందీ (Jamabandi)
ఒక రెవెన్యూ గ్రామానికి సంబంధించిన హక్కుల రికార్డు; పట్వారీ దీన్ని తయారు చేస్తారు, నిర్ణీత కాలాలకు ఒకసారి ధృవీకరిస్తారు. ప్రతి హోల్డింగ్‌కు ఇది ఖేవట్, ఖతౌనీ నంబర్లు, యజమానులు మరియు వారి వాటాలు, సాగుదారులు మరియు కౌలు, పొలం (ఖస్రా) నంబర్లు, భూమి విస్తీర్ణం మరియు వర్గం, భూమి శిస్తును చూపుతుంది.
ఖస్రా (Khasra)
గ్రామ పటంలో ఒక పొలానికి ఇచ్చే నంబర్. రెవెన్యూ రికార్డుల్లో ఒక పొలాన్ని దాని ఖస్రా (సర్వే) నంబర్ ద్వారా గుర్తిస్తారు.
ఖస్రా గిర్దావరీ (Khasra girdawari)
పట్వారీ పంట తనిఖీ రిజిస్టర్; ప్రతి ఖరీఫ్, రబీ పంట సమయంలో రాస్తారు. ఇది యజమాని, సాగుదారు మరియు కౌలు, పండించిన పంటలు, హక్కులు మరియు సాగు స్వాధీనంలో మార్పులను నమోదు చేస్తుంది; టైటిల్ సమీక్షలో దీన్ని జమాబందీతో పోల్చి చూస్తారు.
ఖతౌనీ (Khatauni)
పంజాబ్ భూ రికార్డుల్లో, ఒక యాజమాన్య హోల్డింగ్ (ఖేవట్) లోపల, సాగుకు బాధ్యత వహించే వ్యక్తి హోల్డింగ్ (ఖాతా) నంబర్. ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఈ పదాన్ని వేరే రిజిస్టర్లకు వాడతారు; కాబట్టి దాన్ని ఆ రాష్ట్ర సొంత రెవెన్యూ చట్టంతో కలిపి చదవాలి.
ఖేవట్ (Khewat)
జమాబందీలో ఒక యాజమాన్య హోల్డింగ్‌కు ఇచ్చే నంబర్: కలిసి భూమిని కలిగి ఉన్న ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది యజమానులు.
లెటర్స్ ఆఫ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (Letters of administration)
వీలునామా లేకుండా మరణించిన వ్యక్తి, లేదా వ్యవహరించగల ఎగ్జిక్యూటర్‌ను వీలునామాలో పేర్కొనని వ్యక్తి ఎస్టేట్‌ను నిర్వహించడానికి ఒకరికి అధికారం ఇచ్చే కోర్టు మంజూరు (grant). రద్దు మరియు సవరణ చట్టం, 2025 (Repealing and Amending Act, 2025) ఇండియన్ సక్సెషన్ చట్టం, 1925 లోని సెక్షన్ 213 ను తొలగించినప్పటి నుంచి, భారతదేశంలో ఏ ప్రాంతంలోనూ ప్రొబేట్ తప్పనిసరి కాదు; అయినప్పటికీ టైటిల్ వీలునామాపై ఆధారపడిన చోట కొనుగోలుదారు లేదా రుణదాత ఇప్పటికీ కోర్టు మంజూరును కోరవచ్చు.
Lis pendens (లిస్ పెండెన్స్)
ఆస్తి బదిలీ చట్టం, 1882 సెక్షన్ 52 లోని నియమం: స్థిరాస్తిపై హక్కు నేరుగా ప్రశ్నార్థకమైన దావా పెండింగ్‌లో ఉన్నంత కాలం, డిక్రీ కింద ఇతర పక్షాల హక్కులను ప్రభావితం చేసే విధంగా ఆ ఆస్తిని బదిలీ చేయలేరు. దావా సమయంలో కొన్న వ్యక్తి దావా ఫలితానికి లోబడి ఆస్తిని పొందుతారు.
మాస్టర్ ప్లాన్, జోనల్ ప్లాన్ (Master plan and zonal plan)
నగరం లేదా ప్రాంతంలోని ప్రతి భాగానికి అనుమతించిన వినియోగాన్ని నిర్ణయించే చట్టబద్ధ ప్రణాళిక. జోనల్ ప్లాన్ ఒక జోన్‌కు సంబంధించిన వివరాలను నిర్దేశిస్తుంది. ఢిల్లీలో, మాస్టర్ ప్లాన్ ఫర్ ఢిల్లీ 2047 (Master Plan for Delhi 2047) 20/08/2026 న నోటిఫై అయింది.
ముస్తతీల్, కిల్లా (Mustatil and killa)
హోల్డింగ్‌ల ఏకీకరణ (consolidation) జరిగిన గ్రామాల్లో, భూమిని దీర్ఘచతురస్రాలుగా (ముస్తతీల్ లేదా మురబ్బా) విభజిస్తారు; ప్రతి దీర్ఘచతురస్రాన్ని నంబర్లు వేసిన చతురస్రాలుగా (కిల్లాలు) విభజిస్తారు. ఒక పొలాన్ని దీర్ఘచతురస్రం నంబర్, కిల్లా నంబర్ రెండింటి ద్వారా గుర్తిస్తారు.
నెహ్రీ (Nehri)
కాలువల నుంచి సాగునీరు పొందే భూమికి రెవెన్యూ రికార్డులోని వర్గం.
నిరభ్యంతర పత్రం, NOC (No objection certificate)
ఆస్తిని బదిలీ చేయడానికి లేదా తనఖా పెట్టడానికి ముందు అవసరమయ్యే, ఒక అథారిటీ, సొసైటీ లేదా రుణదాత ఇచ్చే లిఖితపూర్వక అనుమతి.
రిలింక్విష్‌మెంట్ డీడ్, హక్కు విడుదల పత్రం (Relinquishment deed)
ఒక సహ యజమాని లేదా చట్టబద్ధ వారసుడు మరో సహ యజమానికి అనుకూలంగా ఆస్తిలో తన వాటాను వదులుకునే రిజిస్టర్డ్ పత్రం. వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తి అమ్మకంలో, అమ్మకంలో పాల్గొనని వారసుల నుంచి రిలింక్విష్‌మెంట్ డీడ్‌లు సాధారణంగా అవసరమవుతాయి.
రోజ్‌నామ్‌చా (Roznamcha)
పట్వారీ రోజువారీ సంఘటనల డైరీ (రోజ్‌నామ్‌చా వాకియాతీ); దిద్దుబాట్లు, పంట మార్పులు వంటి గ్రామ రికార్డులను ప్రభావితం చేసే సంఘటనలను ఇందులో నమోదు చేస్తారు.
మంజూరైన బిల్డింగ్ ప్లాన్ (Sanctioned building plan)
నిర్మాణానికి ముందు స్థానిక సంస్థ లేదా డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ ఆమోదించిన బిల్డింగ్ ప్లాన్. వాస్తవంగా నిర్మించిన ఫ్లోర్లు, ఎత్తు, కవరేజ్, FAR, సెట్‌బ్యాక్‌లు, బేస్‌మెంట్‌ను దీనితో పోల్చి చూస్తారు.
శజ్రా కిశ్త్‌వార్ (Shajra kishtwar)
ఒక రెవెన్యూ గ్రామ పొలాల పటం; ప్రతి పొలం స్థానం, సరిహద్దులను దాని ఖస్రా నంబర్‌తో చూపుతుంది.
శజ్రా నసబ్ (Shajra nasab)
గ్రామంలోని భూస్వామ్య కుటుంబాల వంశవృక్షం; రెవెన్యూ రికార్డులతో పాటు ఉంచుతారు. జమాబందీలో యజమానుల హోల్డింగ్‌లను ఇందులోని పేర్ల క్రమంలో అమరుస్తారు; వారసత్వాన్ని గుర్తించడానికి దీన్ని ఉపయోగిస్తారు.
స్టిల్ట్ (Stilt)
పార్కింగ్ కోసం వాడే ఖాళీ గ్రౌండ్ ఫ్లోర్; సాధారణంగా దీన్ని ఒక ఫ్లోర్‌గా లెక్కించరు.
ULPIN (Bhu-Aadhaar, భూ-ఆధార్)
విశిష్ట భూ ఖండ గుర్తింపు సంఖ్య (Unique Land Parcel Identification Number): డిజిటల్ ఇండియా ల్యాండ్ రికార్డ్స్ మోడర్నైజేషన్ ప్రోగ్రామ్ కింద, భూ ఖండం మూలల భౌగోళిక నిర్దేశాంకాల (geo-coordinates) ఆధారంగా ప్రతి భూ ఖండానికి ఇచ్చే 14 అంకెల ఆల్ఫాన్యూమెరిక్ గుర్తింపు.
పని అప్పగింత

సాధారణ సారాంశం శ్రద్ధగా చదివిన బ్రీఫ్‌కు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

సమావేశాలు ముందస్తు అపాయింట్‌మెంట్‌తో G-46, Basement, Greater Kailash III, New Delhi లో జరుగుతాయి. సమావేశానికి ముందే పత్రాలను చదువుతారు.

ఈ పేజీ 17/10/2026 నాటి చట్టానికి సంబంధించిన అవగాహన సారాంశం. ఇది న్యాయ సలహా కాదు.

గమనిక ఈ పేజీ సాధారణ ప్రజలకు న్యాయ అవగాహన కల్పించడం కోసం, బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా నియమాలు (Bar Council of India Rules), చాప్టర్ II, పార్ట్ VI, రూల్ 36 కు అనుగుణంగా ప్రచురించబడింది; ఇది ప్రకటన గానీ, పని కోసం అభ్యర్థన గానీ కాదు. దీనివల్ల న్యాయవాది-క్లయింట్ సంబంధం ఏర్పడదు. కాలపరిమితులు, ఆర్థిక పరిధి పరిమితులు, చిరునామాలు, కోర్టుల సిట్టింగ్ ఏర్పాట్లు, విధానాలు మారుతుంటాయి; చర్య తీసుకునే ముందు మీ వ్యవహారానికి సంబంధించి వాటిని సరిచూసుకోండి.
WhatsApp